ಬಹೂನಿ ನರಶೀರ್ಷಾಣಿ: ಕಿವಿ ತಲೆಯ ಮೇಲಿದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ?

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುರ್ಚಿಗಳು ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಮಾತು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜನಕ್ಕೆ ಏನು ತಲುಪಿತು ಎಂಬುದು ಬೇರೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಒರಟಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ತಲೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 23 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 23

ವಿಷಯ: ಕೇಳುವ ಕಿವಿಯ ಕೊರತೆ · The want of a listening ear

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಬಹೂನಿ ನರಶೀರ್ಷಾಣಿ ಲೋಮಶಾನಿ ವಹನ್ತಿ ಚ ।
ಗ್ರೀವಾಸು ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾನಿ ಕಿಂ ಚಿತ್ತೇಷು ಸಕರ್ಣಕಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

बहूनि नरशीर्षाणि लोमशानि वहन्ति च ।
ग्रीवासु प्रतिबद्धानि किं चित्तेषु सकर्णकम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

bahūni naraśīrṣāṇi lomaśāni vahanti ca |
grīvāsu pratibaddhāni kiṃ citteṣu sakarṇakam ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಬಹೂನಿ (बहूनि, bahūni) = ಬಹಳ (many)
ನರಶೀರ್ಷಾಣಿ (नरशीर्षाणि, naraśīrṣāṇi) = ಮನುಷ್ಯರ ತಲೆಗಳನ್ನು (human heads)
ಲೋಮಶಾನಿ (लोमशानि, lomaśāni) = ಕೂದಲು ತುಂಬಿದ (hairy)
ವಹನ್ತಿ (वहन्ति, vahanti) = ಹೊತ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ (they carry about)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಗ್ರೀವಾಸು (ग्रीवासु, grīvāsu) = ಕುತ್ತಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ (on their necks)
ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾನಿ (प्रतिबद्धानि, pratibaddhāni) = ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ (fastened on)
ಕಿಮ್ (किम्, kim) = ಇದೆಯೆ (is there)
ಚಿತ್ತೇಷು (चित्तेषु, citteṣu) = ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ (in their minds)
ಸಕರ್ಣಕಮ್ (सकर्णकम्, sakarṇakam) = ಕಿವಿ ಇರುವುದು ಯಾವುದಾದರೂ (anything that has an ear)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೂದಲು ತುಂಬಿದ ಮನುಷ್ಯರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಹಳ ಜನ ಹೊತ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿವಿ ಇರುವುದು ಯಾವುದಾದರೂ ಇದೆಯೆ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Many go about carrying hairy human heads fastened to their necks. But is there anything in their minds that has an ear?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಕರ್ಣಕ ಎಂದರೆ ಕಿವಿ ಇರುವುದು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅಕರ್ಣ ಎಂಬ ಮಾತು ಕಿವುಡನಿಗೂ, ಕೇಳಿಯೂ ತಿಳಿಯದವನಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಯನ್ನು ತಲೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಸಿರುವುದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುವು.

Sakarnaka means having an ear. In Sanskrit akarna is used both for the deaf man and for the man who has heard nothing worth hearing. Moving the ear from the head to the mind is the turn of this verse.

ಲೋಮಶ ಎಂಬ ಪದ ಅನಗತ್ಯ ಎಂದು ತೋರಬಹುದು. ಅದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ. ತಲೆಯನ್ನು ಕೂದಲು ಬೆಳೆದ ಒಂದು ಹೊರೆಯಂತೆ, ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ನೋಡಿ ಹೇಳಿದೆ.

The word lomasha, hairy, looks like a wasted word. It is not. It turns the head into a hairy load, a thing tied on at the neck.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 40. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 40. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಾರ್ಡಿನ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಜನ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಹತ್ತು ಜನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

Ten people standing at a ward round does not mean ten people took it in. One question finds that out.

ಶ್ಲೋಕದ ಚುಚ್ಚನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ಇಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಒಳಗೆ ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಎಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಫಲದಾಯಕ.

It is easy to turn this verse at other people. Counting how much of what we heard today actually went in is of more use.