ಶಕ್ತೇನಾಪಿ ಸತಾ ಜನೇನ ವಿದುಷಾ: ಬಲಶಾಲಿ ಭೀಮನೂ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ

ಶಕ್ತೇನಾಪಿ ಸತಾ ಜನೇನ ಸುಭಾಷಿತ: ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಭೀಮನ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಶಕ್ತೇನಾಪಿ ಸತಾ ಜನೇನ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಹೊಸ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಬಂದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಯುವ ವೈದ್ಯನನ್ನು ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ತುಂಬಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೇ ಹಚ್ಚುವುದು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ಅವನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಪದ್ಯ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಭಾರತದ ಕತೆಯ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಡುಗೆಯ ಸೌಟು ಹಿಡಿದು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಮಹಾಬಲಿ ಭೀಮನ ಚಿತ್ರ ಅದು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1026 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1026

ವಿಷಯ: ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ · Patience in hard times

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಶಕ್ತೇನಾಪಿ ಸತಾ ಜನೇನ ವಿದುಷಾ ಕಾಲಾಂತರಪ್ರೇಕ್ಷಿಣಾ ವಸ್ತವ್ಯಂ ಖಲು ವಜ್ರಪಾತವಿಷಮೇ ಕ್ಷುದ್ರೇಽಪಿ ಪಾಪೇ ಜನೇ
ದರ್ವೀವ್ಯಗ್ರಕರೇಣ ಧೂಮಮಲಿನೇನಾಯಾಸಯುಕ್ತೇನ ಕಿಂ ಭೀಮೇನಾತಿಬಲೇನ ಮತ್ಸ್ಯಭವನೇಽಪೂಪಾ ನ ಸಂಘಟ್ಟಿತಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

शक्तेनापि सता जनेन विदुषा कालान्तरप्रेक्षिणा वस्तव्यं खलु वज्रपातविषमे क्षुद्रेऽपि पापे जने
दर्वीव्यग्रकरेण धूममलिनेनायासयुक्तेन किं भीमेनातिबलेन मत्स्यभवनेऽपूपा न सङ्घट्टिताः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

śaktenāpi satā janena viduṣā kālāntaraprekṣiṇā vastavyaṃ khalu vajrapātaviṣame kṣudre’pi pāpe jane
darvīvyagrakareṇa dhūmamalinenāyāsayuktena kiṃ bhīmenātibalena matsyabhavane’pūpā na saṅghaṭṭitāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಶಕ್ತೇನಾಪಿ (शक्तेनापि, śaktenāpi) = ಶಕ್ತನಾದವನಿಂದಲೂ (ಶಕ್ತೇನ ಅಪಿ) (even by one who is able)
  • ಸತಾ ಜನೇನ ವಿದುಷಾ (सता जनेन विदुषा, satā janena viduṣā) = ಸಜ್ಜನನಾದ, ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ (by a man of worth and learning)
  • ಕಾಲಾಂತರಪ್ರೇಕ್ಷಿಣಾ (कालान्तरप्रेक्षिणा, kālāntaraprekṣiṇā) = ಮುಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ನೋಡುವವನಿಂದ (who looks to the time ahead)
  • ವಸ್ತವ್ಯಂ ಖಲು (वस्तव्यं खलु, vastavyaṃ khalu) = ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ನಿಜವಾಗಿ (one must indeed dwell)
  • ವಜ್ರಪಾತವಿಷಮೇ (वज्रपातविषमे, vajrapātaviṣame) = ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತೆ ಕಠಿಣವಾದ (harsh as a thunderbolt’s fall)
  • ಕ್ಷುದ್ರೇಽಪಿ ಪಾಪೇ ಜನೇ (क्षुद्रेऽपि पापे जने, kṣudre’pi pāpe jane) = ಕ್ಷುದ್ರ, ಪಾಪಿ ಜನರ ನಡುವೆಯೂ (ಕ್ಷುದ್ರೇ ಅಪಿ) (among petty, sinful folk)
  • ದರ್ವೀವ್ಯಗ್ರಕರೇಣ (दर्वीव्यग्रकरेण, darvīvyagrakareṇa) = ಸೌಟು ಹಿಡಿದು ತೊಡಗಿದ ಕೈಯವನಿಂದ (by one whose hand was busy with the ladle)
  • ಧೂಮಮಲಿನೇನಾಯಾಸಯುಕ್ತೇನ (धूममलिनेनायासयुक्तेन, dhūmamalinenāyāsayuktena) = ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ, ಶ್ರಮಪಟ್ಟವನಿಂದ (ಧೂಮಮಲಿನೇನ ಆಯಾಸಯುಕ್ತೇನ) (by one grimy with smoke and weary)
  • ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು, ಅಲ್ಲವೇ (did not)
  • ಭೀಮೇನಾತಿಬಲೇನ (भीमेनातिबलेन, bhīmenātibalena) = ಭೀಮನಿಂದ, ಮಹಾಬಲಿಯಿಂದ (ಭೀಮೇನ ಅತಿಬಲೇನ) (by Bhima, the very strong)
  • ಮತ್ಸ್ಯಭವನೇಽಪೂಪಾ (मत्स्यभवनेऽपूपा, matsyabhavane’pūpā) = ಮತ್ಸ್ಯ ರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯ ತಿಂಡಿಗಳು (ಮತ್ಸ್ಯಭವನೇ ಅಪೂಪಾಃ) (cakes in the house of the Matsya king)
  • ನ ಸಂಘಟ್ಟಿತಾಃ (न सङ्घट्टिताः, na saṅghaṭṭitāḥ) = ಕಲಸಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೇ (were they not made up)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಶಕ್ತನಾದ, ತಿಳಿದ, ಮುಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ನೋಡುವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತೆ ಕಠಿಣರಾದ ಕ್ಷುದ್ರ ಪಾಪಿಗಳ ನಡುವೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಬಲಶಾಲಿ ಭೀಮ ಕೂಡ ಮತ್ಸ್ಯ ರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೌಟು ಹಿಡಿದು, ಹೊಗೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪಾಗಿ, ದಣಿದು ಅಪೂಪಗಳನ್ನು ಕಲಸಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even a man who is able, learned and far-sighted must at times live patiently among petty sinful people who are harsh as a thunderbolt’s fall. Did not Bhima himself, so very strong, with a ladle in his busy hand, grimy with smoke and weary, make up cakes in the house of the Matsya king?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ವನವಾಸದ ನಂತರದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ್ದು. ಪಾಂಡವರು ವಿರಾಟ ರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಮರೆಸಿ ಇದ್ದರು, ಭೀಮ ಅಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಯವನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಪೂಪ ಎಂದರೆ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪೂರಿ ಅಥವಾ ಕಜ್ಜಾಯ.

The tale belongs to the year of living unrecognised after the twelve years in the forest. The Pandavas stayed in the house of King Virata in disguise, and in the Mahabharata Bhima served there as a cook. Apupa is a kind of flour cake.

ಪದ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ನ ಸಂಘಟ್ಟಿತಾಃ ಎಂದರೆ ಕಲಸಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಉತ್ತರ ಹೌದು ಎಂದೇ. ಕವಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಓದುಗನೇ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.

The verse is a question. It asks whether he did not make the cakes, and the answer is yes. The poet does not say it, and the reader supplies it.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಠಿಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ನೋಡುವವನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Those with ability sometimes have to work quietly for a while in a hard setting. The verse calls that not weakness but the reckoning of someone looking ahead.

ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನೂ ಸಹಿಸುವ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯ, ಒಂದು ಉದ್ದೇಶದ ತಾಳ್ಮೆ. ಅದು ಮುಗಿಯುವ ದಿನ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು.

But this should not be used to excuse putting up with every injustice. The patience in the verse had a set period and a purpose, and one should know the day it ends.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ