ಅನ್ಯಸ್ಯ ಲಗತಿ ಕರ್ಣೇ: ಕಿವಿಗೆ ಬಾಣದಂತೆ, ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾರಿಡಾರಿನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮೆಲ್ಲನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೆಯವರ ಹೆಸರು ಬಂದಾಗ ಧ್ವನಿ ಇನ್ನೂ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂರನೆಯವರಿಗೆ ಅದು ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಅವರಿಗೇ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಾಣ, ಇನ್ನೊಂದು ಮುಳ್ಳು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 154 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 154

ವಿಷಯ: ಬಾಣದಂತೆ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ · Like an arrow and like a thorn

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅನ್ಯಸ್ಯ ಲಗತಿ ಕರ್ಣೇ ಜೀವಿತಮನ್ಯಸ್ಯ ಹರತಿ ಬಾಣ ಇವ
ಹೃದಯಂ ದುನೋತಿ ಪಿಶುನಃ ಕಂಟಕ ಇವ ಪಾದಲಗ್ನೋಽಪಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अन्यस्य लगति कर्णे जीवितमन्यस्य हरति बाण इव
हृदयं दुनोति पिशुनः कण्टक इव पादलग्नोऽपि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

anyasya lagati karṇe jīvitamanyasya harati bāṇa iva
hṛdayaṃ dunoti piśunaḥ kaṇṭaka iva pādalagno’pi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅನ್ಯಸ್ಯ (अन्यस्य, anyasya) = ಒಬ್ಬರ (of one person)
ಲಗತಿ (लगति, lagati) = ತಗಲುತ್ತದೆ (it lodges)
ಕರ್ಣೇ (कर्णे, karṇe) = ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ (in the ear)
ಜೀವಿತಮನ್ಯಸ್ಯ (जीवितमन्यस्य, jīvitamanyasya) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವವನ್ನು (another’s life)
ಹರತಿ (हरति, harati) = ಕಸಿಯುತ್ತದೆ (it takes away)
ಬಾಣ ಇವ (बाण इव, bāṇa iva) = ಬಾಣದಂತೆ (like an arrow)
ಹೃದಯಂ (हृदयं, hṛdayaṃ) = ಹೃದಯವನ್ನು (the heart)
ದುನೋತಿ (दुनोति, dunoti) = ನೋಯಿಸುತ್ತಾನೆ (he torments)
ಪಿಶುನಃ (पिशुनः, piśunaḥ) = ಚಾಡಿಕೋರ (the slanderer)
ಕಂಟಕ ಇವ (कण्टक इव, kaṇṭaka iva) = ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ (like a thorn)
ಪಾದಲಗ್ನೋಽಪಿ (पादलग्नोऽपि, pādalagno’pi) = ಕಾಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದ್ದರೂ ಸಹ (even when stuck in the foot)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಾಣದಂತೆ ಚಾಡಿಕೋರನ ಮಾತು ಒಬ್ಬರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತಗಲುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೀವವನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಅವನು ಹೃದಯವನ್ನು ನೋಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Like an arrow, the slanderer’s talk lodges in one person’s ear and takes away another’s life. Like a thorn stuck in the foot, he torments the heart.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಬಿಲ್ಲಿನ ಬಾಣವನ್ನು ಹೆದೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕಿವಿಯವರೆಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆಮೇಲೆ ಬೇರೆಯವರ ಕಡೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಡಿ ಒಬ್ಬನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಜೀವನ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಓದು ಹೆಚ್ಚು ಸರಿ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಓದುಗಳೂ ಸಾಧ್ಯ.

One may read the archer drawing the arrow back to his ear and then loosing it at another. So the tale settles in one man’s ear and ends another man’s life. This reading seems the better one to us, though others are possible.

ಮುಳ್ಳು ಚಿಕ್ಕದು, ಆದರೆ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಹೃದಯದವರೆಗೂ ನೋವು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತೆ ಶ್ಲೋಕದ ಎರಡನೇ ಸಾಲು ಓದುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಕಾರಣ, ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ.

The thorn is small, yet stuck in the foot its pain reaches the heart, as the second line puts it. A small cause, a large effect.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರಾದರೂ ಮೂರನೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ನೇರವಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಒಳ್ಳೆಯದು.

When someone starts whispering about a third person, it is a good habit to ask that person directly before passing it on.

ಚಾಡಿ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಒಂದು ಪಾಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಿವಿ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಬಾಣಕ್ಕೆ ನೆಲೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

The verse hints that the listener bears a share of the responsibility. If no ear is lent, the arrow has nowhere to lodge.