ನಿಮಿತ್ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಹಿ: ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ದ್ವೇಷಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ

ನಿಮಿತ್ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸುಭಾಷಿತ: ಕಾರಣವಿರುವ ಸಿಟ್ಟು ಕಾರಣ ಹೋದರೆ ಆರುತ್ತದೆ, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಯಾರು ತಣಿಸಬಲ್ಲರು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ನಿಮಿತ್ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಹಿ ಯಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ರೋಗಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಕಾರಣ ತಿಳಿದರೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ತಡವಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ವಿವರಿಸಿದರೆ ಮುಖ ಸಡಿಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದ ಸಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಜಾತಿಯದು. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಭೇದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 908 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 908

ವಿಷಯ: ಕಾರಣವಿರುವ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ದ್ವೇಷ · Anger with a cause and malice without one

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 24 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನಿಮಿತ್ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಹಿ ಯಃ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ ಧ್ರುವಂ ಸ ತಸ್ಯಾಪಗಮೇ ಪ್ರಸೀದತಿ
ಅಕಾರಣದ್ವೇಷಿ ಮನಸ್ತು ಯಸ್ಯ ವೈ ಕಥಂ ಜನಸ್ತಂ ಪರಿತೋಷಯಿಷ್ಯತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

निमित्तमुद्दिश्य हि यः प्रकुप्यति ध्रुवं स तस्यापगमे प्रसीदति
अकारणद्वेषि मनस्तु यस्य वै कथं जनस्तं परितोषयिष्यति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

nimittamuddiśya hi yaḥ prakupyati dhruvaṃ sa tasyāpagame prasīdati
akāraṇadveṣi manastu yasya vai kathaṃ janastaṃ paritoṣayiṣyati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ನಿಮಿತ್ತಮುದ್ದಿಶ್ಯ (निमित्तमुद्दिश्य, nimittamuddiśya) = ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು (ನಿಮಿತ್ತಂ ಉದ್ದಿಶ್ಯ) (having some cause in view)
  • ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
  • ಯಃ (यः, yaḥ) = ಯಾರು (who)
  • ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ (प्रकुप्यति, prakupyati) = ಸಿಟ್ಟಾಗುತ್ತಾನೆ (gets angry)
  • ಧ್ರುವಂ (ध्रुवं, dhruvaṃ) = ಖಂಡಿತವಾಗಿ (surely)
  • ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
  • ತಸ್ಯಾಪಗಮೇ (तस्यापगमे, tasyāpagame) = ಅದು ಹೋದಾಗ (ತಸ್ಯ ಅಪಗಮೇ) (when that goes away)
  • ಪ್ರಸೀದತಿ (प्रसीदति, prasīdati) = ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ (becomes calm)
  • ಅಕಾರಣದ್ವೇಷಿ (अकारणद्वेषि, akāraṇadveṣi) = ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವೇಷಿಸುವ (hating without cause)
  • ಮನಸ್ತು (मनस्तु, manastu) = ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ (ಮನಃ ತು) (but a mind)
  • ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರದೋ (whose)
  • ವೈ (वै, vai) = ನಿಜವಾಗಿ (truly)
  • ಕಥಂ (कथं, kathaṃ) = ಹೇಗೆ (how)
  • ಜನಸ್ತಂ (जनस्तं, janastaṃ) = ಜನ ಅವನನ್ನು (ಜನಃ ತಂ) (a person him)
  • ಪರಿತೋಷಯಿಷ್ಯತಿ (परितोषयिष्यति, paritoṣayiṣyati) = ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ (will satisfy)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಿಟ್ಟಾಗುವವನು ಆ ಕಾರಣ ಹೋದಾಗ ಖಂಡಿತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೋ ಅವನನ್ನು ಜನ ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬಲ್ಲರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

One who gets angry for a cause is surely appeased when that cause is gone. But a person whose mind hates without any cause, how can anyone satisfy him?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

The last part is put as a question, but not a real one. It implies the answer: no one.

ತು ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವ ತಿರುವು. ನಿಮಿತ್ತ ಎಂದರೆ ಕಾರಣ, ಅಕಾರಣ ಎಂದರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ್ದು.

The word tu marks the contrast. Nimitta means cause, akarana means without cause.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 174. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 174. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸಿಟ್ಟಾಗಿದ್ದರೆ ಮೊದಲು ಕಾರಣ ಹುಡುಕುವುದು ಸರಿಯಾದ ಹೆಜ್ಜೆ. ಕಾರಣ ಸಿಕ್ಕರೆ ಪರಿಹಾರವೂ ಸಿಗಬಹುದು.

If someone is angry with us, looking first for the cause is the right step. If the cause is found, a remedy may be found too.

ಕಾರಣ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಬಿಡುವುದೂ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ತೀರ್ಮಾನ. ಹಾಗೆಂದು ಪ್ರತಿ ಸಿಟ್ಟನ್ನೂ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ್ದೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಾರದು.

When no cause turns up, giving up the effort to please everyone is a healthy decision too. But not every anger should be written off as causeless.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ