ಪ್ರಖಲಾ ಏವ ಗುಣವತಾಂ: ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ತೇಲುವುದು ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ

ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಬಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹತ್ತುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಳ್ಳಿ ನುಗ್ಗುವವರೇ. ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನಿಂತವರು ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ದಂಡೆಗೆ ಒಯ್ದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 173 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 173

ವಿಷಯ: ಮುಂದೆ ನುಗ್ಗುವ ಖಲರು · The crooked who push to the front

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರಖಲಾ ಏವ ಗುಣವತಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಧುರಂ ಪುರಃ ಪ್ರಕರ್ಷಂತಿ
ತೃಣಕಾಷ್ಠಮೇವ ಜಲಧೇರುಪರಿ ಪ್ಲವತೇ ನ ರತ್ನಾನಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

प्रखला एव गुणवतामाक्रम्य धुरं पुरः प्रकर्षन्ति
तृणकाष्ठमेव जलधेरुपरि प्लवते न रत्नानि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

prakhalā eva guṇavatāmākramya dhuraṃ puraḥ prakarṣanti
tṛṇakāṣṭhameva jaladherupari plavate na ratnāni

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪ್ರಖಲಾ (प्रखला, prakhalā) = ಬಹಳ ದುಷ್ಟರು (the thoroughly wicked)
ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (alone)
ಗುಣವತಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ (गुणवतामाक्रम्य, guṇavatāmākramya) = ಗುಣವಂತರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿ (having overpowered the virtuous)
ಧುರಂ (धुरं, dhuraṃ) = ನೊಗವನ್ನು, ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು (the yoke, the front place)
ಪುರಃ (पुरः, puraḥ) = ಮುಂದೆ (ahead)
ಪ್ರಕರ್ಷಂತಿ (प्रकर्षन्ति, prakarṣanti) = ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ (drag along)
ತೃಣಕಾಷ್ಠಮೇವ (तृणकाष्ठमेव, tṛṇakāṣṭhameva) = ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ (only straw and wood)
ಜಲಧೇರುಪರಿ (जलधेरुपरि, jaladherupari) = ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ (on top of the ocean)
ಪ್ಲವತೇ (प्लवते, plavate) = ತೇಲುತ್ತದೆ (floats)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ರತ್ನಾನಿ (रत्नानि, ratnāni) = ರತ್ನಗಳು (jewels)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಹಳ ದುಷ್ಟರೇ ಗುಣವಂತರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿ, ನೊಗವನ್ನು ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ತೇಲುವುದು ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ರತ್ನಗಳಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

It is the thoroughly wicked who overpower the virtuous, take hold of the yoke and move on ahead. What floats on top of the ocean is only straw and wood, not jewels.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಧುರ ಎಂದರೆ ನೊಗ, ಅದೇ ಪದ ಹೊರೆ ಅಥವಾ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಗುಣವಂತರು ಹೊರಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳು ಸಾಧ್ಯ.

Dhura means a yoke, and the same word also carries the senses of burden and of the front position. We have read it as seizing the responsibility or the place that the virtuous would have carried. Both senses are possible.

ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ಹಗುರ ಆದ್ದರಿಂದ ತೇಲುತ್ತದೆ. ರತ್ನ ಭಾರ ಆದ್ದರಿಂದ ತಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಗುರತನವೇ ಮೇಲೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಲಧಿ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರ.

The straw floats because it is light, and the jewel stays at the bottom because it is heavy. The irony of this example is that lightness itself is what brings one to the top. Jaladhi means the ocean.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮುಂದೆ ಕಾಣುವವರೆಲ್ಲ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ, ಹಿಂದೆ ಇರುವವರೆಲ್ಲ ಅಯೋಗ್ಯರೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅಳೆಯುವಾಗ ಅವರು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು.

Those at the front are not all fit, and those at the back are not all unfit. In weighing anyone, we may look at what they have done rather than where they stand.

ತಳದಲ್ಲಿರುವ ರತ್ನಗಳು ತಾವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ತಂಡ ಮೌನವಾಗಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

The jewels at the bottom do not rise by themselves. An institution or a team has to make the effort to look for its quiet, good workers.