ಬೋಧಿತೋಽಪಿ ಬಹುಸೂಕ್ತಿವಿಸ್ತರೈಃ: ಕತ್ತೆ ಕುದುರೆಯಾಗುವುದೇ

ಶಿಕ್ಷಕರ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ: ಈ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಅಷ್ಟೇ. ಹೇಳಿದವರ ಬೇಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅನುಭವವೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆ ಬೇಸರವನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರವನ್ನು ಕತ್ತೆಯ ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 211 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 211

ವಿಷಯ: ಉಪದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗದವನು · One who does not change by teaching

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಬೋಧಿತೋಽಪಿ ಬಹುಸೂಕ್ತಿವಿಸ್ತರೈಃ ಕಿಂ ಖಲೋ ಜಗತಿ ಸಜ್ಜನೋ ಭವೇತ್
ಸ್ನಾಪಿತೋಽಪಿ ಬಹುಶೋ ನದೀಜಲೈರ್ಗರ್ದಭಃ ಕಿಮು ಹಯೋ ಭವೇತ್ಕ್ವಚಿತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

बोधितोऽपि बहुसूक्तिविस्तरैः किं खलो जगति सज्जनो भवेत्
स्नापितोऽपि बहुशो नदीजलैर्गर्दभः किमु हयो भवेत्क्वचित्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

bodhito’pi bahusūktivistaraiḥ kiṃ khalo jagati sajjano bhavet
snāpito’pi bahuśo nadījalairgardabhaḥ kimu hayo bhavetkvacit

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಬೋಧಿತೋಽಪಿ (बोधितोऽपि, bodhito’pi) = ಬೋಧಿಸಿದರೂ (even when taught)
ಬಹುಸೂಕ್ತಿವಿಸ್ತರೈಃ (बहुसूक्तिविस्तरैः, bahusūktivistaraiḥ) = ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ತಿಗಳ ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ (by an abundance of wise sayings)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು, ಆಗುವನೇ (will he)
ಖಲೋ (खलो, khalo) = ಖಲ (the wicked man)
ಜಗತಿ (जगति, jagati) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
ಸಜ್ಜನೋ (सज्जनो, sajjano) = ಸಜ್ಜನ (a good man)
ಭವೇತ್ (भवेत्, bhavet) = ಆಗಬಹುದೇ (become)
ಸ್ನಾಪಿತೋಽಪಿ (स्नापितोऽपि, snāpito’pi) = ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರೂ (even when bathed)
ಬಹುಶೋ (बहुशो, bahuśo) = ಹಲವು ಬಾರಿ (many times)
ನದೀಜಲೈರ್ಗರ್ದಭಃ (नदीजलैर्गर्दभः, nadījalairgardabhaḥ) = ನದಿಯ ನೀರಿನಿಂದ, ಕತ್ತೆ (with river waters, a donkey)
ಕಿಮು (किमु, kimu) = ಹಾಗಾದರೆ ಏನು (will, then)
ಹಯೋ (हयो, hayo) = ಕುದುರೆ (a horse)
ಭವೇತ್ಕ್ವಚಿತ್ (भवेत्क्वचित्, bhavetkvacit) = ಆಗುವುದೇ ಎಂದಾದರೂ (ever become)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹಲವಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಬೋಧಿಸಿದರೂ ಖಲ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನನಾಗುವನೇ. ನದಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರೂ ಕತ್ತೆ ಎಂದಾದರೂ ಕುದುರೆಯಾಗುವುದೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even when taught at length with many wise sayings, will a wicked man become good in this world? Even when bathed many times in river water, will a donkey ever become a horse?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಉತ್ತರ ಹೇಳದೆಯೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪದ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

The verse asks two questions, and each answers itself without being answered. This is a statement made in the form of a question.

ನದಿಯ ನೀರು ಪವಿತ್ರ, ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಒಳ್ಳೆಯವು. ತಪ್ಪು ಸ್ನಾನದ್ದೂ ಅಲ್ಲ, ಬೋಧನೆಯದ್ದೂ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕವಿ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

River water is pure and the sayings are good. The fault lies neither in the bath nor in the teaching. The poet points only at a nature that will not change.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಒಂದು ಕಹಿ ಸತ್ಯ. ಹೇಳಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಫಲ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

This is a bitter truth for teachers and doctors. Knowing, once we have said what we must, that the outcome is not in our hands, gives some peace of mind.

ಆದರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಕತ್ತೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಡಿ. ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಹುಡುಗರ ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ.

But do not decide in advance that anyone is a donkey. The verse speaks of a settled nature, not of a young person’s mistakes.