ಸ್ವಭಾವಕಠಿನಸ್ಯಾಸ್ಯ: ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಗ್ಗುವ ಸೋಗು

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕೈ ಮುಗಿದು ಬಗ್ಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಬಗ್ಗುವಿಕೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಬಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗುವುದು ಬಾಣ ಬಿಡುವ ಮೊದಲು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 16 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 16

ವಿಷಯ: ಸೋಗಿನ ವಿನಯ · Courtesy put on as a pose

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಭಾವಕಠಿನಸ್ಯಾಸ್ಯ ಕೃತ್ರಿಮಾಂ ಬಿಭ್ರತೋ ನತಿಮ್
ಗುಣೋಽಪಿ ಪರಹಿಂಸಾಯೈ ಚಾಪಸ್ಯ ಚ ಖಲಸ್ಯ ಚ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वभावकठिनस्यास्य कृत्रिमां बिभ्रतो नतिम्
गुणोऽपि परहिंसायै चापस्य च खलस्य च

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svabhāvakaṭhinasyāsya kṛtrimāṃ bibhrato natim
guṇo’pi parahiṃsāyai cāpasya ca khalasya ca

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಭಾವಕಠಿನಸ್ಯಾಸ್ಯ (स्वभावकठिनस्यास्य, svabhāvakaṭhinasyāsya) = ಸ್ವಭಾವತಃ ಕಠಿಣನಾದ ಈತನ (of this one, hard by nature)
ಕೃತ್ರಿಮಾಂ (कृत्रिमां, kṛtrimāṃ) = ಕೃತಕವಾದ (put on, artificial)
ಬಿಭ್ರತೋ (बिभ्रतो, bibhrato) = ಧರಿಸಿರುವವನ (of one who wears)
ನತಿಮ್ (नतिम्, natim) = ಬಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು (a bowing)
ಗುಣೋಽಪಿ (गुणोऽपि, guṇo’pi) = ಗುಣವೂ ಕೂಡ (even the string or quality)
ಪರಹಿಂಸಾಯೈ (परहिंसायै, parahiṃsāyai) = ಇತರರ ಹಿಂಸೆಗಾಗಿ (for the harming of others)
ಚಾಪಸ್ಯ (चापस्य, cāpasya) = ಬಿಲ್ಲಿನ (of the bow)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಖಲಸ್ಯ (खलस्य, khalasya) = ದುಷ್ಟನ (of the crooked)
ಚ (च, ca) = ಕೂಡ (too)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಕಠಿಣವಾದ, ಕೃತಕವಾಗಿ ಬಾಗುವ ಬಿಲ್ಲಿಗೂ ದುಷ್ಟನಿಗೂ ಗುಣ ಇದ್ದರೂ ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The bow and the crooked man are hard by nature and bend only as a put-on act. Even the guna each possesses, the string or the virtue, serves only to harm others.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ನತಿ ಎಂದರೆ ಬಾಗುವುದು, ನಮಸ್ಕಾರ ಕೂಡ. ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗುವುದು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲ್ಲ, ಹೊಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ. ಕೃತ್ರಿಮ ಎಂಬ ಪದ ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Nati means bending and also a bow of greeting. A bow bends not by nature but in order to shoot, and the word kritrima, artificial, points to that purpose.

ಬಿಲ್ಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣ ಎಂದರೆ ದಾರ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಎರಡು ಅರ್ಥ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಒತ್ತು ಗುಣದ ಮೇಲಲ್ಲ, ಕೃತಕ ಬಾಗುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿದೆ.

As in another verse on the bow, guna here means both the string and a good quality. But the stress here falls not on the guna but on the put-on bending.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಿನಯದಿಂದ ಇರುವವರೆಲ್ಲ ಕಪಟಿಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಏನೋ ಬೇಕಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಗ್ಗುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಚ್ಚರ ಇಡಬಹುದು.

Not everyone who is courteous is a pretender. But we may keep a little watch on those who bend only when they need something from us.

ವಿನಯ ನಿಜವೋ ಸೋಗೋ ಎಂಬುದು ಅವರು ತಮ್ಮಿಂದ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದವರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಇಂಥ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ.

Whether courtesy is real or put on shows in how a person treats those who can do nothing for him. How a senior speaks to juniors is one such test.