ಅಪಿ ವೇತ್ತಿ ಷಡಕ್ಷರಾಣಿ: ಆರಕ್ಷರ ಬಲ್ಲವನ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಅನ್ನ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಹಂಕಾರ

ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸೈಕಲ್ ಕಲಿತ ಹುಡುಗ ತಾನೇ ಪಂದ್ಯ ಗೆದ್ದವನಂತೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ನೋಡುವವರು ನಗುತ್ತಾರೆ, ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಾಂಭೀರ್ಯ.

ಅಂತಹ ಹುಡುಗನ ದೊಡ್ಡವರ ರೂಪವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಖಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಲಿತರೆ ದೇವರಿಗೇ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 203 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 203

ವಿಷಯ: ಸ್ವಲ್ಪಕ್ಕೇ ಉಬ್ಬುವ ಖಲ · The crooked man who swells at little

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಪಿ ವೇತ್ತಿ ಷಡಕ್ಷರಾಣಿ ಚೇದುಪದೇಷ್ಟುಂ ಶಿತಿಕಂಠಮಿಚ್ಛತಿ
ವಸನಾಶನಮಾತ್ರಮಸ್ತಿ ಚೇದ್ಧನದಾದಪ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ ಖಲಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अपि वेत्ति षडक्षराणि चेदुपदेष्टुं शितिकण्ठमिच्छति
वसनाशनमात्रमस्ति चेद्धनदादप्यतिरिच्यते खलः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

api vetti ṣaḍakṣarāṇi cedupadeṣṭuṃ śitikaṇṭhamicchati
vasanāśanamātramasti ceddhanadādapyatiricyate khalaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಪಿ (अपि, api) = ಕೂಡ (even)
ವೇತ್ತಿ (वेत्ति, vetti) = ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ (he knows)
ಷಡಕ್ಷರಾಣಿ (षडक्षराणि, ṣaḍakṣarāṇi) = ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (the six syllables)
ಚೇದುಪದೇಷ್ಟುಂ (चेदुपदेष्टुं, cedupadeṣṭuṃ) = ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಉಪದೇಶಿಸಲು (if so, to instruct)
ಶಿತಿಕಂಠಮಿಚ್ಛತಿ (शितिकण्ठमिच्छति, śitikaṇṭhamicchati) = ಶಿತಿಕಂಠನನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (he sets out for Shitikantha (Shiva))
ವಸನಾಶನಮಾತ್ರಮಸ್ತಿ (वसनाशनमात्रमस्ति, vasanāśanamātramasti) = ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನ ಮಾತ್ರ ಇದೆ (there is only clothing and food)
ಚೇದ್ಧನದಾದಪ್ಯತಿರಿಚ್ಯತೇ (चेद्धनदादप्यतिरिच्यते, ceddhanadādapyatiricyate) = ಆದರೆ ಧನದನನ್ನೂ (ಕುಬೇರನನ್ನೂ) ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ (then he outdoes even Dhanada (Kubera))
ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ಖಲ (the crooked man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಸಾಕು, ಖಲ ಶಿತಿಕಂಠನಿಗೇ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಅನ್ನ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ಧನದನನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

If he knows the six syllables, the crooked man wants to instruct Shitikantha himself. If he has nothing but clothing and food, he behaves as one who outdoes even Dhanada.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶಿತಿಕಂಠ ಎಂದರೆ ನೀಲ ಕಂಠದವನು, ಶಿವ. ಷಡಕ್ಷರ ಎಂದರೆ ಶಿವನ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಮಂತ್ರ ಕಲಿತವನು ಮಂತ್ರದ ದೇವರಿಗೇ ಪಾಠ ಹೇಳಲು ಹೊರಡುವುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಹಾಸ್ಯ.

Shitikantha means the blue-throated, Shiva. We take shadakshara as a reference to Shiva’s six-syllable mantra. The joke is that one who has learnt the mantra sets out to teach the very god of the mantra.

ಧನದ ಎಂದರೆ ಧನ ಕೊಡುವವನು, ಕುಬೇರ. ಅನ್ನ ಬಟ್ಟೆ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದವನು ಕುಬೇರನನ್ನು ಮೀರಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದು ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ.

Dhanada means the giver of wealth, Kubera. A man with only food and clothing carrying himself as though he outdoes Kubera is the second line’s exaggeration.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸ್ವಲ್ಪ ಕಲಿತ ತಕ್ಷಣ ಉಪದೇಶದ ಧ್ವನಿ ಬರುವುದನ್ನು ಬಹಳ ಜನರಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ವಿಷಯ ಆಳ ಆದಷ್ಟೂ ಧ್ವನಿ ಮೃದು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅನುಭವಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Many people show a teaching tone as soon as they have learnt a little. Those with experience say the deeper the subject, the softer the voice.

ಅನ್ನ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಸಂಪಾದನೆ ಇರುವುದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ವಿಷಯ, ಜಂಭದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ನಗುತ್ತಲೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Having enough for food and clothing is a matter for gratitude, not for swagger. The verse says this difference with a smile.