ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದ ಆನೆ ನಿಮ್ಮ ಪದವಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಈ ಪದ್ಯ ಮೂವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರ ಸಾವನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಹಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿಂಹೋ ವ್ಯಾಕರಣಸ್ಯ ಕರ್ತುರಹರತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ಪ್ರಿಯಾನ್ಪಾಣಿನೇರ್ಮೀಮಾಂಸಾಕೃತಮುನ್ಮಮಾಥ ಸಹಸಾ ಹಸ್ತೀ ಮುನಿಂ ಜೈಮಿನಿಮ್
ಛಂದೋಜ್ಞಾನನಿಧಿಂ ಜಘಾನ ಮಕರೋ ವೇಲಾತಟೇ ಪಿಂಗಲಂ ಹ್ಯಜ್ಞಾನಾವೃತಚೇತಸಾಮತಿರುಷಾಂ ಕೋಽರ್ಥಸ್ತಿರಶ್ಚಾಂ ಗುಣೈಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सिंहो व्याकरणस्य कर्तुरहरत्प्राणान्प्रियान्पाणिनेर्मीमांसाकृतमुन्ममाथ सहसा हस्ती मुनिं जैमिनिम्
छन्दोज्ञाननिधिं जघान मकरो वेलातटे पिङ्गलं ह्यज्ञानावृतचेतसामतिरुषां कोऽर्थस्तिरश्चां गुणैः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
siṃho vyākaraṇasya karturaharatprāṇānpriyānpāṇinermīmāṃsākṛtamunmamātha sahasā hastī muniṃ jaiminim
chandojñānanidhiṃ jaghāna makaro velātaṭe piṅgalaṃ hyajñānāvṛtacetasāmatiruṣāṃ ko’rthastiraścāṃ guṇaiḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಿಂಹೋ (सिंहो, siṃho) = ಸಿಂಹವು (ಸಿಂಹಃ) (a lion)
- ವ್ಯಾಕರಣಸ್ಯ (व्याकरणस्य, vyākaraṇasya) = ವ್ಯಾಕರಣದ (of grammar)
- ಕರ್ತುರಹರತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ಪ್ರಿಯಾನ್ಪಾಣಿನೇರ್ (कर्तुरहरत्प्राणान्प्रियान्पाणिनेर्, karturaharatprāṇānpriyānpāṇiner) = ರಚಿಸಿದವನ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತು, ಪಾಣಿನಿಯ (ಕರ್ತುಃ ಅಹರತ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪಾಣಿನೇಃ) (took the dear life of Panini, the maker)
- ಮೀಮಾಂಸಾಕೃತಮುನ್ಮಮಾಥ (मीमांसाकृतमुन्ममाथ, mīmāṃsākṛtamunmamātha) = ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದವನನ್ನು ಕೆಡವಿ ಹಾಕಿತು (ಮೀಮಾಂಸಾಕೃತಂ ಉನ್ಮಮಾಥ) (crushed the author of the Mimamsa)
- ಸಹಸಾ (सहसा, sahasā) = ಥಟ್ಟನೆ (suddenly)
- ಹಸ್ತೀ (हस्ती, hastī) = ಆನೆ (an elephant)
- ಮುನಿಂ ಜೈಮಿನಿಮ್ (मुनिं जैमिनिम्, muniṃ jaiminim) = ಮುನಿ ಜೈಮಿನಿಯನ್ನು (the sage Jaimini)
- ಛಂದೋಜ್ಞಾನನಿಧಿಂ (छन्दोज्ञाननिधिं, chandojñānanidhiṃ) = ಛಂದಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನದ ನಿಧಿಯನ್ನು (the treasure-house of knowledge of metre)
- ಜಘಾನ (जघान, jaghāna) = ಕೊಂದಿತು (killed)
- ಮಕರೋ (मकरो, makaro) = ಮಕರ, ಮೊಸಳೆ (ಮಕರಃ) (a makara, a crocodile)
- ವೇಲಾತಟೇ (वेलातटे, velātaṭe) = ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ (on the shore)
- ಪಿಂಗಲಂ (पिङ्गलं, piṅgalaṃ) = ಪಿಂಗಲನನ್ನು (Pingala)
- ಹ್ಯಜ್ಞಾನಾವೃತಚೇತಸಾಮತಿರುಷಾಂ (ह्यज्ञानावृतचेतसामतिरुषां, hyajñānāvṛtacetasāmatiruṣāṃ) = ಏಕೆಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವರಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನ, ಬಹಳ ಕೋಪಿಷ್ಠರ (ಹಿ ಅಜ್ಞಾನ ಆವೃತ ಚೇತಸಾಂ ಅತಿರುಷಾಂ) (for those whose minds are covered by ignorance and who are very angry)
- ಕೋಽರ್ಥಸ್ತಿರಶ್ಚಾಂ ಗುಣೈಃ (कोऽर्थस्तिरश्चां गुणैः, ko’rthastiraścāṃ guṇaiḥ) = ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (ಕಃ ಅರ್ಥಃ ತಿರಶ್ಚಾಂ ಗುಣೈಃ) (what use have beasts for virtues)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವ್ಯಾಕರಣ ರಚಿಸಿದ ಪಾಣಿನಿಯ ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸಿಂಹ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೀಮಾಂಸೆ ಬರೆದ ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿಯನ್ನು ಆನೆ ಥಟ್ಟನೆ ತುಳಿದು ಹಾಕಿತು. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನದ ನಿಧಿಯಾದ ಪಿಂಗಲನನ್ನು ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಕೊಂದಿತು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ತುಂಬ ಕೋಪದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A lion took the dear life of Panini, who made the grammar. An elephant suddenly crushed the sage Jaimini, who wrote the Mimamsa. A makara killed Pingala, a treasure-house of knowledge of metre, on the shore of the sea. What use are virtues to beasts whose minds are covered by ignorance and who are very angry?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಈ ಮೂವರ ಸಾವಿನ ಕತೆಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಪದ್ಯ ಅವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಮಕರ ಎಂದರೆ ಮೊಸಳೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಿ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
The tales of the three deaths are said to be well known in tradition. We do not vouch for their history. The verse simply uses them as examples. Makara means a crocodile or a great sea creature.
ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಲನ ಹೆಸರಿನ ಬಳಿಕ ಹ್ಯಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಹಿ ಅಜ್ಞಾನ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಹ್ಯ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಣದಂತೆ ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಹಿ ಎಂದರೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಅಂದರೆ ಕಾರಣ ಹೇಳುವ ಪದ.
In the print the second line has hy before ajnana, that is hi plus ajnana. The digital text had dropped it and we corrected it to the print. Hi means for or because, a word that gives the reason.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಯ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಜಾಗರೂಕತೆಯೂ ಬೇಕು.
Many think learning shields us from every danger. The verse takes that down a notch. Safety needs care as well as knowledge.
ಅದೇ ವೇಳೆ ಇದು ವಿದ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಮಾತಲ್ಲ. ಗುಣಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡದವರ ಮುಂದೆ ಗುಣ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬುದು ಪದ್ಯದ ಕಹಿ. ಅಂಥವರ ಮುಂದೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವುದೇ ಜಾಣತನ.
Yet this is not against learning. The bitterness lies in virtues being wasted before those who do not value them. Caution before such persons is the wise course.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ