ವೃಥಾಜ್ವಲಿತಕೋಪಾಗ್ನೇಃ: ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಮೌನವೇ ನೀರು

ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರದೋ ವಾಹನ ಸ್ವಲ್ಪ ತಗುಲಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಗಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ ಅವನ ಧ್ವನಿ ಏರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯಾವ ಔಷಧ ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಬಹಳ ಸರಳವಾದ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 109 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 109

ವಿಷಯ: ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿರುವ ಔಷಧ · The remedy of not replying

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವೃಥಾಜ್ವಲಿತಕೋಪಾಗ್ನೇಃ ಪರುಷಾಕ್ಷರವಾದಿನಃ
ದುರ್ಜನಸ್ಯೌಷಧಂ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಂಚಿದನ್ಯದನುತ್ತರಾತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वृथाज्वलितकोपाग्नेः परुषाक्षरवादिनः
दुर्जनस्यौषधं नास्ति किंचिदन्यदनुत्तरात्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vṛthājvalitakopāgneḥ paruṣākṣaravādinaḥ
durjanasyauṣadhaṃ nāsti kiṃcidanyadanuttarāt

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವೃಥಾಜ್ವಲಿತಕೋಪಾಗ್ನೇಃ (वृथाज्वलितकोपाग्नेः, vṛthājvalitakopāgneḥ) = ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಉರಿದ ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿಯುಳ್ಳವನ (whose fire of anger blazes for nothing)
ಪರುಷಾಕ್ಷರವಾದಿನಃ (परुषाक्षरवादिनः, paruṣākṣaravādinaḥ) = ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವವನ (who speaks harsh words)
ದುರ್ಜನಸ್ಯ (दुर्जनस्य, durjanasya) = ದುರ್ಜನನಿಗೆ (for the wicked man)
ಔಷಧಮ್ (औषधम्, auṣadham) = ಔಷಧ (medicine)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (there is not)
ಅಸ್ತಿ (अस्ति, asti) = ಇದೆ (there is)
ಕಿಂಚಿತ್ (किंचित्, kiṃcit) = ಯಾವುದೂ (any)
ಅನ್ಯತ್ (अन्यत्, anyat) = ಬೇರೆ (other)
ಅನುತ್ತರಾತ್ (अनुत्तरात्, anuttarāt) = ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ (than giving no reply)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಸುತ್ತಾ ಕಠೋರ ಮಾತಾಡುವ ದುರ್ಜನನಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಔಷಧ ಇಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For the wicked man who burns for no reason with the fire of anger and speaks harsh words, there is no other medicine than giving no reply.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅನುತ್ತರ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಇದನ್ನು ಸೋಲು ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಾತಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Anuttara means without reply. The poet is not calling it defeat. He says a reply of no words is itself a choice.

ಕೋಪವನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಔಷಧ ಎಂಬ ಪದ ಸಹಜವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಉರಿಗೆ ಮದ್ದು ಬೇಕು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು.

Since anger is likened to fire, the word medicine comes naturally. A burn needs a remedy, and here the remedy is to hold nothing in the hand.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೋಪಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅವನ ಕೋಪ ಬೆಳೆಯುವುದಾದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದಾರಿ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವದ ಮಾತು, ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ.

If answering an angry person feeds his anger, silence is sometimes the most practical path. This is a remark from common experience, not a rule.

ಅಪಾಯವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಿದ್ದರೆ ಮೌನ ಸಾಲದು. ಕೇವಲ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ಕೂಗಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಸಲಹೆ.

Where there is danger or a matter that must be settled, silence is not enough. The advice is only for shouting that has no cause.