ಸಹಜಾಂಧದೃಶಃ ಸ್ವದುರ್ನಯೇ: ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿಗೆ ಕುರುಡು, ಪರರ ತಪ್ಪಿಗೆ ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ

ಕಣ್ಣಿನ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಅಕ್ಷರ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ದೂರದ ಫಲಕ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಣ್ಣಿನ ದೋಷ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ದೋಷ ಮನಸ್ಸಿನದು. ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಪರರ ತಪ್ಪು ಮಾತ್ರ ಮಸೂರದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 198 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 198

ವಿಷಯ: ಕಣ್ಣಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ದೋಷ · Selective sight

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಹಜಾಂಧದೃಶಃ ಸ್ವದುರ್ನಯೇ ಪರದೋಷೇಕ್ಷಣದಿವ್ಯಚಕ್ಷುಷಃ
ಸ್ವಗುಣೋಚ್ಚಗಿರೋ ಮುನಿವ್ರತಾಃ ಪರವರ್ಣಗ್ರಹಣೇಷ್ವಸಾಧವಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सहजान्धदृशः स्वदुर्नये परदोषेक्षणदिव्यचक्षुषः
स्वगुणोच्चगिरो मुनिव्रताः परवर्णग्रहणेष्वसाधवः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sahajāndhadṛśaḥ svadurnaye paradoṣekṣaṇadivyacakṣuṣaḥ
svaguṇoccagiro munivratāḥ paravarṇagrahaṇeṣvasādhavaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಹಜಾಂಧದೃಶಃ (सहजान्धदृशः, sahajāndhadṛśaḥ) = ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕುರುಡು ದೃಷ್ಟಿಯವರು (those born blind of sight)
ಸ್ವದುರ್ನಯೇ (स्वदुर्नये, svadurnaye) = ತಮ್ಮ ದುರ್ನಡತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (in the matter of their own misconduct)
ಪರದೋಷೇಕ್ಷಣದಿವ್ಯಚಕ್ಷುಷಃ (परदोषेक्षणदिव्यचक्षुषः, paradoṣekṣaṇadivyacakṣuṣaḥ) = ಪರರ ದೋಷ ನೋಡಲು ದಿವ್ಯ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವರು (with divine eyes for seeing others’ faults)
ಸ್ವಗುಣೋಚ್ಚಗಿರೋ (स्वगुणोच्चगिरो, svaguṇoccagiro) = ತಮ್ಮ ಗುಣಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿಯವರು (loud of voice about their own virtues)
ಮುನಿವ್ರತಾಃ (मुनिव्रताः, munivratāḥ) = ಮೌನವ್ರತ ಹಿಡಿದವರು (keepers of a sage’s vow of silence)
ಪರವರ್ಣಗ್ರಹಣೇಷ್ವಸಾಧವಃ (परवर्णग्रहणेष्वसाधवः, paravarṇagrahaṇeṣvasādhavaḥ) = ಪರರ ಗುಣಗಾನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇವರು ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲ (when it comes to taking up praise of others, and they are not good)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ತಮ್ಮ ದುರ್ನಡತೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಕುರುಡರು, ಪರರ ದೋಷ ನೋಡಲು ದಿವ್ಯ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವರು. ತಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವರು, ಆದರೆ ಪರರ ಗುಣಗಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೌನವ್ರತ ಹಿಡಿಯುವವರು. ಇವರು ಒಳ್ಳೆಯವರಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Born blind to their own misconduct, with divine eyes for the faults of others. Loud in praise of their own virtues, but keeping a sage’s vow of silence when others’ merits are to be praised. These are not good people.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ದಿವ್ಯಚಕ್ಷು ಎಂದರೆ ದೂರದ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತವಾದುದನ್ನೂ ಕಾಣುವ ಅಲೌಕಿಕ ದೃಷ್ಟಿ. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರರ ಚಿಕ್ಕ ತಪ್ಪು ಹುಡುಕಲು ಬಳಸಿರುವುದು ಕವಿಯ ಕೀಟಲೆ.

Divyacakshu is the supernatural sight that sees what is far or hidden. Using it here merely to find small faults in others is the poet’s tease.

ವರ್ಣ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಅರ್ಥ ಉಂಟು. ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುಣಗಾನ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಮುನಿಯ ಮೌನವ್ರತ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದು ವ್ಯಂಗ್ಯ.

The word varna has many senses. We have taken it here as praise. The irony is that the sage’s vow of silence shows up only where praise is due.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಕಣ್ಣಿನ ಮೂರು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು: ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಮಸುಕು, ಪರರ ತಪ್ಪಿಗೆ ಹೊಳಪು, ಪರರ ಗುಣಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಯಿ. ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಇವು ಕಾಣುವ ದಿನ ಉಂಟೇ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

In any meeting one can spot these three kinds of sight: blur for one’s own error, sharpness for another’s, a shut mouth for another’s merit. One may check whether such days occur in us too.

ಕಲಿಸುವಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತಪ್ಪನ್ನು ಹೇಳುವಷ್ಟೇ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅವನ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹೇಳಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಸಮತೋಲನ ಬರುತ್ತದೆ.

In teaching, naming a student’s good work with the same zest as naming his error restores the balance of sight.