ಗುರೋರಧೀತಾಖಿಲವೈದ್ಯವಿದ್ಯಃ: ವೈದ್ಯನ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ನಿವಾಸಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ರೋಗಗಳ ಹೆಸರಲ್ಲ. ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದು, ರೋಗಿಯ ಮಾತನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಕೇಳುವುದು, ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ ನಿಲ್ಲುವುದು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ ಎಂಬ ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವೈದ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 1 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Physicians, verse 1

ವಿಷಯ: ವೈದ್ಯನ ಲಕ್ಷಣ · What a physician should be

ಛಂದಸ್ಸು: ಉಪಜಾತಿ · Upajati

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಗುರೋರಧೀತಾಖಿಲವೈದ್ಯವಿದ್ಯಃ
ಪೀಯೂಷಪಾಣಿಃ ಕುಶಲಃ ಕ್ರಿಯಾಸು ।
ಗತಸ್ಪೃಹೋ ಧೈರ್ಯಧರಃ ಕೃಪಾಲುಃ
ಶುದ್ಧೋಽಧಿಕಾರೀ ಭಿಷಗೀದೃಶಃ ಸ್ಯಾತ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

गुरोरधीताखिलवैद्यविद्यः
पीयूषपाणिः कुशलः क्रियासु ।
गतस्पृहो धैर्यधरः कृपालुः
शुद्धोऽधिकारी भिषगीदृशः स्यात् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

guroradhītākhilavaidyavidyaḥ
pīyūṣapāṇiḥ kuśalaḥ kriyāsu |
gataspṛho dhairyadharaḥ kṛpāluḥ
śuddho’dhikārī bhiṣagīdṛśaḥ syāt ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಗುರೋಃ (गुरोः, guroḥ) = ಗುರುವಿನಿಂದ (from a teacher)
ಅಧೀತ ಅಖಿಲ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯಃ (अधीत अखिल वैद्यविद्यः, adhīta akhila vaidyavidyaḥ) = ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲಿತವನು (who has studied the whole of medical learning)
ಪೀಯೂಷಪಾಣಿಃ (पीयूषपाणिः, pīyūṣapāṇiḥ) = ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಇರುವವನು (with nectar in his hand)
ಕುಶಲಃ (कुशलः, kuśalaḥ) = ನಿಪುಣ (skilled)
ಕ್ರಿಯಾಸು (क्रियासु, kriyāsu) = ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ (in procedures)
ಗತಸ್ಪೃಹಃ (गतस्पृहः, gataspṛhaḥ) = ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟವನು (free of craving)
ಧೈರ್ಯಧರಃ (धैर्यधरः, dhairyadharaḥ) = ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು (holding his nerve)
ಕೃಪಾಲುಃ (कृपालुः, kṛpāluḥ) = ಕರುಣೆ ಉಳ್ಳವನು (compassionate)
ಶುದ್ಧಃ (शुद्धः, śuddhaḥ) = ಶುದ್ಧನಾದವನು (clean in conduct)
ಅಧಿಕಾರೀ (अधिकारी, adhikārī) = ಅರ್ಹನಾದವನು, ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದವನು (qualified for the work)
ಭಿಷಕ್ (भिषक्, bhiṣak) = ವೈದ್ಯ (a physician)
ಈದೃಶಃ (ईदृशः, īdṛśaḥ) = ಇಂಥವನು (of this kind)
ಸ್ಯಾತ್ (स्यात्, syāt) = ಆಗಿರಬೇಕು (should be)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಗುರುವಿನಿಂದ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲಿತವನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಇರುವವನು, ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ, ಆಸೆ ಬಿಟ್ಟವನು, ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಕರುಣೆ ಉಳ್ಳವನು, ಶುದ್ಧನಾದವನು, ಅರ್ಹನಾದವನು. ವೈದ್ಯ ಇಂಥವನಾಗಿರಬೇಕು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

He has studied the whole of medical learning from a teacher. He has nectar in his hand. He is skilled in procedures, free of craving, steady, compassionate, clean in conduct, fit for the work. Such should a physician be.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪೀಯೂಷಪಾಣಿ ಎಂದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಇರುವವನು. ಇದು ಅವನ ಔಷಧವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬಹುದು, ಅವನ ಕೈಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಎರಡೂ ಅರ್ಥ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಪದವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Piyushapani means one with nectar in his hand. It can point to his medicine and it can point to the touch of his hand. The word is placed so that both senses stay alive.

ಗತಸ್ಪೃಹ ಎಂಬುದು ಪಟ್ಟಿಯ ನಡುವಿನ ಪದ. ರೋಗಿಯಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸದ ಸ್ಥಿತಿ. ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯ ನಡುವೆ ಇದನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಜೋಡಣೆ.

Gataspriha sits in the middle of the list. It is the state of wanting nothing from the patient. Placing it between skill and compassion is an arrangement worth noticing.

ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಪದ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆ, ಕೌಶಲ, ನಡತೆ ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿದಾಗಲೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.

The last word, adhikari, ties the rest together. The sense in it is that the right to treat arrives only when learning, skill and conduct have come together.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 43. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 43. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗುಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ ಎರಡು ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದ ಆರು ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮೊದಲ ಎರಡನ್ನಷ್ಟೇ ಅಳೆಯುತ್ತವೆ.

There are eight qualities in the list. Only two of them are learning and skill. The other six are about conduct. Examinations measure only the first two.

ಧೈರ್ಯಧರ ಎಂಬುದು ರೋಗಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಗುಣ. ವೈದ್ಯನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಾಬರಿ ಕಂಡ ಕ್ಷಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅರ್ಧ ಕೆಲಸ ಕೆಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪಠ್ಯ ಇಲ್ಲ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತೋರಿಸುವುದೇ ದಾರಿ.

Dhairyadhara is a quality kept for the patient’s sake. The moment alarm shows on the physician’s face, half the treatment is undone. There is no textbook for this. It is taught by standing beside someone and showing them.