ಮೊದಲ ಸಂಬಳ ಕೈಗೆ ಬಂದ ದಿನ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹೆಮ್ಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಹಣದಿಂದ ತಿಂದ ಮೊದಲ ಊಟ ಬೇರೆ ಯಾವ ಊಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ರುಚಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಅನುಷ್ಟುಪ್. ಕೊನೆಗೆ ಬರುವ ಪದವೇ ಅದರ ಅತಿ ಕಠಿಣ ತೀರ್ಪು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಉತ್ತಮಂ ಸ್ವಾರ್ಜಿತಂ ಭುಕ್ತಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಪಿತುರರ್ಜಿತಮ್
ಕನಿಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತೃವಿತ್ತಂ ಚ ಸ್ತ್ರೀವಿತ್ತಮಧಮಾಧಮಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
उत्तमं स्वार्जितं भुक्तं मध्यमं पितुरर्जितम्
कनिष्ठं भ्रातृवित्तं च स्त्रीवित्तमधमाधमम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
uttamaṃ svārjitaṃ bhuktaṃ madhyamaṃ piturarjitam
kaniṣṭhaṃ bhrātṛvittaṃ ca strīvittamadhamādhamam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಉತ್ತಮಂ (उत्तमं, uttamaṃ) = ಉತ್ತಮ (best)
- ಸ್ವಾರ್ಜಿತಂ (स्वार्जितं, svārjitaṃ) = ತಾನೇ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು (self earned)
- ಭುಕ್ತಂ (भुक्तं, bhuktaṃ) = ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು (enjoyed)
- ಮಧ್ಯಮಂ (मध्यमं, madhyamaṃ) = ಮಧ್ಯಮ (middling)
- ಪಿತುರರ್ಜಿತಮ್ (पितुरर्जितम्, piturarjitam) = ತಂದೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು (ಪಿತುಃ ಅರ್ಜಿತಂ) (earned by the father)
- ಕನಿಷ್ಠಂ (कनिष्ठं, kaniṣṭhaṃ) = ಕನಿಷ್ಠ (lowly)
- ಭ್ರಾತೃವಿತ್ತಂ (भ्रातृवित्तं, bhrātṛvittaṃ) = ಸಹೋದರನ ಹಣ (a brother’s wealth)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸ್ತ್ರೀವಿತ್ತಮಧಮಾಧಮಮ್ (स्त्रीवित्तमधमाधमम्, strīvittamadhamādhamam) = ಹೆಂಡತಿಯ ಹಣ ಅಧಮರಲ್ಲಿ ಅಧಮ (ಸ್ತ್ರೀವಿತ್ತಂ ಅಧಮಾಧಮಂ) (a wife’s wealth is the lowest of the low)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಾನೇ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ತಂದೆ ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಮಧ್ಯಮ. ಸಹೋದರನ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವುದು ಕನಿಷ್ಠ. ಹೆಂಡತಿಯ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುವುದು ಅಧಮರಲ್ಲಿ ಅಧಮ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
To enjoy what one has earned oneself is best. To enjoy what the father earned is middling. To live on a brother’s wealth is lowly. To live on a wife’s wealth is the lowest of the low.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಏರಿಳಿಯ ಪಟ್ಟಿ: ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಕನಿಷ್ಠ, ಅಧಮಾಧಮ. ಪ್ರತಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಲ್ಲೂ ಸ್ವಂತ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
This is a descending ladder: best, middling, lowly, lowest of the low. With each rung we move further from one’s own labour.
ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ವಿಷಯ ಪರಾವಲಂಬನೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ಹಣದ ಬಗೆಗಿನ ಮಾತು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೋಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ದಂಪತಿಗಳು ಇಬ್ಬರೂ ದುಡಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
The verse is about dependence. Its remark on a wife’s wealth shows the view of an older family arrangement. Today it is common for both spouses to earn.
ಈ ಪಾಠ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುಸಾರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಿತುರರ್ಜಿತಂ ಎಂದು ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಪಿತುಃ ಅರ್ಜಿತಂ ಎಂಬ ಸಂಧಿ. ಇದನ್ನು ಸಂಧಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
The reading follows the printed book. It has piturarjitam there, that is pituh plus arjitam by sandhi. We have read it as a sandhi form, so the reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 160. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 160. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸ್ವಂತ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ಬರುವ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಯಾವುದೇ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರೋಗಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಗಳಿಸಿದ ಶುಲ್ಕ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಭಾವ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
The self respect that comes from one’s own earning does not come from any inherited property. The first fee a doctor earns by seeing a patient independently gives a feeling of its own.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕೀಳು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಇರುವುದು ದುಡಿಯಬಲ್ಲವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ.
At the same time, sharing money within a family need not be seen as lowly. The verse warns against one who can earn depending always on others.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ