ಸ್ವಾಧೀನೈವ ಸಮೃದ್ಧಿಃ: ಸಜ್ಜನನ ನೆರಳಿನಂಥ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆ

ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವವರು ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮರ ಅವರನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ ಸಜ್ಜನನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಂಥ ಮರದ ನೆರಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 133 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 133

ವಿಷಯ: ಸಜ್ಜನನ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ನೆರಳು · A good person’s wealth and shade

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಾಧೀನೈವ ಸಮೃದ್ಧಿರ್ಜನೋಪಜೀವ್ಯತ್ವಮುಚ್ಛ್ರಯಶ್ಚಾಯಾ
ಸತ್ಪುಂಸೋ ಮರುಭೂರಿವ ಜೀವನಮಾತ್ರಂ ಸಮಾಶಾಸ್ಯಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वाधीनैव समृद्धिर्जनोपजीव्यत्वमुच्छ्रयश्चाया
सत्पुंसो मरुभूरिव जीवनमात्रं समाशास्यम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svādhīnaiva samṛddhirjanopajīvyatvamucchrayaścāyā
satpuṃso marubhūriva jīvanamātraṃ samāśāsyam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಾಧೀನಾ ಏವ (स्वाधीना एव, svādhīnā eva) = ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲೇ ಇರುವುದು (only what is in his own keeping)
ಸಮೃದ್ಧಿಃ (समृद्धिः, samṛddhiḥ) = ಸಮೃದ್ಧಿ (prosperity)
ಜನೋಪಜೀವ್ಯತ್ವಮ್ (जनोपजीव्यत्वम्, janopajīvyatvam) = ಜನರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುವುದು (being a means of living for people)
ಉಚ್ಛ್ರಯಃ (उच्छ्रयः, ucchrayaḥ) = ಏರಿದ ಸ್ಥಿತಿ, ಎತ್ತರ (height, elevation)
ಛಾಯಾ (छाया, chāyā) = ನೆರಳು (shade)
ಸತ್ಪುಂಸಃ (सत्पुंसः, satpuṃsaḥ) = ಸಜ್ಜನನ (of the good man)
ಮರುಭೂಃ ಇವ (मरुभूः इव, marubhūḥ iva) = ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆ (like desert land)
ಜೀವನಮಾತ್ರಮ್ (जीवनमात्रम्, jīvanamātram) = ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ನೀರು ಮಾತ್ರ (bare living, or water alone)
ಸಮಾಶಾಸ್ಯಮ್ (समाशास्यम्, samāśāsyam) = ಬಯಸಬೇಕಾದುದು (what is to be wished for)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಜ್ಜನನ ಸಮೃದ್ಧಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನ ಸ್ವಂತದ್ದೇ. ಜನರಿಗೆ ಅವನು ಬದುಕಿನ ಆಧಾರವಾಗುವುದೇ ಅವನ ಏರಿದ ಸ್ಥಿತಿ, ಅದು ನೆರಳಿನಂತೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಓದು ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A good man’s prosperity is wholly his own to command. His standing is that people can live by him, and it is like shade. Like desert land, he asks only for what is needed to live. The reading of the last line follows the printed text.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಬದುಕು ಮತ್ತು ನೀರು ಎರಡೂ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಅರ್ಥವೂ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

In the second line the word jivana can mean both life and water. With the desert in the picture, the sense of water fits naturally.

ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಪದದ ಓದು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ನಾವು ಅದನ್ನು ನೆರಳು ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The reading of the last word of the first line follows the printed book and may be slightly uncertain. We have taken it in its most natural sense, shade.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅವಲಂಬನೆಯೇ ತನ್ನ ಅಳತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದವನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಭಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಹಂಚುವ ಗುರುವಿನ ಸಂಪತ್ತೂ ಹೀಗೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

Wealth does not weigh on one who counts himself by how many lean on him. A teacher who shares what he knows grows richer in the same way.

ತನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

Keeping one’s own needs small is not possible for everyone, and the verse offers it as an ideal. It need not be taken as financial advice.