ನ ಯತ್ನಕೋಟಿಶತಕೈರಪಿ: ಕಸ್ತೂರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೂ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ

ಸುಗಂಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೆ ಹಚ್ಚಿದ ಅತ್ತರು ದಿನವಿಡೀ ಘಮಘಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸುಲಿದ ಕೈ ಎಷ್ಟು ತೊಳೆದರೂ ವಾಸನೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಹೇಳಿಕೆ, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಅದರ ಉದಾಹರಣೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 44 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 44

ವಿಷಯ: ಬದಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವ · A nature that does not change

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನ ಯತ್ನಕೋಟಿಶತಕೈರಪಿ ದುಷ್ಟಃ ಸುಧೀರ್ಭವೇತ್
ಕಿಂ ಮರ್ದಿತೋಽಪಿ ಕಸ್ತೂರ್ಯಾಂ ಲಶುನೋ ಯಾತಿ ಸೌರಭಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

न यत्नकोटिशतकैरपि दुष्टः सुधीर्भवेत्
किं मर्दितोऽपि कस्तूर्यां लशुनो याति सौरभम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

na yatnakoṭiśatakairapi duṣṭaḥ sudhīrbhavet
kiṃ mardito’pi kastūryāṃ laśuno yāti saurabham

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಯತ್ನಕೋಟಿಶತಕೈರಪಿ (यत्नकोटिशतकैरपि, yatnakoṭiśatakairapi) = ನೂರು ಕೋಟಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಲೂ (even by a hundred crore efforts)
ದುಷ್ಟಃ (दुष्टः, duṣṭaḥ) = ದುಷ್ಟನು (the wicked one)
ಸುಧೀರ್ಭವೇತ್ (सुधीर्भवेत्, sudhīrbhavet) = ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯವನಾಗುವನು (would become of good mind)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು, ಹೇಗೆ (does, what)
ಮರ್ದಿತೋಽಪಿ (मर्दितोऽपि, mardito’pi) = ಅರೆದರೂ ಸಹ (even when crushed)
ಕಸ್ತೂರ್ಯಾಂ (कस्तूर्यां, kastūryāṃ) = ಕಸ್ತೂರಿಯಲ್ಲಿ (in musk)
ಲಶುನೋ (लशुनो, laśuno) = ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ (garlic)
ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಪಡೆಯುತ್ತದೆ (attains)
ಸೌರಭಮ್ (सौरभम्, saurabham) = ಪರಿಮಳವನ್ನು (fragrance)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನೂರು ಕೋಟಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ದುಷ್ಟನು ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯವನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಸ್ತೂರಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆದರೂ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Not even by a hundred crore efforts does a wicked man become wise. Does garlic take on fragrance, even when it is ground in musk?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೋಟಿ ಶತ ಎಂದರೆ ನೂರು ಕೋಟಿ, ಅಂದರೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Koti shata means a hundred crore, a way of saying efforts beyond counting. The poet stresses the number.

ಕಸ್ತೂರಿ ಎಂದರೆ ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗದಿಂದ ಸಿಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಮಳದ ವಸ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅರೆದರೂ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬದಲಾಗದು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಹವಾಸವೂ ಒಳಗಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬದಲಿಸದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದೆ.

Kasturi is musk, the most prized of scents, from the musk deer. That garlic does not change even when ground in it suggests that good company around does not change the nature within.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 55. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 55. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇತರರನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಹೊರಟು ದಣಿದಾಗ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

When we are tired of trying to reform someone, the verse offers some comfort. It reminds us that not everything that failed was for want of our effort.

ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವ ಲೇಪನವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಾವು ಕಂಡ ಅನುಭವ ಹೇಳುವುದು ಬೇರೆ: ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಎಷ್ಟೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Yet we should not use it as a label for everyone. As teachers we have seen otherwise: many students who erred have changed under good guidance.