ಏವಮೇವ ನಹಿ ಜೀವ್ಯತೇ ಖಲಾತ್: ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿಗೆ ಗಾಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ

ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಣ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿ ಬಿದ್ದರೂ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿ ಬೀಸಲು ಶುರುವಾದರೆ ಆ ಹೆದರಿಕೆ ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

ದುರ್ಜನ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕುವ ರಾಜಾಶ್ರಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಇದೇ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 216 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 216

ವಿಷಯ: ರಾಜನ ಪ್ರೀತಿಯ ದುರ್ಜನ · The wicked who is the king’s favourite

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಏವಮೇವ ನಹಿ ಜೀವ್ಯತೇ ಖಲಾತ್ತತ್ರ ಕಾ ನೃಪತಿವಲ್ಲಭೇ ಕಥಾ
ಪೂರ್ವಮೇವ ಹಿ ಸುದುಃಸಹೋಽನಲಃ ಕಿಂ ಪುನಃ ಪ್ರಬಲವಾಯುನೇರಿತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

एवमेव नहि जीव्यते खलात्तत्र का नृपतिवल्लभे कथा
पूर्वमेव हि सुदुःसहोऽनलः किं पुनः प्रबलवायुनेरितः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

evameva nahi jīvyate khalāttatra kā nṛpativallabhe kathā
pūrvameva hi suduḥsaho’nalaḥ kiṃ punaḥ prabalavāyuneritaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಏವಮೇವ (एवमेव, evameva) = ಹೀಗೆಯೇ (just as it is)
ನಹಿ (नहि, nahi) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (not at all)
ಜೀವ್ಯತೇ (जीव्यते, jīvyate) = ಬದುಕಲಾಗುವುದು (can one live)
ಖಲಾತ್ತತ್ರ (खलात्तत्र, khalāttatra) = ಖಲನಿಂದ, ಅಂಥಲ್ಲಿ (because of the wicked, in that case)
ಕಾ (का, kā) = ಏನು (what)
ನೃಪತಿವಲ್ಲಭೇ (नृपतिवल्लभे, nṛpativallabhe) = ರಾಜನ ಪ್ರಿಯನಾದಾಗ (when he is the king’s favourite)
ಕಥಾ (कथा, kathā) = ಮಾತು (talk)
ಪೂರ್ವಮೇವ (पूर्वमेव, pūrvameva) = ಮೊದಲಿಂದಲೇ (already)
ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
ಸುದುಃಸಹೋಽನಲಃ (सुदुःसहोऽनलः, suduḥsaho’nalaḥ) = ಬಹಳ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಬೆಂಕಿ (fire, very hard to bear)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು (what)
ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
ಪ್ರಬಲವಾಯುನೇರಿತಃ (प्रबलवायुनेरितः, prabalavāyuneritaḥ) = ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದರೆ (when driven by a strong wind)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹೀಗೆಯೇ ಖಲನಿಂದ ಬದುಕುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಅವನು ರಾಜನ ಪ್ರಿಯನಾದರೆ ಹೇಳುವುದೇನು. ಬೆಂಕಿ ಮೊದಲಿಂದಲೇ ಸಹಿಸಲಾಗದ್ದು, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದರೆ ಹೇಳುವುದೇನು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

As things are, one cannot live because of the wicked. What then need be said when he is the king’s favourite? Fire is hard to bear to begin with, so what of it when driven by a strong wind?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎರಡು ಹಂತದ ವಾದ. ಮೊದಲು ದುರ್ಜನ ಇದ್ದರೇ ಬದುಕು ಕಷ್ಟ, ಆಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸೇರಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ. ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ರಚನೆ.

This is an argument in two steps. First, life is hard with a wicked man at all, and then harder still once power joins him. The verse is built on this sequence.

ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬಲ ಕೊಡುವ ಜೋಡಿ. ದುರ್ಜನ ಬೆಂಕಿ, ರಾಜನ ಪ್ರೀತಿ ಗಾಳಿ ಎಂಬುದು ಉಪಮೆಯ ಜೋಡಣೆ.

Fire and wind here are a pair that strengthen each other. The wicked man is the fire and the king’s favour is the wind.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂದಿಗೆ ರಾಜ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಯಾರಾದರೂ. ಕಷ್ಟ ಕೊಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಾವು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಅಂತರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ.

Today the king is whoever stands near power. When a troublesome person gains the backing of authority, it is wise to keep a careful distance.

ಅದಲ್ಲದೆ, ಅಧಿಕಾರ ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಬಂದಾಗ ನಾವೇ ಆ ಗಾಳಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

And when power comes to our own hands, we should also check whether we are becoming that wind ourselves.