ಮೂರ್ಖತ್ವಂ ಸುಲಭಂ ಭಜಸ್ವ: ಮೂರ್ಖನ ಎಂಟು ಗುಣಗಳು

ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸದವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಹಿ ನಗು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನಗುವನ್ನೇ ಎಂಟು ಗುಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ ವೃತ್ತದ ಅಗಲವಾದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಬೈಗುಳ ಇರುವುದು ಇದರ ತಂತ್ರ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 66 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 66

ವಿಷಯ: ಮೂರ್ಖತನದ ಎಂಟು ಗುಣ · The eight virtues of foolishness

ಛಂದಸ್ಸು: ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ · Shardulavikridita

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮೂರ್ಖತ್ವಂ ಸುಲಭಂ ಭಜಸ್ವ ಕುಮತೇ ಮೂರ್ಖಸ್ಯ ಚಾಷ್ಟೌ ಗುಣಾಃ
ನಿಶ್ಚಿನ್ತೋ ಬಹುಭೋಜನೋಽತಿಮುಖರೋ ರಾತ್ರಿಂದಿವಂ ಸ್ವಪ್ನಭಾಕ್ ।
ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯವಿಚಾರಣಾನ್ಧಬಧಿರೋ ಮಾನಾಪಮಾನೇ ಸಮಃ
ಪ್ರಾಯೇಣಾಮಯವರ್ಜಿತೋ ದೃಢವಪುರ್ಮೂರ್ಖಃ ಸುಖಂ ಜೀವತಿ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मूर्खत्वं सुलभं भजस्व कुमते मूर्खस्य चाष्टौ गुणाः
निश्चिन्तो बहुभोजनोऽतिमुखरो रात्रिंदिवं स्वप्नभाक् ।
कार्याकार्यविचारणान्धबधिरो मानापमाने समः
प्रायेणामयवर्जितो दृढवपुर्मूर्खः सुखं जीवति ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

mūrkhatvaṃ sulabhaṃ bhajasva kumate mūrkhasya cāṣṭau guṇāḥ
niścinto bahubhojano’timukharo rātriṃdivaṃ svapnabhāk |
kāryākāryavicāraṇāndhabadhiro mānāpamāne samaḥ
prāyeṇāmayavarjito dṛḍhavapurmūrkhaḥ sukhaṃ jīvati ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಮೂರ್ಖತ್ವಮ್ (मूर्खत्वम्, mūrkhatvam) = ಮೂರ್ಖತನ (foolishness)
ಸುಲಭಮ್ (सुलभम्, sulabham) = ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವುದು (easy to come by)
ಭಜಸ್ವ (भजस्व, bhajasva) = ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿ (so take to it)
ಕುಮತೇ (कुमते, kumate) = ಎಲೈ ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯವನೇ (O you of poor wit)
ಮೂರ್ಖಸ್ಯ ಚ (मूर्खस्य च, mūrkhasya ca) = ಮೂರ್ಖನಿಗೆ (and the fool has)
ಅಷ್ಟೌ ಗುಣಾಃ (अष्टौ गुणाः, aṣṭau guṇāḥ) = ಎಂಟು ಗುಣಗಳು (eight virtues)
ನಿಶ್ಚಿನ್ತಃ (निश्चिन्तः, niścintaḥ) = ಚಿಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲದವನು (free of all worry)
ಬಹುಭೋಜನಃ (बहुभोजनः, bahubhojanaḥ) = ಬಹಳ ಉಣ್ಣುವವನು (a big eater)
ಅತಿಮುಖರಃ (अतिमुखरः, atimukharaḥ) = ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡುವವನು (endlessly talkative)
ರಾತ್ರಿಂದಿವಮ್ (रात्रिंदिवम्, rātriṃdivam) = ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ (night and day)
ಸ್ವಪ್ನಭಾಕ್ (स्वप्नभाक्, svapnabhāk) = ನಿದ್ದೆಗೆ ಪಾಲುದಾರ (a partaker of sleep)
ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯವಿಚಾರಣಾನ್ಧಬಧಿರಃ (कार्याकार्यविचारणान्धबधिरः, kāryākāryavicāraṇāndhabadhiraḥ) = ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಬೇಡದದ್ದು ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕುರುಡ ಮತ್ತು ಕಿವುಡ (blind and deaf to any weighing of what should and should not be done)
ಮಾನಾಪಮಾನೇ ಸಮಃ (मानापमाने समः, mānāpamāne samaḥ) = ಮಾನ ಅಪಮಾನ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಸಮ (the same in honour and dishonour)
ಪ್ರಾಯೇಣ ಆಮಯವರ್ಜಿತಃ (प्रायेण आमयवर्जितः, prāyeṇa āmayavarjitaḥ) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಗವಿಲ್ಲದವನು (for the most part free of illness)
ದೃಢವಪುಃ (दृढवपुः, dṛḍhavapuḥ) = ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದೇಹದವನು (of firm body)
ಮೂರ್ಖಃ (मूर्खः, mūrkhaḥ) = ಮೂರ್ಖ (the fool)
ಸುಖಂ ಜೀವತಿ (सुखं जीवति, sukhaṃ jīvati) = ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ (lives happily)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಎಲೈ ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ಮೂರ್ಖತನ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿ. ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಎಂಟು ಗುಣಗಳೂ ಇವೆ. ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ, ಬಹಳ ಉಣ್ಣುತ್ತಾನೆ, ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಯಾವುದು ಬೇಡದದ್ದು ಯಾವುದು ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕುರುಡ ಮತ್ತು ಕಿವುಡ, ಮಾನ ಅಪಮಾನ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಸಮ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಗವಿಲ್ಲದವನು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ದೇಹದವನು. ಮೂರ್ಖ ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O you of poor wit, foolishness is easy to come by, so take to it. The fool has eight virtues besides. He is free of worry, he eats well, he talks without limit, he sleeps night and day, he is blind and deaf to any weighing of what should and should not be done, he is the same in honour and dishonour, he is for the most part free of illness, and his body is firm. The fool lives happily.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎಂಟು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ನಿಶ್ಚಿಂತ, ಬಹುಭೋಜನ, ಅತಿಮುಖರ, ರಾತ್ರಿಂದಿವಂ ಸ್ವಪ್ನಭಾಕ್, ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯವಿಚಾರಣಾಂಧಬಧಿರ, ಮಾನಾಪಮಾನೇ ಸಮ, ಆಮಯವರ್ಜಿತ, ದೃಢವಪು. ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಂಟೇ. ಶ್ಲೋಕ ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ.

The count of eight works out exactly: nishcinta, bahubhojana, atimukhara, ratrimdivam svapnabhak, karyakaryavicaranandhabadhira, manapamane sama, amayavarjita, dridhavapu. Count them and there are exactly eight. The verse is joking, but its arithmetic is sound.

ಪಟ್ಟಿಯ ಚುರುಕು ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿ: ನಿಶ್ಚಿಂತ ಮತ್ತು ಮಾನಾಪಮಾನೇ ಸಮಃ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಇವೇ ಮಾತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಪದಗಳನ್ನು ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Here is where the list bites. Two of its terms, nishcinta and manapamane samah, are marks of the wise man in another setting. The Bhagavadgita uses the same words of the sthitaprajna. Pinning them on the fool, the verse shows that from outside the two can look alike.

ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪದ. ರೋಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆ ಸಣ್ಣ ಸಡಿಲಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ.

Prayena means for the most part. It is the one hedging word in the whole verse. It does not flatly say the fool has no illness, only that he mostly has none. That small slackening is what makes the list credible.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 41. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 41. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಚಿಂತೆ ದೇಹವನ್ನು ಸವೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಅಳೆದು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಮಯವರ್ಜಿತ ಮತ್ತು ದೃಢವಪು ಎಂಬ ಎರಡು ಗುಣಗಳು ಬರಿಯ ತಮಾಷೆ ಅಲ್ಲ. ಯೋಚಿಸುವವರಿಗೆ ಬೆಲೆ ಇದೆ, ಆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ದೇಹ ತೆರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ.

That worry wears the body down can now be measured. So amayavarjita and dridhavapu, those two items on the list, are not only a joke. Thinking has a price, and it is true that the body pays part of it.

ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಈ ಎಂಟನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೇಕು ಎಂದು ಯಾರೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಖ ಒಂದೇ ಅಳತೆಯಾದರೆ ಮೂರ್ಖತನವೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಸುಖ ಒಂದೇ ಅಳತೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

But what the verse is pointing at is clear enough. Nobody asks for all eight of these together. If comfort were the only measure, foolishness would win. That nobody chooses it is itself evidence that comfort is not the only measure.