ವರಮತ್ಯಂತವಿಫಲಃ: ಫಲವಿಲ್ಲದ ಸಜ್ಜನ, ಫಲವಂತ ಬಾಣ

ಅಂಗಳದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರ ಇರುತ್ತದೆ, ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನೆರಳು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕಡಿಯಬೇಕೇ ಎಂದು ಮನೆಯವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಫಲ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದದ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಲಾಭ, ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಣದ ಮೊನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 112 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 112

ವಿಷಯ: ಫಲವಿಲ್ಲದ ಸಜ್ಜನ, ಫಲವಂತ ದುಷ್ಟ · The fruitless good man and the effective wicked one

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವರಮತ್ಯಂತವಿಫಲಃ ಸುಖಸೇವ್ಯೋ ಹಿ ಸಜ್ಜನಃ
ನ ತು ಪ್ರಾಣಹರಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಶರವತ್ಸಫಲಃ ಖಲಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वरमत्यन्तविफलः सुखसेव्यो हि सज्जनः
न तु प्राणहरस्तीक्ष्णः शरवत्सफलः खलः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

varamatyantaviphalaḥ sukhasevyo hi sajjanaḥ
na tu prāṇaharastīkṣṇaḥ śaravatsaphalaḥ khalaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವರಮ್ (वरम्, varam) = ವಾಸಿ, ಮೇಲು (better)
ಅತ್ಯಂತವಿಫಲಃ (अत्यन्तविफलः, atyantaviphalaḥ) = ತೀರಾ ಫಲವಿಲ್ಲದವನು (utterly fruitless)
ಸುಖಸೇವ್ಯಃ (सुखसेव्यः, sukhasevyaḥ) = ಸುಖವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದಾದವನು (easy and pleasant to be near)
ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
ಸಜ್ಜನಃ (सज्जनः, sajjanaḥ) = ಸಜ್ಜನ (the good man)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
ಪ್ರಾಣಹರಃ (प्राणहरः, prāṇaharaḥ) = ಪ್ರಾಣ ಹರಿಸುವವನು (one who takes life)
ತೀಕ್ಷ್ಣಃ (तीक्ष्णः, tīkṣṇaḥ) = ಹರಿತವಾದವನು (sharp)
ಶರವತ್ (शरवत्, śaravat) = ಬಾಣದಂತೆ (like an arrow)
ಸಫಲಃ (सफलः, saphalaḥ) = ಫಲವುಳ್ಳವನು, ಮೊನೆಯುಳ್ಳವನು (fruitful, tipped with the head)
ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ದುಷ್ಟ (the wicked man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ತೀರಾ ಫಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸುಖವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದಾದ ಸಜ್ಜನನೇ ವಾಸಿ. ಬಾಣದಂತೆ ಹರಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದು ಫಲ ಕೊಡುವ ದುಷ್ಟ ವಾಸಿಯಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Better the good man, utterly without gain, who is pleasant to be near. Not the wicked man who, like an arrow, is sharp, takes life, and yet bears fruit.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಫಲ ಎಂದರೆ ಹಣ್ಣು, ಲಾಭ, ಮತ್ತು ಬಾಣದ ಮೊನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ವಿಫಲ ಮತ್ತು ಸಫಲ ಎಂಬ ಜೋಡಿಯೇ ಈ ಶ್ಲೇಷೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

In Sanskrit phala means fruit, gain, and also the head of an arrow. The pair viphala and saphala rests on this pun.

ಸಜ್ಜನ ವಿಫಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಕುಹಕವಲ್ಲ, ಹೋಲಿಕೆಯ ತಂತ್ರ. ದುಷ್ಟ ಫಲವಂತನಾಗುವುದರ ಬೆಲೆ ಏನು ಎಂದು ಕವಿ ಅಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Calling the good man fruitless is not a sneer at him. It is a device of comparison, showing what it costs for the wicked man to be effective.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆರಿಸುವಾಗ ಅತಿ ಸಾಧನೆಯ ಆದರೆ ಇತರರನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಿಂತ, ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನದ ಆದರೆ ನಂಬಬಹುದಾದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳ್ಳೆಯದು.

When choosing whom to work with, a slower but trustworthy colleague is often better for a team than a brilliant one who hurts others.

ಫಲ ನೋಡಿ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅಳೆಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸೂಚನೆ. ಆದರೆ ಸಜ್ಜನ ಏನೂ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದಲ್ಲ.

The hint here is not to measure people by results alone. It does not mean the good man should do nothing.