ಸ್ನೇಹೇನ ಭೂತಿದಾನೇನ: ಒಂದನ್ನು ಎರಡು ಮಾಡುವ ಕನ್ನಡಿ

ಮನೆಯ ಹಜಾರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿ ಇದ್ದರೆ ಅತಿಥಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅದರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ತಲೆ ಸರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರು ಎದುರು ನಿಂತರೆ ಇಬ್ಬರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ದುರ್ಜನನಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರನ್ನು ಇಬ್ಬರಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಒಡಕು ತರುವ ಗುಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 20 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 20

ವಿಷಯ: ಒಂದನ್ನು ಎರಡು ಮಾಡುವ ದುರ್ಜನ · The wicked man who makes one into two

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ನೇಹೇನ ಭೂತಿದಾನೇನ ಕೃತಃ ಸ್ವಚ್ಛೋಽಪಿ ದುರ್ಜನಃ
ದರ್ಪಣಶ್ಚಾಂತಿಕೇ ತಿಷ್ಠನ್ಕರೋತ್ಯೇಕಮಪಿ ದ್ವಿಧಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्नेहेन भूतिदानेन कृतः स्वच्छोऽपि दुर्जनः
दर्पणश्चान्तिके तिष्ठन्करोत्येकमपि द्विधा

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

snehena bhūtidānena kṛtaḥ svaccho’pi durjanaḥ
darpaṇaścāntike tiṣṭhankarotyekamapi dvidhā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ನೇಹೇನ (स्नेहेन, snehena) = ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ (with oil or with affection)
ಭೂತಿದಾನೇನ (भूतिदानेन, bhūtidānena) = ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತು ಕೊಟ್ಟು (by giving ash or wealth)
ಕೃತಃ (कृतः, kṛtaḥ) = ತಿಳಿ ಮಾಡಿದ (one who has been made)
ಸ್ವಚ್ಛೋಽಪಿ (स्वच्छोऽपि, svaccho’pi) = ಸ್ವಚ್ಛನಾದರೂ (though clean or clear)
ದುರ್ಜನಃ (दुर्जनः, durjanaḥ) = ದುರ್ಜನ (the wicked one)
ದರ್ಪಣಶ್ಚಾಂತಿಕೇ (दर्पणश्चान्तिके, darpaṇaścāntike) = ಕನ್ನಡಿ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ (a mirror, near at hand)
ತಿಷ್ಠನ್ಕರೋತ್ಯೇಕಮಪಿ (तिष्ठन्करोत्येकमपि, tiṣṭhankarotyekamapi) = ನಿಂತು ಒಂದನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ (standing, makes even one)
ದ್ವಿಧಾ (द्विधा, dvidhā) = ಎರಡಾಗಿ (into two)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ನೇಹದಿಂದಲೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದಲೂ ದುರ್ಜನನನ್ನು ತಿಳಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ. ಹತ್ತಿರ ನಿಂತು ಒಂದನ್ನೇ ಎರಡಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even when the wicked man has been made clear with affection and gifts, he is like a mirror. Standing close by, he makes even one into two.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸ್ನೇಹ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥ, ಭೂತಿ ಎಂದರೆ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ತಿಕ್ಕಿ ಹೊಳಪು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಊಹಿಸುತ್ತೇವೆ.

Sneha means both oil and affection, and bhuti both ash and wealth. We guess at the background that a metal mirror was once rubbed bright with ash and oil.

ದ್ವಿಧಾ ಎಂದರೆ ಎರಡಾಗಿ, ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ. ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ, ದುರ್ಜನನ ಹತ್ತಿರ ಒಡಕು, ಹೀಗೆ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಓದು ಸಾಧ್ಯ. ಯಾವುದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Dvidha means in two, or in two ways. A reflection in the mirror and a split near the wicked man make two possible readings, and the verse does not say which to choose.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

However much affection or gifts we give, it is as well not to expect a person’s nature to change entirely.

ಒಂದು ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳಿ ಒಡಕು ತರುವವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

We may recall those who bring a split in a team by retelling what passed between two people. The sound way then is for the two to speak to each other directly.