ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೆ ತಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸುವವರ ಕೈಗೆ ಕೊಡಬೇಕೇ ಎಂಬ ಸಂಕಟ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದ ಗುರುಗಳಿಗೂ ಇತ್ತು.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕಠೋರವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಿದ್ಯಯಾ ಸಹ ಮರ್ತವ್ಯಂ ಕುಶಿಷ್ಯಾಯ ನ ದಾಪಯೇತ್
ತಥಾಪಿ ದೀಯತೇ ವಿದ್ಯಾ ಪಶ್ಚಾತ್ಸಂಜಾಯತೇ ರಿಪುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
विद्यया सह मर्तव्यं कुशिष्याय न दापयेत्
तथापि दीयते विद्या पश्चात्संजायते रिपुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vidyayā saha martavyaṃ kuśiṣyāya na dāpayet
tathāpi dīyate vidyā paścātsaṃjāyate ripuḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಿದ್ಯಯಾ ಸಹ (विद्यया सह, vidyayā saha) = ವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ (together with the learning)
- ಮರ್ತವ್ಯಂ (मर्तव्यं, martavyaṃ) = ಸಾಯಬೇಕು, ಸಾಯುವುದೇ ಲೇಸು (one should die)
- ಕುಶಿಷ್ಯಾಯ (कुशिष्याय, kuśiṣyāya) = ಕೆಟ್ಟ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ (to a bad student)
- ನ ದಾಪಯೇತ್ (न दापयेत्, na dāpayet) = ಕೊಡಬಾರದು (one should not give)
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
- ದೀಯತೇ (दीयते, dīyate) = ಕೊಟ್ಟರೆ (if it is given)
- ವಿದ್ಯಾ (विद्या, vidyā) = ವಿದ್ಯೆ (learning)
- ಪಶ್ಚಾತ್ಸಂಜಾಯತೇ (पश्चात्संजायते, paścātsaṃjāyate) = ನಂತರ ಆಗುತ್ತಾನೆ (ಪಶ್ಚಾತ್ + ಸಂಜಾಯತೇ) (afterwards he becomes (paschat + samjayate))
- ರಿಪುಃ (रिपुः, ripuḥ) = ಶತ್ರು (an enemy)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೇ ಸಾಯಬೇಕಾದರೂ ಸರಿ, ಕೆಟ್ಟ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊಡಬಾರದು. ಆದರೂ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅವನು ನಂತರ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should rather die with one’s learning than give it to a bad student. And if it is given all the same, he afterwards becomes an enemy.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಿದ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುವುದು ಎಂಬುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಅಯೋಗ್ಯನಿಗೆ ಕೊಡುವ ತಪ್ಪು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಇದು. ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
Dying with one’s learning is an exaggeration, a way of stressing how grave it is to give it to the unfit. It need not be taken literally.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಜಾಯತೇ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುಸ್ವಾರ ಮಸುಕಾಗಿದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಅನುಸ್ವಾರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In the printed book the dot of the word samjayate is faint. We have read it with the anusvara, and that reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 159. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 159. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಜ್ಞಾನ ಹಂಚುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಯಾವ ಕೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವುದು ಇಂದೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕಲಿಸುವಾಗ ಅವನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೋಡಿ ಕಲಿಸುತ್ತೇವೆ.
Even today it makes sense to ask whose hands knowledge will reach. When teaching a risky procedure to a medical student, we teach with an eye on his sense of responsibility.
ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಬಹುದು, ತಿದ್ದುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕೆಲಸ.
But we need not accept the verse’s harshness as it stands. Most students can be corrected, and correcting them is the teacher’s work.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ