ಬಲ ಎಂದರೆ ಕೈಕಾಲುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೂ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಹಟವೂ ಬಲವೇ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮಾತನ್ನು ರಾಹುವಿನ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕಃ ಸ ಏವ ತೇಜಸ್ವೀ ಸೈಂಹಿಕೇಯಃ ಸುರದ್ವಿಷಾಮ್
ಶಿರೋಮಾತ್ರಾವಶೇಷೇಣ ಜೀಯಂತೇ ಯೇನ ಶತ್ರವಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
एकः स एव तेजस्वी सैंहिकेयः सुरद्विषाम्
शिरोमात्रावशेषेण जीयन्ते येन शत्रवः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ekaḥ sa eva tejasvī saiṃhikeyaḥ suradviṣām
śiromātrāvaśeṣeṇa jīyante yena śatravaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಕಃ (एकः, ekaḥ) = ಒಬ್ಬನೇ (one alone)
- ಸ ಏವ (स एव, sa eva) = ಅವನೇ (he and none other)
- ತೇಜಸ್ವೀ (तेजस्वी, tejasvī) = ತೇಜಸ್ವಿ, ಕಿಚ್ಚುಳ್ಳವನು (the truly spirited one)
- ಸೈಂಹಿಕೇಯಃ (सैंहिकेयः, saiṃhikeyaḥ) = ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾದ ರಾಹು (Simhika’s son, Rahu)
- ಸುರದ್ವಿಷಾಮ್ (सुरद्विषाम्, suradviṣām) = ದೇವತೆಗಳ ದ್ವೇಷಿಗಳ ನಡುವೆ (among the foes of the gods)
- ಶಿರೋಮಾತ್ರಾವಶೇಷೇಣ (शिरोमात्रावशेषेण, śiromātrāvaśeṣeṇa) = ತಲೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ [ಶಿರಃ ಮಾತ್ರ ಅವಶೇಷೇಣ] (with only the head left over)
- ಜೀಯಂತೇ (जीयन्ते, jīyante) = ಸೋಲುತ್ತಾರೆ (are defeated)
- ಯೇನ (येन, yena) = ಯಾರಿಂದ (by whom)
- ಶತ್ರವಃ (शत्रवः, śatravaḥ) = ಶತ್ರುಗಳು (enemies)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗನಾದ ರಾಹು ಒಬ್ಬನೇ ನಿಜವಾದ ತೇಜಸ್ವಿ. ತಲೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನಿಂದ ಶತ್ರುಗಳು ಸೋಲುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Among the foes of the gods, Rahu, the son of Simhika, alone is truly spirited. Even with only his head left, he is the one by whom his enemies are beaten.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸೈಂಹಿಕೇಯ ಎಂದರೆ ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗ, ಅಂದರೆ ರಾಹು. ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೃತ ಕುಡಿದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಕತ್ತರಿಸಿದ. ಆ ತಲೆ ಉಳಿದು ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Saimhikeya means Simhika’s son, that is Rahu. In the story from the Puranas, Vishnu cut off his head after he drank the nectar of immortality. The head lived on and is said to swallow the sun and the moon.
ಶತ್ರುಗಳು ಯಾರು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ. ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುವನ್ನೇ ಹೊಗಳುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚಮತ್ಕಾರ. ತೇಜಸ್ಸು ಯಾರಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತೇಜಸ್ಸೇ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
The verse does not name the enemies. The sun and moon is our reading. Praising a foe of the gods is the verse’s stroke: it says that spirit is spirit, whoever holds it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೈಕಾಲು ಸೋತ ರೋಗಿಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸಾಧನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಏನು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಒಬ್ಬನ ನಿಜವಾದ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
A patient whose limbs have failed sometimes carries on by strength of mind. What remains when the means have shrunk shows a person’s true strength.
ಹಾಗೆಂದು ಹಟವೇ ಗುಣ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಹು ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರು, ಅವನ ಹಟ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೇ ಯೋಚಿಸಬೇಕು.
This is not to call stubbornness a virtue. Rahu is a foe of the gods, and whether such grit serves a good end is for us to judge.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ