ಕ್ವ ಪಿಶುನಸ್ಯ ಗತಿಃ: ಕೇಳಿದವರನ್ನೂ ಕಚ್ಚುವ ಚಾಡಿಕೋರ

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮಾತು ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಾರ್ಡುಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿರುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದವರು ಯಾರು, ಕೇಳಿದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದೇ ನಂತರ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಚಾಡಿ ಹೇಳುವವನ ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಹಾವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಹಾವಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಅವನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 219 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 219

ವಿಷಯ: ಚಾಡಿಕೋರನ ಕಡಿತ · The bite of the slanderer

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕ್ವ ಪಿಶುನಸ್ಯ ಗತಿಃ ಪ್ರತಿಹನ್ಯತೇ ದಶತಿ ದೃಷ್ಟಮಪಿ ಶ್ರುತಮಪ್ಯಸೌ
ಅತಿಸುದುಷ್ಕರಮವ್ಯತಿರಿಕ್ತದೃಕ್ಛ್ರುತಿಭಿರಪ್ಯಥ ದೃಷ್ಟಿವಿಷೈರಿದಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

क्व पिशुनस्य गतिः प्रतिहन्यते दशति दृष्टमपि श्रुतमप्यसौ
अतिसुदुष्करमव्यतिरिक्तदृक्छ्रुतिभिरप्यथ दृष्टिविषैरिदम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kva piśunasya gatiḥ pratihanyate daśati dṛṣṭamapi śrutamapyasau
atisuduṣkaramavyatiriktadṛkchrutibhirapyatha dṛṣṭiviṣairidam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕ್ವ (क्व, kva) = ಎಲ್ಲಿ (where)
ಪಿಶುನಸ್ಯ (पिशुनस्य, piśunasya) = ಚಾಡಿಕೋರನ (of the slanderer)
ಗತಿಃ (गतिः, gatiḥ) = ನಡೆ, ದಾರಿ (course)
ಪ್ರತಿಹನ್ಯತೇ (प्रतिहन्यते, pratihanyate) = ತಡೆಯುತ್ತದೆ (is checked)
ದಶತಿ (दशति, daśati) = ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ (he bites)
ದೃಷ್ಟಮಪಿ (दृष्टमपि, dṛṣṭamapi) = ಕಂಡವರನ್ನೂ (even one seen)
ಶ್ರುತಮಪ್ಯಸೌ (श्रुतमप्यसौ, śrutamapyasau) = ಕೇಳಿದವರನ್ನೂ ಇವನು (even one only heard of, this man)
ಅತಿಸುದುಷ್ಕರಮವ್ಯತಿರಿಕ್ತದೃಕ್ಛ್ರುತಿಭಿರಪ್ಯಥ (अतिसुदुष्करमव्यतिरिक्तदृक्छ्रुतिभिरप्यथ, atisuduṣkaramavyatiriktadṛkchrutibhirapyatha) = ಇದು ಅತಿ ಕಠಿಣ, ಕಣ್ಣೇ ಕಿವಿಯಾದ ಹಾವುಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು (this is very hard even for those whose eye is their ear, and)
ದೃಷ್ಟಿವಿಷೈರಿದಮ್ (दृष्टिविषैरिदम्, dṛṣṭiviṣairidam) = ನೋಟದಲ್ಲೇ ವಿಷವುಳ್ಳವುಗಳಿಗೂ ಇದು (for those whose glance is poison, this)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಚಾಡಿಕೋರನ ನಡೆಗೆ ತಡೆ ಎಲ್ಲಿದೆ. ಕಂಡವರನ್ನೂ ಕೇಳಿದವರನ್ನೂ ಇವನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣೇ ಕಿವಿಯಾದ ಹಾವುಗಳಿಗೂ ನೋಟದಲ್ಲೇ ವಿಷವುಳ್ಳ ಹಾವುಗಳಿಗೂ ಇದು ಅತಿ ಕಠಿಣ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Where is the slanderer’s course ever checked? He bites the one he has seen and the one he has only heard of. This is very hard even for the snakes whose eye is their ear, and for those whose glance is poison.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ದೃಕ್ಛ್ರುತಿ ಎಂದರೆ ಕಣ್ಣೇ ಕಿವಿಯಾಗಿರುವ ಜೀವಿ. ಹಾವನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯುವ ರೂಢಿ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

Drikshruti means a creature whose eye is its ear. It is well known that the snake is called so, and we have taken that as the sense here.

ಹಾವು ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಚಾಡಿಕೋರನ ಕಡಿತ ಕೇಳಿದ ಸುದ್ದಿಯಿಂದಲೂ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು.

A snake bites only what falls in its sight. The slanderer’s bite starts even from a piece of hearsay. That is the sting of the verse.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೇಳಿದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೇಳುವ ಮುನ್ನ, ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿದವರು ಯಾರು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸ. ಆದರೆ ಅದು ಬಹಳ ಕಡಿತ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

Before passing on what we heard, it is a small habit to ask who actually saw it. Yet it spares many a bite.

ತಂಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಾಡಿ ಹರಡಿದರೆ ಅದರ ಬಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸದ ವಿಶ್ವಾಸ. ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ನಿಧಾನ, ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕ್ಷಣದ ಕೆಲಸ.

When gossip spreads in a team, what usually falls victim is trust at work. It is slow to build and quick to lose.