ನಾರೀಣಾಂ ವಚನೇನ ಕರ್ಮ ಕುರುತೇ: ಕುಪುರುಷನ ಚಿತ್ರ

ಬೆಳಗಿನ ಎಂಟು ಗಂಟೆಯಾದರೂ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಡದ ಮನೆಮಂದಿಯನ್ನು ಬೈದು ಎಬ್ಬಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಹಲವರು ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಎದ್ದ ಮೇಲೂ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸವೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥವನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಾಲು ಸಾಲಾಗಿ ಬರೆದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೊಬ್ಬನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ನೋಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 267 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 267

ವಿಷಯ: ಕುಪುರುಷನ ಭಾವಚಿತ್ರ · Portrait of a worthless man

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನಾರೀಣಾಂ ವಚನೇನ ಕರ್ಮ ಕುರುತೇ ದೀನಂ ವಚೋ ಭಾಷತೇ ನಾಲಸ್ಯಂ ವಿಜಹಾತಿ ತಿಗ್ಮಕಿರಣೇ ಪ್ರೌಢೇ ಸಮುತ್ತಿಷ್ಠತಿ
ಕಿಂಚಿತ್ಕ್ವಾಪಿ ನ ಸಾಹಸಂ ವಿತನುತೇ ದೇಹೇ ಚಿರಂ ದೂಯತೇ ನೋ ವಾ ವಿಂದತಿ ಪೌರುಷಂ ಕುಪುರುಷಃ ಕೋಽಪ್ಯೇವ ನಿರ್ಮೀಯತಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

नारीणां वचनेन कर्म कुरुते दीनं वचो भाषते नालस्यं विजहाति तिग्मकिरणे प्रौढे समुत्तिष्ठति
किंचित्क्वापि न साहसं वितनुते देहे चिरं दूयते नो वा विन्दति पौरुषं कुपुरुषः कोऽप्येव निर्मीयताम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

nārīṇāṃ vacanena karma kurute dīnaṃ vaco bhāṣate nālasyaṃ vijahāti tigmakiraṇe prauḍhe samuttiṣṭhati
kiṃcitkvāpi na sāhasaṃ vitanute dehe ciraṃ dūyate no vā vindati pauruṣaṃ kupuruṣaḥ ko’pyeva nirmīyatām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನಾರೀಣಾಂ ವಚನೇನ (नारीणां वचनेन, nārīṇāṃ vacanena) = ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಾತಿನಂತೆ (at the word of women)
ಕರ್ಮ ಕುರುತೇ (कर्म कुरुते, karma kurute) = ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ (he does his work)
ದೀನಂ ವಚೋ ಭಾಷತೇ (दीनं वचो भाषते, dīnaṃ vaco bhāṣate) = ದೀನ ಮಾತನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ (he speaks piteous words)
ನಾಲಸ್ಯಂ ವಿಜಹಾತಿ (नालस्यं विजहाति, nālasyaṃ vijahāti) = ಆಲಸ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ (he does not give up idleness)
ತಿಗ್ಮಕಿರಣೇ ಪ್ರೌಢೇ (तिग्मकिरणे प्रौढे, tigmakiraṇe prauḍhe) = ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಿರಣದ ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ತಿ ಮೇಲೇರಿದಾಗ (when the fierce-rayed sun stands high)
ಸಮುತ್ತಿಷ್ಠತಿ (समुत्तिष्ठति, samuttiṣṭhati) = ಎದ್ದೇಳುತ್ತಾನೆ (he gets up)
ಕಿಂಚಿತ್ಕ್ವಾಪಿ ನ ಸಾಹಸಂ ವಿತನುತೇ (किंचित्क्वापि न साहसं वितनुते, kiṃcitkvāpi na sāhasaṃ vitanute) = ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಾಹಸ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ (he shows no daring anywhere)
ದೇಹೇ ಚಿರಂ ದೂಯತೇ (देहे चिरं दूयते, dehe ciraṃ dūyate) = ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ನೋವು ಪಡುತ್ತಾನೆ (he aches long in the body)
ನೋ ವಾ ವಿಂದತಿ ಪೌರುಷಂ (नो वा विन्दति पौरुषं, no vā vindati pauruṣaṃ) = ಪೌರುಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ (nor does he find manliness)
ಕುಪುರುಷಃ (कुपुरुषः, kupuruṣaḥ) = ಅಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷ (a worthless man)
ಕೋಽಪ್ಯೇವ ನಿರ್ಮೀಯತಾಮ್ (कोऽप्येव निर्मीयताम्, ko’pyeva nirmīyatām) = ಇಂಥ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ನೋಡಿ (let some such one be fashioned)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅವನು ಇತರರ ಮಾತಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ದೀನವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆಲಸ್ಯ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ಪೂರ್ತಿ ಮೇಲೇರಿದ ಮೇಲೆ ಎದ್ದೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಾಹಸ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ನೋವು ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಪೌರುಷವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ಅಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ನೋಡಿ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

He does his work only at the word of others, speaks piteously, and does not give up idleness. He gets up when the fierce-rayed sun stands high. He shows no daring anywhere, aches long in the body, and never finds manliness. Imagine some such worthless man being fashioned.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕುಪುರುಷ ಎಂದರೆ ಅಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷ. ಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಒಂದು ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತದೆ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಡೆಯದೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಯುವವನ ಚಿತ್ರ. ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ.

Kupurusha means a worthless man. The verse draws an old comic portrait of one who waits on another’s command instead of using his own judgement. It carries the social view of its day, which we need not adopt as it stands.

ತಿಗ್ಮಕಿರಣ ಎಂದರೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಿರಣದ ಸೂರ್ಯ, ಪ್ರೌಢ ಎಂದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿನ ಪೂರ್ಣತೆ. ಸೂರ್ಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೇರಿದ ಮೇಲೆ ಎದ್ದೇಳುವವನು ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲೇ ಅವನ ಸೋಮಾರಿತನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Tigmakirana is the fierce-rayed sun and praudha means the full height of the day. The one line, getting up when the sun is overhead, tells his idleness entire.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 61. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 61. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಕಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಚನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತ ಕೂರುವ ರೂಢಿ ಬೇಗ ಬೇರು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

The picture reminds a teacher that juniors need to grow the habit of working on their own decision. The habit of waiting for instructions takes root quickly.

ಯಾರೊಬ್ಬರ ಮಾತು ಕೇಳುವುದೇ ದೋಷ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಓದಬಾರದು. ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದರೆ ಯೋಚನೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವುದು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಗುರಿ.

This should not be read as saying that listening to anyone is a fault. Heeding advice is good, and the target of the satire is acting with no thought at all.