ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದುವ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ಅಂಗಿಯೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂರ್ಯನ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಇನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಂತೋಽಪಿ ನ ವಿರಾಜಂತೇ ಹೀನಾರ್ಥಸ್ಯೇತರೇ ಗುಣಾಃ
ಆದಿತ್ಯ ಇವ ಭೂತಾನಾಂ ಶ್ರೀರ್ಗುಣಾನಾಂ ಪ್ರಕಾಶಿನೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सन्तोऽपि न विराजन्ते हीनार्थस्येतरे गुणाः
आदित्य इव भूतानां श्रीर्गुणानां प्रकाशिनी
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
santo’pi na virājante hīnārthasyetare guṇāḥ
āditya iva bhūtānāṃ śrīrguṇānāṃ prakāśinī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಂತೋಽಪಿ (सन्तोऽपि, santo’pi) = ಇದ್ದರೂ (ಸಂತಃ, ಅಪಿ) (even though present)
- ನ ವಿರಾಜಂತೇ (न विराजन्ते, na virājante) = ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ (do not shine)
- ಹೀನಾರ್ಥಸ್ಯೇತರೇ (हीनार्थस्येतरे, hīnārthasyetare) = ಹಣವಿಲ್ಲದವನ ಬೇರೆ (ಹೀನಾರ್ಥಸ್ಯ, ಇತರೇ) (the other, of one without wealth)
- ಗುಣಾಃ (गुणाः, guṇāḥ) = ಗುಣಗಳು (virtues)
- ಆದಿತ್ಯ (आदित्य, āditya) = ಸೂರ್ಯ (the sun)
- ಇವ (इव, iva) = ಹಾಗೆ (as)
- ಭೂತಾನಾಂ (भूतानां, bhūtānāṃ) = ಜೀವಿಗಳಿಗೆ (for living beings)
- ಶ್ರೀರ್ಗುಣಾನಾಂ (श्रीर्गुणानां, śrīrguṇānāṃ) = ಸಂಪತ್ತು, ಗುಣಗಳಿಗೆ (ಶ್ರೀಃ, ಗುಣಾನಾಂ) (wealth, for the virtues)
- ಪ್ರಕಾಶಿನೀ (प्रकाशिनी, prakāśinī) = ಬೆಳಗಿಸುವಂಥದು (the one that makes them shine)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಣವಿಲ್ಲದವನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳು ಇದ್ದರೂ ಅವು ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯ ಹೇಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುವುದು ಸಂಪತ್ತು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even when a man without means has other virtues, they do not shine. Wealth does for virtues what the sun does for living beings: it lights them up.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಎಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು. ಬೇರೆ ಗುಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಒಂದು ಗುಣವೆಂದು ಎಣಿಸಿ ಕವಿ ಮಾತನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Shri means Lakshmi, that is, wealth. By speaking of the other virtues, the poet counts wealth itself as one of the virtues, which sharpens the remark.
ಸೂರ್ಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಅಷ್ಟೇ. ಅದೇ ರೀತಿ ಸಂಪತ್ತು ಗುಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಲೋಕದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಟುವಾದದ್ದು ಲೋಕದ ನೋಟ, ಗುಣವಲ್ಲ.
The sun does not create creatures, it only makes them visible. In the same way wealth does not create virtue, it makes it visible to the world. What is harsh here is the world’s way of looking, not the virtue.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತು. ಸರಳ ಬಟ್ಟೆಯ, ಹಿಂಜರಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೋರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ.
This is a warning to teachers and doctors alike. It is our job to look for the talent in the plainly dressed, hesitant student and bring it into view.
ಗುಣ ಬೆಳಗಲು ಹಣವೇ ಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲೋಕ ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಅಲ್ಲ.
The verse does not insist that virtue needs money to shine. It says that this is how the world tends to behave, not how it ought to.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ