ದುರ್ಮಂತ್ರಿಣಂ ಕಮುಪಯಾಂತಿ: ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡದ ಐದು

ದುರ್ಮಂತ್ರಿಣಂ ಕಮುಪಯಾಂತಿ ಸುಭಾಷಿತ: ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿ, ಅಪಥ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು, ಸಾವು ಮತ್ತು ವಿಷಯಭೋಗ ಯಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾವು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ದುರ್ಮಂತ್ರಿಣಂ ಕಮುಪಯಾಂತಿ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ವೈದ್ಯರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದ್ದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಐದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವವನೇ ಕೊಡಬೇಕು. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 946 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 946

ವಿಷಯ: ಯಾರಿಗೂ ತಪ್ಪದ ಪರಿಣಾಮ · Consequences that spare no one

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 28 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಮಂತ್ರಿಣಂ ಕಮುಪಯಾಂತಿ ನ ನೀತಿದೋಷಾಃ ಸಂತಾಪಯಂತಿ ಕಮಪಥ್ಯಭುಜಂ ನ ರೋಗಾಃ
ಕಂ ಶ್ರೀರ್ನ ದರ್ಪಯತಿ ಕಂ ನ ನಿಹಂತಿ ಮೃತ್ಯುಃ ಕಂ ಸ್ವೀಕೃತಾ ನ ವಿಷಯಾ ನನು ತಾಪಯಂತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दुर्मन्त्रिणं कमुपयान्ति न नीतिदोषाः सन्तापयन्ति कमपथ्यभुजं न रोगाः
कं श्रीर्न दर्पयति कं न निहन्ति मृत्युः कं स्वीकृता न विषया ननु तापयन्ति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

durmantriṇaṃ kamupayānti na nītidoṣāḥ santāpayanti kamapathyabhujaṃ na rogāḥ
kaṃ śrīrna darpayati kaṃ na nihanti mṛtyuḥ kaṃ svīkṛtā na viṣayā nanu tāpayanti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ದುರ್ಮಂತ್ರಿಣಂ (दुर्मन्त्रिणं, durmantriṇaṃ) = ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು (one who has a bad minister)
  • ಕಮುಪಯಾಂತಿ (कमुपयान्ति, kamupayānti) = ಯಾರನ್ನು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ (ಕಂ + ಉಪಯಾಂತಿ) (whom do they approach)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲವೇ (not)
  • ನೀತಿದೋಷಾಃ (नीतिदोषाः, nītidoṣāḥ) = ನೀತಿಯ ದೋಷಗಳು (faults of policy)
  • ಸಂತಾಪಯಂತಿ (सन्तापयन्ति, santāpayanti) = ಸಂತಾಪ ಕೊಡುತ್ತವೆ (torment)
  • ಕಮಪಥ್ಯಭುಜಂ (कमपथ्यभुजं, kamapathyabhujaṃ) = ಯಾರನ್ನು, ಅಪಥ್ಯ ತಿನ್ನುವವನನ್ನು (ಕಂ + ಅಪಥ್ಯಭುಜಂ) (whom, the one who eats what does not suit him)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲವೇ (not)
  • ರೋಗಾಃ (रोगाः, rogāḥ) = ರೋಗಗಳು (diseases)
  • ಕಂ (कं, kaṃ) = ಯಾರನ್ನು (whom)
  • ಶ್ರೀರ್ನ (श्रीर्न, śrīrna) = ಸಂಪತ್ತು, ಇಲ್ಲವೇ (ಶ್ರೀಃ + ನ) (wealth, not)
  • ದರ್ಪಯತಿ (दर्पयति, darpayati) = ಜಂಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (makes proud)
  • ಕಂ ನ (कं न, kaṃ na) = ಯಾರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ (whom not)
  • ನಿಹಂತಿ (निहन्ति, nihanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ (strikes down)
  • ಮೃತ್ಯುಃ (मृत्युः, mṛtyuḥ) = ಸಾವು (death)
  • ಕಂ (कं, kaṃ) = ಯಾರನ್ನು (whom)
  • ಸ್ವೀಕೃತಾ (स्वीकृता, svīkṛtā) = ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ (taken up)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲವೇ (not)
  • ವಿಷಯಾ (विषया, viṣayā) = ವಿಷಯಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳು (sense pleasures)
  • ನನು (ननु, nanu) = ಅಲ್ಲವೇ (surely)
  • ತಾಪಯಂತಿ (तापयन्ति, tāpayanti) = ಸಂಕಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ (distress)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೆಟ್ಟ ಮಂತ್ರಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು ನೀತಿಯ ದೋಷಗಳು ಬಂದು ಸೇರದಿರುತ್ತವೆಯೇ. ತನಗೆ ಒಗ್ಗದ ಆಹಾರ ತಿನ್ನುವವನನ್ನು ರೋಗಗಳು ಬಾಧಿಸದಿರುತ್ತವೆಯೇ. ಸಂಪತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಜಂಭಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾವು ಯಾರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳು ಯಾರನ್ನು ಸಂಕಟಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Do the faults of policy not reach one who has a bad minister. Do diseases not trouble one who eats what does not suit him. Whom does wealth not make proud, whom does death not strike down, whom do the sense pleasures once embraced not distress.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪದ ಹೇಳಿಕೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಉತ್ತರ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಶ್ಲೋಕದ ಹರವು ಹೆಚ್ಚುವ ಮಾರ್ಗ.

This is a statement in the form of questions. The answer to each is that no one escapes. The first two concern a particular kind of person, the last three concern everyone. That shift is how the verse widens its reach.

ಅಪಥ್ಯ ಎಂದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಗ್ಗದ ಆಹಾರ. ಈ ಪದ ಆಯುರ್ವೇದದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ, ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವೀಕೃತ ವಿಷಯ ಎಂದರೆ ತಾನೇ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸುಖ, ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ಸಂಕಟ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕುಟುಕು.

Apathya means food that does not suit the person. The word is familiar from the Ayurvedic idiom, and we take it here in its general sense. A sviikrita vishaya is a pleasure one chose and embraced, and the sting is that it ends up as the source of distress.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇದು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಮಾತು. ತನಗೆ ಏನು ಒಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಅನುಭವ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆ ಅರಿವಿನಿಂದ ಇತರರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಬರಬೇಕು, ಟೀಕೆ ಅಲ್ಲ.

This is not health advice but a remark on human nature. Nearly everyone knows the experience of doing what they know does not suit them. That awareness should bring compassion towards others, not criticism.

ಸಂಪತ್ತು ಜಂಭ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಅಧಿಕಾರ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಮಾತು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿತು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

The remark that wealth brings pride suits today’s degrees and posts as well. It is worth noticing once how our speech changed when new authority arrived.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ