ಮೇಧಾ ಸೂಕ್ತಮ್: ಬುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬೇಡುವ ಸೂಕ್ತ

ಶ್ರುತಂ ಮೇ ಗೋಪಾಯ. ನಾನು ಕೇಳಿ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.

ಮೇಧಾ ಎಂದರೆ ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಬುದ್ಧಿ, ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ. ಗುರುಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮೂಲ: ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ, ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕ: ಮೊದಲ ಭಾಗ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶೀಕ್ಷಾವಲ್ಲಿ 1.4ರಿಂದ, ಉಳಿದವು ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ತಿನಿಂದ · Krishna Yajurveda, Taittiriya Aranyaka: the first part from Taittiriya Upanishad 1.4, the rest from the Mahanarayana Upanishad

ಯಾವಾಗ: ಅಧ್ಯಯನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೆಳಗ್ಗೆ · At the start of study; by students in the morning

ಪಠಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಮಯ: ಸುಮಾರು ಮೂರು ನಿಮಿಷ · About three minutes

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ

ಓಂ-ಯಁಶ್ಛಂದ॑ಸಾಮೃಷ॒ಭೋ ವಿ॒ಶ್ವರೂ॑ಪಃ ।
ದೋ॒ಭ್ಯೋಽಧ್ಯ॒ಮೃತಾ᳚ಥ್ಸಂಬ॒ಭೂವ॑ ।
ಸ ಮೇಂದ್ರೋ॑ ಮೇ॒ಧಯಾ᳚ ಸ್ಪೃಣೋತು ।
ಅ॒ಮೃತ॑ಸ್ಯ ದೇವ॒ಧಾರ॑ಣೋ ಭೂಯಾಸಮ್ ।
ಶರೀ॑ರಂ ಮೇ॒ ವಿಚ॑ರ್ಷಣಮ್ ।
ಜಿ॒ಹ್ವಾ ಮೇ॒ ಮಧು॑ಮತ್ತಮಾ ।
ಕರ್ಣಾ᳚ಭ್ಯಾಂ॒ ಭೂರಿ॒ವಿಶ್ರು॑ವಮ್ ।
ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಃ ಕೋ॒ಶೋ॑ಽಸಿ ಮೇ॒ಧಯಾ ಪಿ॑ಹಿತಃ ।
ಶ್ರು॒ತಂ ಮೇ॑ ಗೋಪಾಯ ॥

ಓಂ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॑ ॥

ಓಂ ಮೇ॒ಧಾದೇ॒ವೀ ಜು॒ಷಮಾ॑ಣಾ ನ॒ ಆಗಾ᳚-ದ್ವಿ॒ಶ್ವಾಚೀ॑ ಭ॒ದ್ರಾ ಸು॑ಮನ॒ಸ್ಯ ಮಾ॑ನಾ ।
ತ್ವಯಾ॒ ಜುಷ್ಟಾ॑ ನು॒ದಮಾ॑ನಾ ದು॒ರುಕ್ತಾ᳚ನ್ ಬೃ॒ಹದ್ವ॑ದೇಮ ವಿ॒ದಥೇ॑ ಸು॒ವೀರಾಃ᳚ ।
ತ್ವಯಾ॒ ಜುಷ್ಟ॑ ಋ॒ಷಿರ್ಭ॑ವತಿ ದೇವಿ॒ ತ್ವಯಾ॒ ಬ್ರಹ್ಮಾ॑ಽಽಗ॒ತಶ್ರೀ॑ರು॒ತ ತ್ವಯಾ᳚ ।
ತ್ವಯಾ॒ ಜುಷ್ಟ॑ಶ್ಚಿ॒ತ್ರಂ-ವಿಁಂ॑ದತೇ ವಸು॒ ಸಾ ನೋ॑ ಜುಷಸ್ವ॒ ದ್ರವಿ॑ಣೋ ನ ಮೇಧೇ ॥

ಮೇ॒ಧಾಂ ಮ॒ ಇಂದ್ರೋ॑ ದದಾತು ಮೇ॒ಧಾಂ ದೇ॒ವೀ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ।
ಮೇ॒ಧಾಂ ಮೇ॑ ಅ॒ಶ್ವಿನಾ॑ವು॒ಭಾ-ವಾಧ॑ತ್ತಾಂ॒ ಪುಷ್ಕ॑ರಸ್ರಜಾ ।
ಅ॒ಪ್ಸ॒ರಾಸು॑ ಚ॒ ಯಾ ಮೇ॒ಧಾ ಗಂ॑ಧ॒ರ್ವೇಷು॑ ಚ॒ ಯನ್ಮನಃ॑ ।
ದೈವೀಂ᳚ ಮೇ॒ಧಾ ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ಸಾ ಮಾಂ᳚ ಮೇ॒ಧಾ ಸು॒ರಭಿ॑-ರ್ಜುಷತಾ॒ಗ್॒ ಸ್ವಾಹಾ᳚ ॥

ಆಮಾಂ᳚ ಮೇ॒ಧಾ ಸು॒ರಭಿ॑-ರ್ವಿ॒ಶ್ವರೂ॑ಪಾ॒
ಹಿರ॑ಣ್ಯವರ್ಣಾ॒ ಜಗ॑ತೀ ಜಗ॒ಮ್ಯಾ ।
ಊರ್ಜ॑ಸ್ವತೀ॒ ಪಯ॑ಸಾ॒ ಪಿನ್ವ॑ಮಾನಾ॒
ಸಾ ಮಾಂ᳚ ಮೇ॒ಧಾ ಸು॒ಪ್ರತೀ॑ಕಾ ಜುಷಂತಾಮ್ ॥

ಮಯಿ॑ ಮೇ॒ಧಾಂ ಮಯಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಂ ಮಯ್ಯ॒ಗ್ನಿ-ಸ್ತೇಜೋ॑ ದಧಾತು॒,
ಮಯಿ॑ ಮೇ॒ಧಾಂ ಮಯಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಂ ಮಯೀಂದ್ರ॑ ಇಂದ್ರಿ॒ಯಂ ದ॑ಧಾತು॒,
ಮಯಿ॑ ಮೇ॒ಧಾಂ ಮಯಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಂ ಮಯಿ॒ ಸೂರ್ಯೋ॒ ಭ್ರಾಜೋ॑ ದಧಾತು ॥

ಓಂ ಹಂ॒ಸ॒ ಹಂ॒ಸಾಯ॑ ವಿ॒ದ್ಮಹೇ॑ ಪರಮಹಂ॒ಸಾಯ॑ ಧೀಮಹಿ ।
ತನ್ನೋ॑ ಹಂಸಃ ಪ್ರಚೋ॒ದಯಾ᳚ತ್ ॥

ಓಂ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॑ ॥

ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ

1 ವೇದಗಳ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳ ಓಂಕಾರವಾದ, ಅಮೃತವಾದ ವೇದಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಇಂದ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಮೇಧೆಯಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಿ. ದೇವನೇ, ನಾನು ಅಮೃತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಧರಿಸುವವನಾಗಲಿ. ನನ್ನ ದೇಹ ಚುರುಕಾಗಿರಲಿ, ನಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾಗಿರಲಿ, ಕಿವಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಓಂಕಾರವೇ, ನೀನು ಮೇಧೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೋಶ. ನಾನು ಕೇಳಿ ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
May that Indra, Om, foremost of the Vedic metres, of every form, born from the immortal Vedas, strengthen me with wisdom. O god, may I hold the immortal knowledge. May my body be vigorous, my tongue exceedingly sweet, and my ears hear much. You are the sheath of Brahman, covered by wisdom. Guard what I have learned.
ಶಾಂತಿ ಓಂ ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ.
Om, peace, peace, peace.
2 ಮೇಧಾದೇವಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವಳಾಗಿ, ಮಂಗಲಕರಳಾಗಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂತಾನದೊಡನೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದನ್ನು ಹೇಳುವಂತಾಗಲಿ. ದೇವಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವುಳ್ಳವನು ಋಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಸಂಪತ್ತು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೇಧೆಯೇ, ನಮಗೂ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಡು.
The goddess Medha has come to us, gracious, all-pervading, auspicious and kindly minded. Favoured by you, may we drive away ill speech and speak greatly in the assembly with worthy offspring. Favoured by you, O goddess, one becomes a seer, a Brahma, gains prosperity and wonderful wealth. O Medha, favour us with wealth.
3 ಇಂದ್ರ ನನಗೆ ಮೇಧೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ, ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಮೇಧೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ. ಕಮಲದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳಿಬ್ಬರೂ ನನಗೆ ಮೇಧೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿ. ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿರುವ ಮೇಧೆ, ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿರುವ ಮನಸ್ಸು, ದೈವೀ ಮೇಧೆಯಾದ ಸರಸ್ವತಿ, ಆ ಸುಗಂಧಮಯ ಮೇಧೆ ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಲಿ. ಸ್ವಾಹಾ.
May Indra give me wisdom, may the goddess Sarasvati give me wisdom, may the two Ashvins garlanded with lotuses bestow wisdom on me. The wisdom in the apsarases, the mind in the gandharvas, the divine wisdom that is Sarasvati, may that fragrant wisdom delight in me. Svaha.
4 ಸುಗಂಧಮಯಳಾದ, ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ, ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ, ಚಲನಶೀಲಳಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುವ, ಬಲ ತುಂಬಿದ, ಹಾಲಿನಿಂದ ಪೋಷಿಸುವ, ಸುಂದರ ರೂಪದ ಮೇಧೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಲಿ.
May wisdom come to me and delight in me: fragrant, of all forms, golden in colour, moving and all-reaching, full of vigour, nourishing like milk, lovely to behold.
5 ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಧೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ಅಗ್ನಿ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಇರಿಸಲಿ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಧೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ಇಂದ್ರ ಇಂದ್ರಿಯಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಇರಿಸಲಿ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೇಧೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಇರಿಸಲಿ.
May Agni place in me wisdom, progeny and brilliance. May Indra place in me wisdom, progeny and the strength of the senses. May Surya place in me wisdom, progeny and radiance.
ಗಾಯತ್ರೀ ಹಂಸನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತೇವೆ, ಪರಮಹಂಸನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆ ಹಂಸ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ.
We know the swan, we meditate on the supreme swan; may that swan inspire our minds.
ಶಾಂತಿ ಓಂ ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ.
Om, peace, peace, peace.

ಈ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn

ಮೇಧಾ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದವಲ್ಲ. ಯಶ್ಛಂದಸಾಮೃಷಭಃ ಎಂಬ ಭಾಗ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶೀಕ್ಷಾವಲ್ಲಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅನುವಾಕದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೇಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬೇಡುವ ಆಚಾರ್ಯನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ.

The mantras recited as the Medha Sukta do not come from one place. The portion beginning yash chhandasam rishabhah is in the fourth section of the Shiksha Valli of the Taittiriya Upanishad, as a teacher’s prayer for wisdom and prosperity. The other mantras are in the Mahanarayana Upanishad.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಓಂಕಾರವೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓಂಕಾರವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೋಶ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಸ್ಥಳ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಓಂ ಎಂದು ಸೇರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

In his commentary on the Taittiriya Upanishad, Shankaracharya explains the Indra of this passage as Om, the sheath of Brahman, the place where Brahman is known. That is why the meaning of the first mantra mentions Om.

ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಮಂತ್ರದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂಸ ಗಾಯತ್ರೀ ಎಲ್ಲ ಪಾಠಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

In some recensions the wording after the third mantra differs slightly, and the closing Hamsa Gayatri is not found in all of them.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಈ ಸೂಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಹ ಚುರುಕಾಗಿರಲಿ, ನಾಲಿಗೆ ಸಿಹಿಯಾಗಿರಲಿ, ಕಿವಿ ಬಹಳ ಕೇಳಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆ ತಲೆಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲಿದೆ.

Along with wisdom, this hymn asks for a vigorous body, a sweet tongue and ears that hear much. It knows that learning does not happen only inside the head.

ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದು ಓದುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶ್ರುತಂ ಮೇ ಗೋಪಾಯ ಎಂದು ಬೇಡಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಬಹುಶಃ ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ.

Studies show that sleep matters greatly for memory. If a student who studies all night prays shrutam me gopaya, guard what I have learned, the first answer to that prayer is probably proper sleep.