ಕ್ಷಾರಂ ಜಲಂ ವಾರಿಮುಚಃ: ಉಪ್ಪು ನೀರನ್ನು ಸಿಹಿ ಮಾಡುವ ಮೋಡ

ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಮೇಲೇರುವ ಮೋಡಗಳನ್ನು ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅನಿಸಿರಬಹುದು. ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೋಡದಿಂದ ಸಿಹಿಯಾದ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಸಂತರ ಮಾತಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 175 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 175

ವಿಷಯ: ಕಹಿಯನ್ನು ಸಿಹಿ ಮಾಡುವ ಗುಣ · Turning bitterness into sweetness

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 22 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕ್ಷಾರಂ ಜಲಂ ವಾರಿಮುಚಃ ಪಿಬಂತಿ ತದೇವ ಕೃತ್ವಾ ಮಧುರಂ ವಮಂತಿ
ಸಂತಸ್ತಥಾ ದುರ್ಜನದುರ್ವಚಾಂಸಿ ಪೀತ್ವಾ ಚ ಸೂಕ್ತಾನಿ ಸಮುದ್ಗಿರಂತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

क्षारं जलं वारिमुचः पिबन्ति तदेव कृत्वा मधुरं वमन्ति
सन्तस्तथा दुर्जनदुर्वचांसि पीत्वा च सूक्तानि समुद्गिरन्ति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kṣāraṃ jalaṃ vārimucaḥ pibanti tadeva kṛtvā madhuraṃ vamanti
santastathā durjanadurvacāṃsi pītvā ca sūktāni samudgiranti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕ್ಷಾರಂ (क्षारं, kṣāraṃ) = ಉಪ್ಪಾದ (salty)
ಜಲಂ (जलं, jalaṃ) = ನೀರನ್ನು (water)
ವಾರಿಮುಚಃ (वारिमुचः, vārimucaḥ) = ಮೋಡಗಳು (the clouds)
ಪಿಬಂತಿ (पिबन्ति, pibanti) = ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ (drink)
ತದೇವ (तदेव, tadeva) = ಅದನ್ನೇ (that very water)
ಕೃತ್ವಾ (कृत्वा, kṛtvā) = ಮಾಡಿ (having made)
ಮಧುರಂ (मधुरं, madhuraṃ) = ಸಿಹಿಯನ್ನಾಗಿ (sweet)
ವಮಂತಿ (वमन्ति, vamanti) = ಉಗುಳುತ್ತವೆ (ಸುರಿಸುತ್ತವೆ) (they pour out)
ಸಂತಸ್ತಥಾ (सन्तस्तथा, santastathā) = ಸಂತರೂ ಹಾಗೆಯೇ (the good likewise)
ದುರ್ಜನದುರ್ವಚಾಂಸಿ (दुर्जनदुर्वचांसि, durjanadurvacāṃsi) = ದುರ್ಜನರ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು (the foul words of the wicked)
ಪೀತ್ವಾ (पीत्वा, pītvā) = ಕುಡಿದು (having drunk)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಸೂಕ್ತಾನಿ (सूक्तानि, sūktāni) = ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು (fine words)
ಸಮುದ್ಗಿರಂತಿ (समुद्गिरन्ति, samudgiranti) = ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾರೆ (bring forth)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮೋಡಗಳು ಉಪ್ಪಾದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ಅದನ್ನೇ ಸಿಹಿ ಮಾಡಿ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತರು ದುರ್ಜನರ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕುಡಿದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Clouds drink salty water and pour out that very water made sweet. In the same way the good drink the foul words of the wicked and bring forth fine words.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಮನ ಎಂದರೆ ಕಾರುವುದು, ಉಗುಳುವುದು. ಮೋಡದ ಮಳೆಗೆ ಈ ಪದ ಬಳಸಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿರುಸಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೊರಬರುವುದು ಸಿಹಿ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತು.

Vamana means to spew or throw up. The word looks a little rough for rain, but the stress is that what comes out is sweet.

ಪಿಬಂತಿ ಮತ್ತು ಪೀತ್ವಾ ಎರಡೂ ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಮೋಡದ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಸಂತರ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆ ಬಂದು ಉಪಮೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Pibanti and pitva both speak of drinking. The same act appears in the cloud line and the line on the good, which ties the comparison tight.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 49. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 49. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಠಿಣ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಅಷ್ಟೇ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

When we hear a harsh word, answering at once in kind is natural. Pausing to filter the water before replying comes with practice.

ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬೈಗುಳದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಉತ್ತರ ಬೈಗುಳವೇ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಾತು.

It does not mean we must put up with injustice. The point is only that the reply to abuse need not itself be abuse.