ಹೊಸ ಹಣ ಬಂದವರು ಹಳೆಯ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿರುವುದು, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರೂ ಕಾಣದಂತೆ ಹೋಗುವುದು, ಯಾರ ಸಲಹೆಗೂ ಕಿವಿಗೊಡದಿರುವುದು ನಮಗೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ ಅದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೇ ದೂಷಿಸದೆ, ಅವಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಾಕ್ಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರಲಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಕುರುತೇ ನರಸ್ಯ ಕೋ ದೋಷಃ
ಗರಲಸಹೋದರಜಾತಾ ತಚ್ಚಿತ್ರಂ ಯನ್ನ ಮಾರಯತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वाक्चक्षुःश्रोत्रलयं लक्ष्मीः कुरुते नरस्य को दोषः
गरलसहोदरजाता तच्चित्रं यन्न मारयति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vākcakṣuḥśrotralayaṃ lakṣmīḥ kurute narasya ko doṣaḥ
garalasahodarajātā taccitraṃ yanna mārayati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಾಕ್ಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರಲಯಂ (वाक्चक्षुःश्रोत्रलयं, vākcakṣuḥśrotralayaṃ) = ಮಾತು, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿಗಳ ಲಯವನ್ನು, ಅಡಗಿಹೋಗುವುದನ್ನು (the absorbing away of speech, eye and ear)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ (Lakshmi)
- ಕುರುತೇ (कुरुते, kurute) = ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ (brings about)
- ನರಸ್ಯ (नरस्य, narasya) = ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ (in a man)
- ಕೋ (को, ko) = ಯಾವ (what)
- ದೋಷಃ (दोषः, doṣaḥ) = ತಪ್ಪು (fault)
- ಗರಲಸಹೋದರಜಾತಾ (गरलसहोदरजाता, garalasahodarajātā) = ವಿಷದ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು (born as the poison’s sister)
- ತಚ್ಚಿತ್ರಂ (तच्चित्रं, taccitraṃ) = ಅದು ಆಶ್ಚರ್ಯ [ತತ್ + ಚಿತ್ರಂ] (that is the wonder)
- ಯನ್ನ (यन्न, yanna) = ಯಾವುದೆಂದರೆ ಇಲ್ಲ [ಯತ್ + ನ] (that she does not)
- ಮಾರಯತಿ (मारयति, mārayati) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ (kill)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತು, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಪ್ಪೇನು, ಅವಳು ವಿಷದ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು. ಅವಳು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Lakshmi makes a man’s speech, sight and hearing fall away. What fault is that of hers, since she was born as the poison’s sister? The wonder is that she does not kill him.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಮುದ್ರಮಥನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು ಎಂಬ ಪುರಾಣ ಕಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಅದನ್ನು ಬಳಸಿ ಕವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ವಿಷದ ಗುಣ ಬಂದಿರುವುದು ಸಹಜ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.
The background is the old story that Lakshmi and the Halahala poison both rose from the ocean at the churning. The poet uses it to say that it is only natural she shares something of the poison.
ಇದು ವ್ಯಾಜಸ್ತುತಿ, ಅಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ನಿಂದೆ. ದೋಷ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯದಲ್ಲ, ನಿಂದೆ ಹಣವನ್ನು ತಲೆಗೆ ಹತ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಮೇಲೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾತು, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಎಂದರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಂಕು ಮಾತು ಬಿಟ್ಟು ಮೌನ, ಇತರರನ್ನು ಕಾಣದಿರುವುದು, ಬುದ್ಧಿವಾದ ಕೇಳದಿರುವುದು ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ.
This is a mock excuse, a rebuke that looks like praise. The suggestion is that the fault lies with the man who lets wealth go to his head. We have read speech, sight and hearing as, in turn, going silent to old friends, not seeing others, and not hearing advice.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹಣ, ಹುದ್ದೆ ಅಥವಾ ಹೆಸರು ಬಂದಾಗ ಕೇಳುವ ಕಿವಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಸುಲಭ. ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು ಕಿರಿಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ಹಿಡಿಯುವವರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯ.
When money, rank or name arrives it is easy to close the listening ear. If a senior doctor stops asking juniors for their view, nobody is left to point out a mistake, and that is the greater danger.
ಶ್ಲೋಕ ಹಣ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಣ ಇದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮಾತು ಎಚ್ಚರವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
The verse does not say that money is bad. It reminds us to keep eye, ear and speech awake when money is there.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ