ಸಾಧುರೇವ ಪ್ರವೀಣಃ ಸ್ಯಾತ್: ಕೋಗಿಲೆ ಮಾವಿನ ಚಿಗುರಿನ ರುಚಿ ಬಲ್ಲಂತೆ

ವಸಂತ ಬಂದಾಗ ಮಾವಿನ ಮರದ ಮೇಲೆ ಚಿಗುರು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಡುವುದು ಕೋಗಿಲೆ. ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆ ಚಿಗುರಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ಸವಿಯುವುದೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 54 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 54

ವಿಷಯ: ಗುಣ ಸವಿಯುವ ಜಾಣ್ಮೆ · The knack of relishing goodness

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾಧುರೇವ ಪ್ರವೀಣಃ ಸ್ಯಾತ್ ಸದ್ಗುಣಾಮೃತಚರ್ವಣೇ
ನವಚೂತಾಂಕುರಾಸ್ವಾದಕುಶಲಃ ಕೋಕಿಲಃ ಕಿಲ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

साधुरेव प्रवीणः स्यात् सद्गुणामृतचर्वणे
नवचूताङ्कुरास्वादकुशलः कोकिलः किल

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sādhureva pravīṇaḥ syāt sadguṇāmṛtacarvaṇe
navacūtāṅkurāsvādakuśalaḥ kokilaḥ kila

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಾಧುರೇವ (साधुरेव, sādhureva) = ಸಾಧುವೇ (only the good person)
ಪ್ರವೀಣಃ (प्रवीणः, pravīṇaḥ) = ನಿಪುಣನು (skilled)
ಸ್ಯಾತ್ (स्यात्, syāt) = ಆಗಬಲ್ಲನು (can be)
ಸದ್ಗುಣಾಮೃತಚರ್ವಣೇ (सद्गुणामृतचर्वणे, sadguṇāmṛtacarvaṇe) = ಸದ್ಗುಣವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಅಗಿದು ಸವಿಯುವುದರಲ್ಲಿ (in chewing and relishing the nectar of good qualities)
ನವಚೂತಾಂಕುರಾಸ್ವಾದಕುಶಲಃ (नवचूताङ्कुरास्वादकुशलः, navacūtāṅkurāsvādakuśalaḥ) = ಹೊಸ ಮಾವಿನ ಚಿಗುರನ್ನು ಸವಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದ (skilled in tasting fresh mango shoots)
ಕೋಕಿಲಃ (कोकिलः, kokilaḥ) = ಕೋಗಿಲೆ (the cuckoo)
ಕಿಲ (किल, kila) = ಅಲ್ಲವೇ (is it not so)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸದ್ಗುಣವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಅಗಿದು ಸವಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾಗಬಲ್ಲವನು ಸಾಧುವೇ. ಹೊಸ ಮಾವಿನ ಚಿಗುರನ್ನು ಸವಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಜಾಣನಾದವನು ಕೋಗಿಲೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Only the good person is skilled at relishing the nectar of good qualities, just as it is the cuckoo that is skilled at tasting fresh mango shoots.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಚರ್ವಣ ಎಂದರೆ ಅಗಿಯುವುದು. ಅಮೃತವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ನುಂಗದೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಗಿದು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಗುಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Charvana means chewing. The picture is of nectar savoured slowly rather than swallowed at once. It hints that recognising goodness takes time and a fine sense.

ಕಿಲ ಎಂಬ ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಒತ್ತು. ಕೋಗಿಲೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥದ್ದು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The word kila is a small stress at the end. It says that the example of the cuckoo is one everybody knows.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದು ಒಂದು ಕೌಶಲ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನ ಸಣ್ಣ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸುವ ಗುರು ಈ ಕೌಶಲ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವನು.

Appreciating another person’s good work is a skill. A teacher who first notices a student’s small improvement has built this skill.

ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದು ಸುಲಭ, ಗುಣ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು. ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಗುಣವನ್ನಾದರೂ ಗಮನಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಣ್ಣ ನಿಯಮ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

Finding fault is easy, while finding merit takes practice. One might keep a small rule of noticing at least one good quality each day.