ವರ್ಜನೀಯೋ ಮತಿಮತಾ: ನೆಕ್ಕಿದರೂ ಕಚ್ಚಿದರೂ ನಾಯಿ

ಊರಿನ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತ ನಾಯಿಯೊಂದು ಬಾಲ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತ ಬಂದರೂ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ದುರ್ಜನನನ್ನು ಅಂಥ ನಾಯಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಅವನ ಗೆಳೆತನವೂ ಹಗೆತನವೂ ಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕವಿಯ ಹಳೆಯ ಹೋಲಿಕೆ, ನಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತಿಮ ಮಾತಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 18 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 18

ವಿಷಯ: ಗೆಳೆತನ ಹಗೆತನ ಎರಡೂ ಬೇಡ · Neither friendship nor enmity with the wicked

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವರ್ಜನೀಯೋ ಮತಿಮತಾ ದುರ್ಜನಃ ಸಖ್ಯವೈರಯೋಃ
ಶ್ವಾ ಭವತ್ಯಪಕಾರಾಯ ಲಿಹನ್ನಪಿ ದಶನ್ನಪಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वर्जनीयो मतिमता दुर्जनः सख्यवैरयोः
श्वा भवत्यपकाराय लिहन्नपि दशन्नपि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

varjanīyo matimatā durjanaḥ sakhyavairayoḥ
śvā bhavatyapakārāya lihannapi daśannapi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವರ್ಜನೀಯೋ (वर्जनीयो, varjanīyo) = ಬಿಡಬೇಕಾದವನು (one to be avoided)
ಮತಿಮತಾ (मतिमता, matimatā) = ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಂದ (by the wise)
ದುರ್ಜನಃ (दुर्जनः, durjanaḥ) = ದುರ್ಜನ (the wicked one)
ಸಖ್ಯವೈರಯೋಃ (सख्यवैरयोः, sakhyavairayoḥ) = ಗೆಳೆತನ ಮತ್ತು ಹಗೆತನ ಎರಡರಲ್ಲೂ (in friendship and in enmity)
ಶ್ವಾ (श्वा, śvā) = ನಾಯಿ (a dog)
ಭವತ್ಯಪಕಾರಾಯ (भवत्यपकाराय, bhavatyapakārāya) = ಅಪಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ (becomes a cause of harm)
ಲಿಹನ್ನಪಿ (लिहन्नपि, lihannapi) = ನೆಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದರೂ (even while licking)
ದಶನ್ನಪಿ (दशन्नपि, daśannapi) = ಕಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ (even while biting)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ದುರ್ಜನನನ್ನು ಗೆಳೆತನದಲ್ಲೂ ಹಗೆತನದಲ್ಲೂ ದೂರ ಇಡಬೇಕು. ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕಿದರೂ ಕಚ್ಚಿದರೂ ಹಾನಿಗೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wise should keep the wicked at a distance, in friendship and in enmity alike. Like a dog, he does harm whether he licks or bites.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಖ್ಯ ಎಂದರೆ ಗೆಳೆತನ, ವೈರ ಎಂದರೆ ಹಗೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಒಂದೇ ಎಚ್ಚರ ಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವ ಬರುತ್ತದೆ.

Sakhya is friendship and vaira is enmity. Binding the two in one compound gives the feeling that the same caution is needed on both sides.

ನೆಕ್ಕುವುದು ಪ್ರೀತಿ, ಕಚ್ಚುವುದು ಕೋಪ ಎಂದು ಕವಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಅಪಾಯ ಎಂಬುದೇ ಹೋಲಿಕೆಯ ಹರಿತ.

The poet does not say outright that licking stands for love and biting for anger. The edge of the comparison is that both carry the same kind of risk.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ಮಾತು. ಆದರೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಗೆಳೆತನವೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೊಣೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

That one should not make enemies is well known. The verse reminds us that a very close friendship is also a kind of responsibility.

ದೂರ ಇಡುವುದು ಎಂದರೆ ದ್ವೇಷಿಸುವುದಲ್ಲ. ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ದಾರಿ.

Keeping at a distance is not hating. Standing politely outside is a gentle way to do it.