ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ವಭಾವಂ ಮುಂಚಂತಿ: ಕೆಟ್ಟ ಸಂಗದಿಂದ ಸಂತರ ಸ್ವಭಾವ

ಹೊಸ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾಧು ಸ್ವಭಾವದ ಹುಡುಗ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರೂ ಅವನಿಗೆ ಬಲವಂತ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸಂಗದ ಪ್ರಭಾವ ಹೀಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 65 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 65

ವಿಷಯ: ಸಂಗದ ಪ್ರಭಾವ · The pull of company

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ವಭಾವಂ ಮುಂಚಂತಿ ಸಂತಃ ಸಂಸರ್ಗತೋಽಸತಾಮ್
ಚಂಡಾಶ್ಚಂಡಾತಪಾತ್ಪಾದಾ ಹಿಮಾಂಶೋರಮೃತಸೃಜಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

प्रायः स्वभावं मुञ्चन्ति सन्तः संसर्गतोऽसताम्
चण्डाश्चण्डातपात्पादा हिमांशोरमृतसृजः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

prāyaḥ svabhāvaṃ muñcanti santaḥ saṃsargato’satām
caṇḍāścaṇḍātapātpādā himāṃśoramṛtasṛjaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪ್ರಾಯಃ (प्रायः, prāyaḥ) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (mostly)
ಸ್ವಭಾವಂ (स्वभावं, svabhāvaṃ) = ಸ್ವಭಾವವನ್ನು (their nature)
ಮುಂಚಂತಿ (मुञ्चन्ति, muñcanti) = ಬಿಡುತ್ತಾರೆ (let go of)
ಸಂತಃ (सन्तः, santaḥ) = ಸಂತರು (good people)
ಸಂಸರ್ಗತೋಽಸತಾಮ್ (संसर्गतोऽसताम्, saṃsargato’satām) = ದುರ್ಜನರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ (through contact with the bad)
ಚಂಡಾಶ್ಚಂಡಾತಪಾತ್ಪಾದಾ (चण्डाश्चण्डातपात्पादा, caṇḍāścaṇḍātapātpādā) = ತೀವ್ರವಾದ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಉಗ್ರವಾದ ಕಿರಣಗಳು (rays that turn fierce from fierce heat)
ಹಿಮಾಂಶೋರಮೃತಸೃಜಃ (हिमांशोरमृतसृजः, himāṃśoramṛtasṛjaḥ) = ಚಂದ್ರನ, ಅಮೃತವನ್ನು ಸುರಿಸುವ (of the moon, those that shed nectar)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸಂತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅಮೃತವನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳೂ ತೀವ್ರವಾದ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಉಗ್ರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Through contact with the bad, good people mostly let go of their nature. Even the moon’s rays, which shed nectar, turn fierce from fierce heat.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪ್ರಾಯಃ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ. ಎಲ್ಲ ಸಂತರೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮಾತಿಗೇ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

Prayah means mostly. The poet does not say that every good person changes. He puts a limit on his own claim.

ಹಿಮಾಂಶು ಎಂದರೆ ತಂಪು ಕಿರಣದವನು, ಚಂದ್ರ. ಎರಡನೇ ಸಾಲು ತುಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಓದು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ತುಸು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

Himamshu means the one with cool rays, the moon. The second line is very compressed. Our reading follows the printed text and may be slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ನಾವು ಯಾರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತೇವೋ ಅವರ ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡೆ ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಅಂಟುತ್ತದೆ. ಸಂಗವನ್ನು ಆರಿಸುವುದು ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ.

The speech and manner of those we spend most time with rub off on us without our noticing. Choosing company is one way of guarding one’s nature.

ಇದು ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ತಾನು ಒಳ್ಳೆಯವನು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೇ ಸಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

It is a caution to good people too. The verse suggests that confidence in one’s own goodness does not by itself protect against the pull of company.