ವಿಷಮಾ ಮಲಿನಾತ್ಮಾನೋ: ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯ ಖಲರು, ಹಾವಿನಂತೆ

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕಾಲು ಎಲ್ಲಿಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹುಲ್ಲಿನ ನಡುವೆ ಏನು ಅಡಗಿದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಖಲರನ್ನು ಆ ಹುಲ್ಲಿನ ನಡುವಿನ ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೂಲ ಅವರ ನಾಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 4 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 4

ವಿಷಯ: ಹಾವಿನಂತಹ ಖಲರು · The wicked, like snakes

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿಷಮಾ ಮಲಿನಾತ್ಮಾನೋ ದ್ವಿಜಿಹ್ವಾ ಜಿಹ್ಮಗಾ ಇವ
ಜಗತ್ಪ್ರಾಣಹರಾ ನಿತ್ಯಂ ಕಸ್ಯ ನೋದ್ವೇಜಕಾಃ ಖಲಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विषमा मलिनात्मानो द्विजिह्वा जिह्मगा इव
जगत्प्राणहरा नित्यं कस्य नोद्वेजकाः खलाः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

viṣamā malinātmāno dvijihvā jihmagā iva
jagatprāṇaharā nityaṃ kasya nodvejakāḥ khalāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವಿಷಮಾ (विषमा, viṣamā) = ಒರಟು, ವಕ್ರ ಸ್ವಭಾವದವರು (uneven and harsh in nature)
ಮಲಿನಾತ್ಮಾನೋ (मलिनात्मानो, malinātmāno) = ಕಲುಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನವರು (of a soiled mind)
ದ್ವಿಜಿಹ್ವಾ (द्विजिह्वा, dvijihvā) = ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯವರು (two-tongued)
ಜಿಹ್ಮಗಾ (जिह्मगा, jihmagā) = ಡೊಂಕಾಗಿ ಹರಿಯುವ (crooked in going)
ಇವ (इव, iva) = ಹಾಗೆ (like)
ಜಗತ್ಪ್ರಾಣಹರಾ (जगत्प्राणहरा, jagatprāṇaharā) = ಲೋಕದ ಜೀವ ಹರಿಸುವವರು (takers of the world’s life)
ನಿತ್ಯಂ (नित्यं, nityaṃ) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
ಕಸ್ಯ (कस्य, kasya) = ಯಾರಿಗೆ (to whom)
ನೋದ್ವೇಜಕಾಃ (नोद्वेजकाः, nodvejakāḥ) = ಉದ್ವೇಗ ತರದವರಲ್ಲ (are not causes of distress)
ಖಲಾಃ (खलाः, khalāḥ) = ಖಲರು (the wicked)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲರು ಒರಟರು, ಕಲುಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯವರು. ಡೊಂಕಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಹಾವುಗಳಂತೆ ಲೋಕದ ಜೀವವನ್ನೇ ಹರಿಸುವವರು. ಅವರು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked are harsh, soiled in mind, double-tongued. Like snakes that go crookedly, they take the life out of the world. Whom do they not trouble?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ದ್ವಿಜಿಹ್ವ ಎಂದರೆ ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಯುಳ್ಳದ್ದು. ಹಾವಿನ ನಾಲಿಗೆ ಸೀಳಿರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಮುಖಕ್ಕೊಂದು ಮಾತು, ಬೆನ್ನಿಗೊಂದು ಮಾತು.

Dvijihva means having two tongues. A snake’s tongue is forked. Said of a person, it means one word to the face and another behind the back.

ಜಿಹ್ಮಗ ಎಂದರೆ ಡೊಂಕಾಗಿ ಹೋಗುವುದು. ಹಾವಿಗೂ ಕುಟಿಲನಿಗೂ ಈ ಒಂದೇ ವಿಶೇಷಣ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಹೋಲಿಕೆಯ ತಿರುಳು.

Jihmaga means going crookedly. The one word fits both a snake and a sly man, and that is the heart of the comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಬ್ಬನು ಒಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಒಂದು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆ. ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬೇಗ ಕಂಡುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೋವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

When someone says one thing to one person and another to the next, it is a warning sign worth noticing. Those who notice it early at work are spared much hurt.

ಹಾವನ್ನು ಕಂಡು ಓಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಅದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುವ ಪಾಠ.

More useful than running at the sight of a snake is knowing how to keep a safe distance. That is the lesson the verse offers.