ಸ್ವಾರ್ಥನಿರಪೇಕ್ಷ ಏವ ಹಿ: ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಚ್ಚುವ ಚಟ

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಕದವನ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಮುರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಮರುದಿನವೂ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಬಗೆಯ ವರ್ತನೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಸರು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಚಟ ಎಂದು ಕರೆದು, ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 190 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 190

ವಿಷಯ: ಲಾಭವಿಲ್ಲದ ಹಾನಿಯ ಚಟ · The habit of harm with no gain

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಾರ್ಥನಿರಪೇಕ್ಷ ಏವ ಹಿ ಪರೋಪಘಾತೋಽಸತಾಂ ವ್ಯಸನಮೇವ
ಅಶನಾಯೋದನ್ಯಾ ವಾ ವಿರಮತಿ ಫಣಿನೋ ನ ದಂದಶತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वार्थनिरपेक्ष एव हि परोपघातोऽसतां व्यसनमेव
अशनायोदन्या वा विरमति फणिनो न दन्दशतः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svārthanirapekṣa eva hi paropaghāto’satāṃ vyasanameva
aśanāyodanyā vā viramati phaṇino na dandaśataḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಾರ್ಥನಿರಪೇಕ್ಷ (स्वार्थनिरपेक्ष, svārthanirapekṣa) = ತನ್ನ ಲಾಭದ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲದೆ (without regard to one’s own gain)
ಏವ (एव, eva) = ಕೂಡ (even)
ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
ಪರೋಪಘಾತೋಽಸತಾಂ (परोपघातोऽसतां, paropaghāto’satāṃ) = ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು (the harming of others by the wicked)
ವ್ಯಸನಮೇವ (व्यसनमेव, vyasanameva) = ಚಟವೇ (is only a vice)
ಅಶನಾಯೋದನ್ಯಾ (अशनायोदन्या, aśanāyodanyā) = ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಗಳಿಂದ (from hunger and thirst)
ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
ವಿರಮತಿ (विरमति, viramati) = ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ (stops)
ಫಣಿನೋ (फणिनो, phaṇino) = ಹಾವು (the snake)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ದಂದಶತಃ (दन्दशतः, dandaśataḥ) = ಪದೇ ಪದೇ ಕಚ್ಚುವುದರಿಂದ (from biting again and again)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಒಂದು ಚಟವೇ ಆಗಿದೆ. ಹಾವು ಹಸಿವೆ ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಕಚ್ಚುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For the wicked, harming others with no thought of their own gain is simply a vice. A snake does not stop biting, whether hunger or thirst is the reason or not.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತೋರಿದ ಅಗತ್ಯಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಅಂದರೆ ಕಚ್ಚುವುದು ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥ.

The second line is compressed. We have taken hunger and thirst as the needs that might seem to explain the biting, the sense being that the bite does not come from need.

ವ್ಯಸನ ಎಂದರೆ ಚಟ, ಬಿಡಲಾಗದ ಹವ್ಯಾಸ. ಒಂದು ಕೆಲಸ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದರೆ ಲಾಭ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಚಟ ಹಾಗಲ್ಲ, ಅದು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

Vyasana means a vice, a habit that cannot be dropped. A deed done for gain stops when the gain comes. A habit is not like that, it goes on of itself.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲವರ ಕೆಟ್ಟ ವರ್ತನೆಗೆ ಲಾಭ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದಂಥ ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಹುಡುಕುತ್ತ ಕೂರುವ ಬದಲು ಅಂಥವರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ.

With some people one searches in vain for a reason like gain or hatred behind their ill conduct. Rather than sitting and hunting for the reason, it is healthier to keep a distance.

ಆದರೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಚಟದವರೆಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚುವ ಮುನ್ನ ಅವರ ವರ್ತನೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಬೇಕು. ಒಂದು ಸಲದ ತಪ್ಪು ಚಟವಲ್ಲ.

Yet before labelling anyone as a habitual offender we should see whether the conduct repeats in the same way. A single lapse is not a habit.