ಪೇಶಲಮಪಿ ಖಲವಚನಂ: ಸಿಹಿಯಾದರೂ ಸುಡುವ ಮಾತು, ಕಟುವಾದರೂ ತಂಪಿನ ಮಾತು

ರೋಗಿಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಕಹಿಯಾದ ಔಷಧಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಮಾತ್ರೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಿಹಿ ಹೊದಿಕೆಗಿಂತ ಒಳಗಿರುವುದೇ ಮುಖ್ಯ. ಮಾತಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಹೊರಗಿನ ರುಚಿ ಒಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಂಪಾದ ಮಾತು ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಬಹುದು, ಕಠಿಣ ಮಾತು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಗಂಧದ ಉಪಮೆಯಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 125 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 125

ವಿಷಯ: ಮಾತಿನ ಒಳಗಿನ ಗುಣ · The worth inside speech

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪೇಶಲಮಪಿ ಖಲವಚನಂ ದಹತಿತರಾಂ ಮಾನಸಂ ಸುತತ್ತ್ವವಿದಾಮ್
ಪರುಷಮಪಿ ಸುಜನವಾಕ್ಯಂ ಮಲಯಜರಸವತ್ ಪ್ರಮೋದಯತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

पेशलमपि खलवचनं दहतितरां मानसं सुतत्त्वविदाम्
परुषमपि सुजनवाक्यं मलयजरसवत् प्रमोदयति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

peśalamapi khalavacanaṃ dahatitarāṃ mānasaṃ sutattvavidām
paruṣamapi sujanavākyaṃ malayajarasavat pramodayati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪೇಶಲಮಪಿ (पेशलमपि, peśalamapi) = ಮೃದುವಾಗಿದ್ದರೂ (though pleasant)
ಖಲವಚನಂ (खलवचनं, khalavacanaṃ) = ದುಷ್ಟನ ಮಾತು (the speech of the wicked)
ದಹತಿತರಾಂ (दहतितरां, dahatitarāṃ) = ಅತಿಯಾಗಿ ಸುಡುತ್ತದೆ (burns exceedingly)
ಮಾನಸಂ (मानसं, mānasaṃ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು (the mind)
ಸುತತ್ತ್ವವಿದಾಮ್ (सुतत्त्वविदाम्, sutattvavidām) = ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರ (of those who know the truth well)
ಪರುಷಮಪಿ (परुषमपि, paruṣamapi) = ಒರಟಾಗಿದ್ದರೂ (though harsh)
ಸುಜನವಾಕ್ಯಂ (सुजनवाक्यं, sujanavākyaṃ) = ಸಜ್ಜನನ ಮಾತು (the word of the good)
ಮಲಯಜರಸವತ್ (मलयजरसवत्, malayajarasavat) = ಮಲಯಜ ಗಂಧದ ರಸದಂತೆ (like the paste of sandalwood)
ಪ್ರಮೋದಯತಿ (प्रमोदयति, pramodayati) = ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತದೆ (delights)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟನ ಮಾತು ಇಂಪಾಗಿದ್ದರೂ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಸುಡುತ್ತದೆ. ಸಜ್ಜನನ ಮಾತು ಒರಟಾಗಿದ್ದರೂ ಗಂಧದ ಲೇಪದಂತೆ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even when pleasant, the speech of the wicked burns the mind of those who truly know. Even when harsh, the word of the good delights, like sandal paste.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪೇಶಲ ಎಂದರೆ ಮೃದು, ಮನೋಹರ. ಪರುಷ ಎಂದರೆ ಒರಟು. ಎರಡು ಅರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳು ಎದುರೆದುರಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

Peshala means soft and charming, parusha means rough. The two words stand face to face in the two halves.

ಮಲಯಜ ಎಂದರೆ ಮಲಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಂಧ. ಗಂಧದ ಲೇಪ ತಂಪು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಪನೆ, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿದೆ.

Malayaja means born of the Malaya mountain, that is, sandal. Sandal paste is widely held to cool the skin, and the verse uses just that for its comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ತಪ್ಪನ್ನು ಹೇಳದೆ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಬೆನ್ನು ತಟ್ಟುವ ಹಿರಿಯರಿಗಿಂತ, ಒರಟಾದರೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ.

A learner gains more from a senior who points out the error, even roughly, than from one who pats the back sweetly and says nothing.

ಆದರೆ ಒರಟಾದ ಮಾತೆಲ್ಲ ಸಜ್ಜನಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆ ಕೇಳುವವನ ಹಿತದ ಚಿಂತೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

But not every rough word is goodness. The comparison holds only when concern for the listener lies behind it.