ಒಬ್ಬ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ಅವನು ಸಹನಶೀಲ ಎಂದು ನಾವು ಬೇಗ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮೌನಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೌನ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟತನದ ನಡುವಿನದನ್ನೂ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನದು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮೌನೀ ಪಾದಪ್ರಹಾರೇಽಪಿ ನ ಕ್ಷಮೀ ನೀಚ ಏವ ಸಃ
ಆಕೃಷ್ಟಶಸ್ತ್ರೋ ಮಿತ್ರೇಽಪಿ ನ ತೇಜಸ್ವೀ ಖಲೋ ಹಿ ಸಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मौनी पादप्रहारेऽपि न क्षमी नीच एव सः
आकृष्टशस्त्रो मित्रेऽपि न तेजस्वी खलो हि सः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
maunī pādaprahāre’pi na kṣamī nīca eva saḥ
ākṛṣṭaśastro mitre’pi na tejasvī khalo hi saḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮೌನೀ (मौनी, maunī) = ಮೌನವಾಗಿರುವವನು (one who stays silent)
- ಪಾದಪ್ರಹಾರೇಽಪಿ (पादप्रहारेऽपि, pādaprahāre’pi) = ಕಾಲಿನ ಒದೆಗೂ [ಪಾದಪ್ರಹಾರೇ ಅಪಿ] (even at a kick)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ಕ್ಷಮೀ (क्षमी, kṣamī) = ಕ್ಷಮಿಸುವವನು (forbearing)
- ನೀಚ (नीच, nīca) = ಕೀಳನು (low)
- ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ, ಖಂಡಿತ (only, just)
- ಸಃ (सः, saḥ) = ಅವನು (he)
- ಆಕೃಷ್ಟಶಸ್ತ್ರೋ (आकृष्टशस्त्रो, ākṛṣṭaśastro) = ಕತ್ತಿ ಹಿರಿದವನು (one who has drawn his weapon)
- ಮಿತ್ರೇಽಪಿ (मित्रेऽपि, mitre’pi) = ಗೆಳೆಯನ ಮೇಲೂ [ಮಿತ್ರೇ ಅಪಿ] (even against a friend)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
- ತೇಜಸ್ವೀ (तेजस्वी, tejasvī) = ತೇಜಸ್ವಿ (spirited)
- ಖಲೋ (खलो, khalo) = ದುಷ್ಟನು (a wicked man)
- ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ, ಖಂಡಿತ (indeed)
- ಸಃ (सः, saḥ) = ಅವನು (he)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾಲಿನ ಒದೆ ತಿಂದರೂ ಸುಮ್ಮನಿರುವವನು ಕ್ಷಮಿಸುವವನಲ್ಲ, ಅವನು ಕೀಳನೇ. ಅದಲ್ಲದೆ ಗೆಳೆಯನ ಮೇಲೂ ಕತ್ತಿ ಹಿರಿಯುವವನು ತೇಜಸ್ವಿಯಲ್ಲ, ಅವನು ದುಷ್ಟನೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One who stays silent even when kicked is not forbearing. He is simply low. And one who draws his sword even on a friend is not spirited. He is simply wicked.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕ್ಷಮೆ ಎಂದರೆ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಶಕ್ತನ ಮೌನವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕ್ಷಮೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
Here kshama, forbearance, carries the sense of putting up with a wrong while able to answer it. The verse will not call the silence of a powerless man forbearance.
ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಒಂದೇ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೊದಲು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಕೀಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Both lines have the same build. Each takes away a good name and gives a bad one in its place: low instead of forbearing, wicked instead of spirited.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನ ಸಹಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯತನವಲ್ಲ. ಅದು ಭಯವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಮೌನ ಯಾವುದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂದು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Staying quiet under an insult at work is not always goodness. It can be fear. We can ask ourselves what our silence grew out of.
ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಹೊಡೆಯುವುದು ತೇಜಸ್ಸು ಎಂದೂ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗೆಳೆಯನ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರ ಎತ್ತುವುದನ್ನು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ.
Nor does the verse call hitting back spirit. It plainly condemns raising a weapon against a friend.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ