ಸುಖಲವದಶಾ: ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರರಾದ ಸಜ್ಜನರು

ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಂದ ದಿನ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿದಾಡುವವರೂ ಕುಸಿದು ಕುಳಿತವರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಡುವೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತವರನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರ ಕೊಟ್ಟು, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 228 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 228

ವಿಷಯ: ಸುಖದುಃಖದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ · Steadiness in joy and sorrow

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 34 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸುಖಲವದಶಾ ಹರ್ಷಕ್ಲೈಬ್ಯೇ ಖಲಃ ಖಲು ಖೇಲತೇ ಸ್ಖಲತಿ ಭಜತೇ ಲೇಶಕ್ಲೇಶೇ ವಿಷಾದವಿಷೂಚಿಕಾಮ್
ಭವತಿ ನ ಸತಾಂ ದರ್ಪೋದ್ದಾಮಾ ನ ದೈನ್ಯಮಯೀ ಮತಿರ್ದುರಭಿಭವತಾ ಗಂಭೀರಾಣಾಂ ಸುಖೇಷ್ವಸುಖೇಷು ಚ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सुखलवदशा हर्षक्लैब्ये खलः खलु खेलते स्खलति भजते लेशक्लेशे विषादविषूचिकाम्
भवति न सतां दर्पोद्दामा न दैन्यमयी मतिर्दुरभिभवता गम्भीराणां सुखेष्वसुखेषु च

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sukhalavadaśā harṣaklaibye khalaḥ khalu khelate skhalati bhajate leśakleśe viṣādaviṣūcikām
bhavati na satāṃ darpoddāmā na dainyamayī matirdurabhibhavatā gambhīrāṇāṃ sukheṣvasukheṣu ca

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸುಖಲವದಶಾ (सुखलवदशा, sukhalavadaśā) = ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಖದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ (in a state of a little pleasure)
ಹರ್ಷಕ್ಲೈಬ್ಯೇ (हर्षक्लैब्ये, harṣaklaibye) = ಹರ್ಷದ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಲ್ಲಿ (in the weakness of joy)
ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ದುಷ್ಟ (the wicked man)
ಖಲು (खलु, khalu) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
ಖೇಲತೇ (खेलते, khelate) = ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ (frolics)
ಸ್ಖಲತಿ (स्खलति, skhalati) = ಎಡವುತ್ತಾನೆ (stumbles)
ಭಜತೇ (भजते, bhajate) = ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (falls into)
ಲೇಶಕ್ಲೇಶೇ (लेशक्लेशे, leśakleśe) = ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ (at a slight trouble)
ವಿಷಾದವಿಷೂಚಿಕಾಮ್ (विषादविषूचिकाम्, viṣādaviṣūcikām) = ವಿಷಾದವೆಂಬ ವಾಂತಿಭೇದಿಯನ್ನು (the cholera of despair)
ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (becomes)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಸತಾಂ (सतां, satāṃ) = ಸಜ್ಜನರ (of the good)
ದರ್ಪೋದ್ದಾಮಾ (दर्पोद्दामा, darpoddāmā) = ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟು ಮೀರಿದ (unbridled with pride)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (nor)
ದೈನ್ಯಮಯೀ (दैन्यमयी, dainyamayī) = ದೈನ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ (full of wretchedness)
ಮತಿರ್ದುರಭಿಭವತಾ (मतिर्दुरभिभवता, matirdurabhibhavatā) = ಮನಸ್ಸು, ಸೋಲಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿ (the mind, hard to overpower)
ಗಂಭೀರಾಣಾಂ (गम्भीराणां, gambhīrāṇāṃ) = ಗಂಭೀರರಿಗೆ (of the deep)
ಸುಖೇಷ್ವಸುಖೇಷು ಚ (सुखेष्वसुखेषु च, sukheṣvasukheṣu ca) = ಸುಖಗಳಲ್ಲೂ ದುಃಖಗಳಲ್ಲೂ (in joys and in sorrows)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಖ ಬಂದರೆ ಹರ್ಷದ ದೌರ್ಬಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಣಿದಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಡವುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೆ ವಿಷಾದವೆಂಬ ವಾಂತಿಭೇದಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಜ್ಜನರ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗಲ್ಲ. ಗಂಭೀರರಾದ ಅವರಿಗೆ ಸುಖದಲ್ಲೂ ದುಃಖದಲ್ಲೂ ಅಹಂಕಾರದ ಉನ್ಮಾದವಿಲ್ಲ, ದೈನ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked man, at a little pleasure, frolics in the weakness of joy and stumbles. At a slight trouble he falls into the cholera of despair. The mind of the good is not like that. For the deep, in joys and in sorrows, there is neither the wildness of pride nor the wretchedness of dejection, and they are hard to overpower.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಿಷಾದ ವಿಷೂಚಿಕಾ ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆ ಚುರುಕಾಗಿದೆ. ವಿಷೂಚಿಕಾ ಎಂದರೆ ಹಠಾತ್ ವಾಂತಿಭೇದಿ, ಅಂದರೆ ಕಾಲರಾ ಬಗೆಯ ಕಾಯಿಲೆ. ಸಣ್ಣ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕುಸಿಯುವುದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

The comparison of despair to vishuchika is sharp. Vishuchika is sudden vomiting and purging, a cholera-like illness. The mind collapsing at once at a small trouble is likened to it.

ಖಲಃ ಖಲು ಖೇಲತೇ ಸ್ಖಲತಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಖ ಅಕ್ಷರದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಇದೆ. ಕುಣಿದಾಟ ಮತ್ತು ಎಡವಿಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

In khalah khalu khelate skhalati the sound kha repeats. It seems to us that it carries the note that frolicking and stumbling come together.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 51. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 51. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ದಿನವೂ ಕೆಟ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶದ ದಿನವೂ ನಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ದಿನ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಷ್ಟ, ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು.

The day of good news and the day of bad news both measure our values. Being the same person on both days is hard, but it can be practised.

ಗಂಭೀರ ಎಂದರೆ ಭಾವನೆ ಇಲ್ಲದವರು ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅದರ ಜೊತೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗದವರು ಎಂದು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

Deep does not mean without feeling. One may read it as those who feel and are not swept away with it.