ಪ್ರಕಾಮಮಭ್ಯಸ್ಯತು: ವಿದ್ಯೆ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಸೌಜನ್ಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ

ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಓದಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಗೆಲ್ಲುವವರನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಪುಸ್ತಕ ಎಷ್ಟಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಓದಿ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಹಾಗೆ ಕಲಿಯುವ ವಿಷಯವೇ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 165 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 165

ವಿಷಯ: ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ · Learning and good nature

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 22 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರಕಾಮಮಭ್ಯಸ್ಯತು ನಾಮ ವಿದ್ಯಾಂ ಸೌಜನ್ಯಮಭ್ಯಾಸವಶಾದಲಭ್ಯಮ್
ಕರ್ಣೌ ಸಪತ್ನ್ಯಃ ಪ್ರವಿಶಾಲಯೇಯುರ್ವಿಶಾಲಯೇದಕ್ಷಿಯುಗಂ ನ ಕೋಽಪಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

प्रकाममभ्यस्यतु नाम विद्यां सौजन्यमभ्यासवशादलभ्यम्
कर्णौ सपत्न्यः प्रविशालयेयुर्विशालयेदक्षियुगं न कोऽपि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

prakāmamabhyasyatu nāma vidyāṃ saujanyamabhyāsavaśādalabhyam
karṇau sapatnyaḥ praviśālayeyurviśālayedakṣiyugaṃ na ko’pi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪ್ರಕಾಮಮಭ್ಯಸ್ಯತು (प्रकाममभ्यस्यतु, prakāmamabhyasyatu) = ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಿ (let one practise as much as one likes)
ನಾಮ (नाम, nāma) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
ವಿದ್ಯಾಂ (विद्यां, vidyāṃ) = ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು (learning)
ಸೌಜನ್ಯಮಭ್ಯಾಸವಶಾದಲಭ್ಯಮ್ (सौजन्यमभ्यासवशादलभ्यम्, saujanyamabhyāsavaśādalabhyam) = ಸೌಜನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ ಸಿಗದು (good nature cannot be got by the force of practice)
ಕರ್ಣೌ (कर्णौ, karṇau) = ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು (the two ears)
ಸಪತ್ನ್ಯಃ (सपत्न्यः, sapatnyaḥ) = ಸವತಿಯರು (co-wives, rivals)
ಪ್ರವಿಶಾಲಯೇಯುರ್ವಿಶಾಲಯೇದಕ್ಷಿಯುಗಂ (प्रविशालयेयुर्विशालयेदक्षियुगं, praviśālayeyurviśālayedakṣiyugaṃ) = ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದು, ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾರರು ಕಣ್ಣುಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು (might widen, would widen the pair of eyes)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಕೋಽಪಿ (कोऽपि, ko’pi) = ಯಾರೂ (anyone)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಿ. ಆದರೆ ಸೌಜನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಬಹುದಾದರೂ ಕಣ್ಣುಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾರರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Let one practise learning as much as one likes. Good nature cannot be gained by the force of practice. The ears may be widened, but no one can widen the pair of eyes.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಪದಾನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಪತ್ನ್ಯಃ ಎಂಬ ಪದದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾರಾಂಶದ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ.

The word order in the second line is difficult, and we do not claim to be certain of how sapatnyah fits in. Only the gist of the comparison is clear.

ಕಿವಿ ಕೇಳಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು ಕಾಣುವ ಹೃದಯದ ವಿಶಾಲತೆಗೆ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಹಜ ಸೌಂದರ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆ.

We have read the ear as standing for learning taken in by hearing and the eye for natural breadth of heart. In Sanskrit poetry wide eyes are a mark of natural beauty.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 49. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 49. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಸೌಜನ್ಯ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ತರಬೇತಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ.

After the degree, the physician has the learning. The courtesy of sitting and listening patiently before a patient asks a different kind of training.

ಸೌಜನ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಬಹುದು.

The verse says good nature cannot be got by practice. Even so, we may say that growing up watching good examples can help it along.