ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ: ಪಂಡಿತನೂ ಕುಸಿಯುವ ಮೂರು ದಾರಿ

ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ ಸುಭಾಷಿತ: ಮೂರ್ಖ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶ, ದುಷ್ಟ ನಡತೆಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರು ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಪಂಡಿತನೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಅನುಭವಿ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಣಿದು ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ದಣಿವಿಗೆ ಕಾರಣ ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ, ಕೊನೆಯ ಪದ ಪಂಡಿತನೇ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ತಿರುವು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 91 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 91

ವಿಷಯ: ಪಂಡಿತನನ್ನೂ ಕುಸಿಸುವ ಮೂರು · Three things that wear down even a scholar

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಭರಣೇನ ಚ
ದ್ವಿಷತಾಂ ಸಂಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಂಡಿತೋಽಪ್ಯವಸೀದತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च
द्विषतां सम्प्रयोगेण पण्डितोऽप्यवसीदति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca
dviṣatāṃ samprayogeṇa paṇḍito’pyavasīdati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ (मूर्खशिष्योपदेशेन, mūrkhaśiṣyopadeśena) = ಮೂರ್ಖ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯ + ಉಪದೇಶೇನ) (by instructing a foolish pupil)
  • ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಭರಣೇನ (दुष्टस्त्रीभरणेन, duṣṭastrībharaṇena) = ದುಷ್ಟ ನಡತೆಯ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ (by keeping a woman of wicked conduct)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ದ್ವಿಷತಾಂ (द्विषतां, dviṣatāṃ) = ಶತ್ರುಗಳ (of enemies)
  • ಸಂಪ್ರಯೋಗೇಣ (सम्प्रयोगेण, samprayogeṇa) = ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ (through dealings)
  • ಪಂಡಿತೋಽಪ್ಯವಸೀದತಿ (पण्डितोऽप्यवसीदति, paṇḍito’pyavasīdati) = ಪಂಡಿತನೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ (ಪಂಡಿತಃ + ಅಪಿ + ಅವಸೀದತಿ) (even a scholar sinks)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮೂರ್ಖ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ದುಷ್ಟ ನಡತೆಯ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಪಂಡಿತನೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even a learned man sinks through instructing a foolish pupil, through keeping a woman of wicked conduct, and through dealings with his enemies.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಒಳ ಸೂತ್ರ ಎನ್ನಬಹುದು. ಪಂಡಿತನೂ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಲಿಷ್ಠನೂ ಕುಸಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಒತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

One can say the inner thread of the verse is that good effort is wasted in all three cases. By saying even a scholar, the poet stresses that the strong can be worn down too.

ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರ್ಖ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು.

In dushtastri the word dushta describes the conduct of one person, not of women as a whole. In the same way mudha describes a single pupil.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 155. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 155. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಲಿಯುವ ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿ ದಣಿಯುವುದು ಬೋಧಕರಿಗೆ ಪರಿಚಿತ ಅನುಭವ. ಇಚ್ಛೆ ಇರುವವರ ಮೇಲೆ ಶ್ರಮ ಹಾಕಿದರೆ ಫಲ ಹೆಚ್ಚು.

Teachers know the weariness of telling a pupil again and again who has no wish to learn. Effort spent on those who do wish to learn bears more fruit.

ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಿರಂತರ ದ್ವೇಷ ಬೆಳೆಸುವವರ ಜೊತೆ ದಿನವೂ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸವೆಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ದಾರಿ ಹುಡುಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

At home or at work, dealing daily with those who keep up ill will wears the mind down. It is good to look for a way to settle it.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ