ಸೂನುಃ ಸಚ್ಚರಿತಃ ಸತೀ ಪ್ರಿಯತಮಾ: ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗ್ಯಗಳು

ಸೂನುಃ ಸಚ್ಚರಿತಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗ, ನಂಬಿಕೆಯ ಗೆಳೆಯ, ನೆಮ್ಮದಿಯ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ಹರಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಸೂನುಃ ಸಚ್ಚರಿತಃ ಸತೀ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಳ್ಳೆಯ ಮಕ್ಕಳು, ನಂಬಿಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು, ನೆಮ್ಮದಿಯ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲವೂ ಇರುವವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಭಾಗ್ಯವಂತರು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಯಾರ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಿಂದ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1020 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1020

ವಿಷಯ: ಹರಿಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಭಾಗ್ಯಗಳು · Blessings that come from Hari’s grace

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸೂನುಃ ಸಚ್ಚರಿತಃ ಸತೀ ಪ್ರಿಯತಮಾ ಸ್ವಾಮೀ ಪ್ರಸಾದೋನ್ಮುಖಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಿತ್ರಮವಂಚಕಃ ಪರಿಜನೋ ನಿಃಕ್ಲೇಶಲೇಶಂ ಮನಃ
ಆಕಾರೋ ರುಚಿರಃ ಸ್ಥಿರಶ್ಚ ವಿಭವೋ ವಿದ್ಯಾವದಾತಂ ಮುಖಂ ತುಷ್ಟೇ ವಿಷ್ಟಪಕಷ್ಟಹಾರಿಣಿ ಹರೌ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ದೇಹಿನಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सूनुः सच्चरितः सती प्रियतमा स्वामी प्रसादोन्मुखः स्निग्धं मित्रमवञ्चकः परिजनो निःक्लेशलेशं मनः
आकारो रुचिरः स्थिरश्च विभवो विद्यावदातं मुखं तुष्टे विष्टपकष्टहारिणि हरौ सम्प्राप्यते देहिना

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sūnuḥ saccaritaḥ satī priyatamā svāmī prasādonmukhaḥ snigdhaṃ mitramavañcakaḥ parijano niḥkleśaleśaṃ manaḥ
ākāro ruciraḥ sthiraśca vibhavo vidyāvadātaṃ mukhaṃ tuṣṭe viṣṭapakaṣṭahāriṇi harau samprāpyate dehinā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಸೂನುಃ (सूनुः, sūnuḥ) = ಮಗ (a son)
  • ಸಚ್ಚರಿತಃ (सच्चरितः, saccaritaḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನು (of good conduct)
  • ಸತೀ (सती, satī) = ಸದ್ಗುಣವತಿ, ಪತಿವ್ರತೆ (a virtuous)
  • ಪ್ರಿಯತಮಾ (प्रियतमा, priyatamā) = ಪ್ರಿಯಪತ್ನಿ (dearest wife)
  • ಸ್ವಾಮೀ (स्वामी, svāmī) = ಒಡೆಯ (a master)
  • ಪ್ರಸಾದೋನ್ಮುಖಃ (प्रसादोन्मुखः, prasādonmukhaḥ) = ಕೃಪೆ ತೋರಲು ಸಿದ್ಧನಾದವನು (inclined to favour)
  • ಸ್ನಿಗ್ಧಂ (स्निग्धं, snigdhaṃ) = ಸ್ನೇಹಭರಿತ (affectionate)
  • ಮಿತ್ರಮವಂಚಕಃ (मित्रमवञ्चकः, mitramavañcakaḥ) = ಗೆಳೆಯ, ಮೋಸ ಮಾಡದ (ಮಿತ್ರಂ ಅವಂಚಕಃ) (a friend, and not deceiving)
  • ಪರಿಜನೋ (परिजनो, parijano) = ಪರಿಜನ, ಸೇವಕರು (household and attendants)
  • ನಿಃಕ್ಲೇಶಲೇಶಂ (निःक्लेशलेशं, niḥkleśaleśaṃ) = ಕ್ಲೇಶದ ಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ (without a trace of distress)
  • ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸು (a mind)
  • ಆಕಾರೋ (आकारो, ākāro) = ರೂಪ (a form)
  • ರುಚಿರಃ (रुचिरः, ruciraḥ) = ಚೆಲುವಾದ (pleasing)
  • ಸ್ಥಿರಶ್ಚ (स्थिरश्च, sthiraśca) = ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ (ಸ್ಥಿರಃ ಚ) (and lasting)
  • ವಿಭವೋ (विभवो, vibhavo) = ಸಂಪತ್ತು (wealth)
  • ವಿದ್ಯಾವದಾತಂ (विद्यावदातं, vidyāvadātaṃ) = ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ (bright with learning)
  • ಮುಖಂ (मुखं, mukhaṃ) = ಮುಖ (a face)
  • ತುಷ್ಟೇ (तुष्टे, tuṣṭe) = ತೃಪ್ತನಾದಾಗ (when pleased)
  • ವಿಷ್ಟಪಕಷ್ಟಹಾರಿಣಿ (विष्टपकष्टहारिणि, viṣṭapakaṣṭahāriṇi) = ಲೋಕದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವವನಾದ (the remover of the world’s troubles)
  • ಹರೌ (हरौ, harau) = ಹರಿಯು (Hari)
  • ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯತೇ (सम्प्राप्यते, samprāpyate) = ದೊರೆಯುತ್ತದೆ (is obtained)
  • ದೇಹಿನಾ (देहिना, dehinā) = ದೇಹಧಾರಿಗೆ, ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ (by an embodied being)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯ ಮಗ, ಸದ್ಗುಣವತಿಯಾದ ಪ್ರಿಯಪತ್ನಿ, ಕೃಪೆ ತೋರಲು ಸಿದ್ಧನಾದ ಒಡೆಯ, ಸ್ನೇಹದ ಮತ್ತು ಮೋಸ ಮಾಡದ ಗೆಳೆಯ, ನಿಷ್ಠೆಯ ಪರಿಜನ, ಕ್ಲೇಶದ ಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ಚೆಲುವಾದ ರೂಪ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂಪತ್ತು, ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮುಖ. ಲೋಕದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ ಹರಿ ತೃಪ್ತನಾದಾಗ ಇವೆಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A son of good conduct, a virtuous and beloved wife, a master inclined to favour, an affectionate friend who does not deceive, a loyal household, a mind without a trace of distress, a pleasing form, lasting wealth and a face bright with learning. When Hari, the remover of the world’s troubles, is pleased, a person obtains all these.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಿಷ್ಟಪ ಎಂದರೆ ಲೋಕ. ವಿಷ್ಟಪಕಷ್ಟಹಾರೀ ಎಂದರೆ ಲೋಕದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವವನು. ಹರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೂ ಹರಿಸುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದೆ. ಆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

Vishtapa means the world. Vishtapa-kashta-hari means one who takes away the world’s troubles. There is a reading that gives the name Hari itself the sense of one who takes away. One may say the poet is using that fit here.

ವಿದ್ಯಾವದಾತಂ ಮುಖಂ ಎಂದರೆ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮುಖ. ಕಲಿತವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸು ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಕಾವ್ಯದ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಪನೆ. ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮನೆ, ಸ್ನೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತದೆ.

Vidyavadatam mukham means a face made bright by learning. That a learned person’s face has a glow is an old poetic idea. The list of nine blessings counts home, friendship, mind and learning on equal terms.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಪದ ಸಚ್ಚರಿತಃ ಎಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಚ್ಚರಿತಂ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಣದ ಪಾಠವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಸೂನುವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

In the printed book the second word of the first line reads saccharitah. In our digital text it was saccharitam. We have kept the printed reading, which fits as the adjective describing the son.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 178. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 178. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂಥ ಒಂಬತ್ತೂ ಯಾರಿಗೂ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಇಲ್ಲದ್ದರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಇರುವುದರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಗೆ ಕಾರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಗುರುವಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಬೆಳಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮುಖ ಕಂಡಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

Nobody gets all nine at once. Instead of listing what we lack, listing what we have gives reason for gratitude. A teacher sees it most clearly when he looks at a student’s face lit up by learning.

ಇದು ನಂಬಿಕೆಯ ಮಾತು. ಈ ಭಾಗ್ಯಗಳು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನವರ ನೋಟ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಬೇಕಾದ್ದರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಮನಸ್ಸು, ನಂಬಿಕೆಯ ಜನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ.

This is a saying of faith. Readers today may see differently the cause by which these blessings come. Even so, it is worth noticing that the list gives more room to the mind, trusted people and learning than to money.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ