ಅನುಭವಿ ಅಡುಗೆಯವರು ಬೇಗಬೇಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಕೈಗಳ ಚಲನೆ ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾತ್ರ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಬಿಲ್ವಿದ್ಯೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯ ರಾಜಸ್ತುತಿ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನೋ ಚಾಪಾಕಲನಂ ನ ಪತ್ತ್ರಿಧರಣಂ ನ ಜ್ಯಾಸಮಾಕರ್ಷಣಂ ನೋ ಬಾಹುಸ್ಫುರಣಂ ನ ಬಾಣಗಮನಂ ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ ತೇ ರಣೇ
ಕಿಂ ತು ಪ್ರೌಢಕರೀಂದ್ರಕುಂಭವಿಗಲನ್ಮುಕ್ತಾಗಣಪ್ರಸ್ಫುರತ್ಪ್ರತ್ಯರ್ಥಿಕ್ಷಿತಿಪಾಲಮೌಲಿಮಣಿಭಿರ್ವಿದ್ಯೋತತೇ ಭೂರಿಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नो चापाकलनं न पत्त्रिधरणं न ज्यासमाकर्षणं नो बाहुस्फुरणं न बाणगमनं संलक्ष्यते ते रणे
किं तु प्रौढकरीन्द्रकुम्भविगलन्मुक्तागणप्रस्फुरत्प्रत्यर्थिक्षितिपालमौलिमणिभिर्विद्योतते भूरियम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
no cāpākalanaṃ na pattridharaṇaṃ na jyāsamākarṣaṇaṃ no bāhusphuraṇaṃ na bāṇagamanaṃ saṃlakṣyate te raṇe
kiṃ tu prauḍhakarīndrakumbhavigalanmuktāgaṇaprasphuratpratyarthikṣitipālamaulimaṇibhirvidyotate bhūriyam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನೋ ಚಾಪಾಕಲನಂ (नो चापाकलनं, no cāpākalanaṃ) = ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಲ್ಲ (no taking up of the bow)
- ನ ಪತ್ತ್ರಿಧರಣಂ (न पत्त्रिधरणं, na pattridharaṇaṃ) = ಬಾಣ ಹಿಡಿಯುವುದೂ ಅಲ್ಲ (no holding of the arrow)
- ನ ಜ್ಯಾಸಮಾಕರ್ಷಣಂ (न ज्यासमाकर्षणं, na jyāsamākarṣaṇaṃ) = ಹೆದೆ ಸೆಳೆಯುವುದೂ ಅಲ್ಲ (no drawing of the string)
- ನೋ ಬಾಹುಸ್ಫುರಣಂ (नो बाहुस्फुरणं, no bāhusphuraṇaṃ) = ತೋಳು ಅದುರುವುದೂ ಅಲ್ಲ (no quivering of the arm)
- ನ ಬಾಣಗಮನಂ (न बाणगमनं, na bāṇagamanaṃ) = ಬಾಣ ಹೋಗುವುದೂ ಅಲ್ಲ (no flight of the arrow)
- ಸಂಲಕ್ಷ್ಯತೇ (संलक्ष्यते, saṃlakṣyate) = ಕಾಣುತ್ತದೆ (is seen)
- ತೇ (ते, te) = ನಿನ್ನ (your)
- ರಣೇ (रणे, raṇe) = ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (in battle)
- ಕಿಂ ತು (किं तु, kiṃ tu) = ಆದರೆ (but)
- ಪ್ರೌಢಕರೀಂದ್ರಕುಂಭವಿಗಲನ್ಮುಕ್ತಾಗಣಪ್ರಸ್ಫುರತ್ಪ್ರತ್ಯರ್ಥಿಕ್ಷಿತಿಪಾಲಮೌಲಿಮಣಿಭಿರ್ವಿದ್ಯೋತತೇ (प्रौढकरीन्द्रकुम्भविगलन्मुक्तागणप्रस्फुरत्प्रत्यर्थिक्षितिपालमौलिमणिभिर्विद्योतते, prauḍhakarīndrakumbhavigalanmuktāgaṇaprasphuratpratyarthikṣitipālamaulimaṇibhirvidyotate) = ಪ್ರೌಢ ಗಜೇಂದ್ರರ ಕುಂಭಗಳಿಂದ ಉದುರುವ ಮುತ್ತುಗಳ ರಾಶಿ ಮತ್ತು ಮಿನುಗುವ ಶತ್ರುರಾಜರ ಕಿರೀಟಮಣಿಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ (shines with the heaps of pearls falling from the temples of mighty elephants and with the gleaming crown gems of rival kings)
- ಭೂರಿಯಮ್ (भूरियम्, bhūriyam) = ಈ ಭೂಮಿ (this earth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಿನ್ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬಾಣ ಹಿಡಿಯುವುದು, ಹೆದೆ ಸೆಳೆಯುವುದು, ತೋಳು ಅದುರುವುದು, ಬಾಣ ಹೋಗುವುದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳ ಕುಂಭಗಳಿಂದ ಉದುರುವ ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಶತ್ರುರಾಜರ ಕಿರೀಟದ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
In your battle none of these is seen: taking up the bow, holding the arrow, drawing the string, the quivering of the arm, the flight of the arrow. But this earth shines with the pearls falling from the temples of great elephants and with the crown gems of rival kings.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದೊಂದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ವೇಗ ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಫಲ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೊಲ್ಲುವ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳದೆ ಬಿದ್ದ ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಕವಿಯ ಚಾತುರ್ಯ.
It is an exaggeration. The speed is such that the actions themselves are not seen, only the result. Showing only the fallen pearls and gems, without any detail of the killing, is the poet’s skill.
ಆನೆಯ ಕುಂಭಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಲ್ಪನೆ. ಅದನ್ನು ಬಾಣ ಸೀಳಿದಾಗ ಮುತ್ತುಗಳು ಉದುರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ಹೇಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ.
That pearls lie in the temple of an elephant is an idea from the poetic tradition. Poets customarily say that the pearls fall when an arrow splits it.
ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿ ಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತ ಇದೆಯೋ ಎರಡೋ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಅರ್ಥ ಒಂದೇ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಿದ್ದುಹೋದ ಅನುಸ್ವಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪಾಠ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In the print it is unclear whether the word for arrow has one ta or two, and the meaning is the same. Anusvaras that have dropped out in places are restored to suit the grammar. The reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 131. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 131. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಿಪುಣರ ಕೆಲಸ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅನುಭವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಕೈ ಸರಾಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಲಭ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವವರು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ.
The work of an expert looks easy. Those who watch an experienced surgeon’s hand move smoothly and think it simple forget the years of practice behind it.
ಕ್ರಿಯೆ ಕಾಣದಿರುವುದೇ ಕೌಶಲದ ಗುರುತು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೊಗಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಲಿಯುವವರು ಮೊದಲು ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೋಡಿ ಕಲಿಯಬೇಕು.
The verse praises unseen action as the mark of skill. But learners must first study every step slowly.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ