ದುರ್ಜನಃ ಸುಜನೋ ನ ಸ್ಯಾತ್: ನೂರು ಉಪಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಬದಲಾಗನು

ಪಾತ್ರೆ ಎಷ್ಟೇ ಉಜ್ಜಿದರೂ ಒಂದು ಕಲೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪಾತ್ರೆಯ ಒಳಗಿನದೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಮನೆಯವರು ಕೊನೆಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಉಜ್ಜುವುದನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 35 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 35

ವಿಷಯ: ಉಪಾಯಕ್ಕೆ ಬಗ್ಗದ ಸ್ವಭಾವ · A nature that no remedy changes

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನಃ ಸುಜನೋ ನ ಸ್ಯಾದುಪಾಯಾನಾಂ ಶತೈರಪಿ
ಅಪಾನಂ ಮೃತ್ಸಹಸ್ರೇಣ ಧೌತಂ ಚಾಸ್ಯಂ ಕಥಂ ಭವೇತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दुर्जनः सुजनो न स्यादुपायानां शतैरपि
अपानं मृत्सहस्रेण धौतं चास्यं कथं भवेत्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

durjanaḥ sujano na syādupāyānāṃ śatairapi
apānaṃ mṛtsahasreṇa dhautaṃ cāsyaṃ kathaṃ bhavet

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದುರ್ಜನಃ (दुर्जनः, durjanaḥ) = ದುರ್ಜನ (the wicked one)
ಸುಜನೋ (सुजनो, sujano) = ಸುಜನ (a good person)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ಸ್ಯಾದುಪಾಯಾನಾಂ (स्यादुपायानां, syādupāyānāṃ) = ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉಪಾಯಗಳ (may become, of the means)
ಶತೈರಪಿ (शतैरपि, śatairapi) = ನೂರರಿಂದಲೂ (even by hundreds)
ಅಪಾನಂ (अपानं, apānaṃ) = ಗುದ (the lower passage)
ಮೃತ್ಸಹಸ್ರೇಣ (मृत्सहस्रेण, mṛtsahasreṇa) = ಸಾವಿರ ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಗಳಿಂದ (with a thousand lumps of earth)
ಧೌತಂ (धौतं, dhautaṃ) = ತೊಳೆದದ್ದು (washed)
ಚಾಸ್ಯಂ (चास्यं, cāsyaṃ) = ಮತ್ತು ಮುಖ (and a mouth)
ಕಥಂ (कथं, kathaṃ) = ಹೇಗೆ (how)
ಭವೇತ್ (भवेत्, bhavet) = ಆದೀತು (could it become)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನೂರು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ದುರ್ಜನ ಸುಜನನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾವಿರ ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಗಳಿಂದ ತೊಳೆದ ಗುದ ಮುಖವಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A wicked man does not become a good man even by a hundred means. How could a lower passage, washed with a thousand lumps of earth, become a mouth?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಅಪಾನ ಎಂದರೆ ಗುದದ್ವಾರ. ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಅದು ಶುದ್ಧವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಮುಖದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಬೇರೆ, ಸ್ವಭಾವ ಬೇರೆ ಎನ್ನುವುದು ಕವಿಯ ಅರ್ಥ.

Here apana means the lower passage. Washing may make it clean, but it does not take the place of a mouth. Cleanliness is one thing and nature another, the poet means.

ಮೃತ್ ಎಂದರೆ ಮಣ್ಣು. ಹಿಂದೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೈ ಕಾಲು ತೊಳೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

Mrit means earth. Washing with earth was once an everyday habit, and that habit is used here as the example.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಬದಲಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇರಬೇಕು. ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಹಗುರ.

Efforts to change someone should have a limit. Deciding in advance how many tries are enough keeps the mind lighter.

ಆದರೆ ಕಲಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಹಾಕಬಾರದು. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಬದಲಾಗಲು ಮನಸ್ಸೇ ಇಲ್ಲದವರ ಬಗ್ಗೆ.

Yet this should not be applied to a student who is willing to learn. The verse speaks of those who have no wish to change at all.