ಸ್ವರ ಎಂದರೇನು: ವೇದಮಂತ್ರದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಗೆರೆಗಳ ಅರ್ಥ

ಈ ತಾಣದ ವೇದ ಸೂಕ್ತಗಳ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಅಡ್ಡಗೆರೆ, ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಲಂಬಗೆರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಗೆರೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವು ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ. ಮಂತ್ರವನ್ನು ಯಾವ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ತೋರುವ ಗುರುತುಗಳು.

ಈ ಪುಟ ಅವುಗಳ ಸರಳ ಪರಿಚಯ. ಸ್ವರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಿಯಲು ಗುರುಮುಖವೇ ಬೇಕು; ಆದರೆ ಗುರುತುಗಳ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದರೆ ಕೇಳುವಾಗಲೂ ಓದುವಾಗಲೂ ಮಂತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾರಿಗೆ: ವೇದಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುವ ಅಥವಾ ಕೇಳುವ ಯಾರಿಗೂ · For anyone who reads or listens to Vedic mantras

ಓದಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯ: ಸುಮಾರು ಎಂಟು ನಿಮಿಷ · About eight minutes

ಆಧಾರ: ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯಾಕರಣ, ಪ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಾ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳು · General principles from Panini’s grammar, the Pratishakhyas and the Shiksha texts

ಮೂರು ಸ್ವರಗಳು

ವೇದಮಂತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ಒಂದು ಧ್ವನಿಯ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು: ಉದಾತ್ತ, ಅಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿ; ಅನುದಾತ್ತ, ಅಂದರೆ ತಗ್ಗಿದ ಧ್ವನಿ; ಸ್ವರಿತ, ಅಂದರೆ ಎತ್ತರದಿಂದ ಇಳಿಯುವ ಧ್ವನಿ. ಪಾಣಿನಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚೈರುದಾತ್ತಃ, ನೀಚೈರನುದಾತ್ತಃ, ಸಮಾಹಾರಃ ಸ್ವರಿತಃ ಎಂಬ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Every syllable of a Vedic mantra carries a pitch. There are mainly three: udatta, the raised pitch; anudatta, the lowered pitch; and svarita, the pitch that falls from high. Panini defines them in three rules: the high is udatta, the low is anudatta, and the combination is svarita.

ಇದು ಸಂಗೀತದ ಸ ರಿ ಗ ಮ ಅಲ್ಲ; ಮಾತಿನ ಏರಿಳಿತ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದದ ಒತ್ತು ಬದಲಾದರೆ ಅರ್ಥ ಬದಲಾಗುವಂತೆ, ವೇದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಪದದ ಭಾಗ.

This is not the sa ri ga ma of music but the rise and fall of speech. Just as a change of stress in an English word can change its meaning, in Vedic Sanskrit the accent is part of the word.

ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತುಗಳು

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಋಗ್ವೇದದ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ:

The scheme usually used in printed texts of the Krishna Yajurveda and the Rig Veda is as follows:

ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಅಡ್ಡಗೆರೆ (॒): ಅನುದಾತ್ತ, ತಗ್ಗಿದ ಧ್ವನಿ. ಉದಾಹರಣೆ: ಸ॒ಹ ಪದದ ಸ.
A line below the syllable: anudatta, low pitch. Example: sa in saha.
ಅಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಲಂಬಗೆರೆ (॑): ಸ್ವರಿತ, ಎತ್ತರದಿಂದ ಇಳಿಯುವ ಧ್ವನಿ. ಉದಾಹರಣೆ: ನಾ॑ವವತು ಪದದ ನಾ.
A vertical stroke above: svarita, the falling pitch. Example: na in navavatu.
ಮೇಲೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (᳚): ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ, ಉದ್ದವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಧ್ವನಿ. ಉದಾಹರಣೆ: ವಿದ್ವಿಷಾ॒ವಹೈ᳚ ಪದದ ಹೈ.
Two strokes above: dirgha svarita, a long falling pitch. Example: hai in vidvishavahai.
ಯಾವ ಗುರುತೂ ಇಲ್ಲದ ಅಕ್ಷರ: ಉದಾತ್ತ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಯ, ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿ.
An unmarked syllable: udatta or prachaya, the ordinary raised level.

ಓಂ ಸ॒ಹ ನಾ॑ವವತು । ಸ॒ಹ ನೌ॑ ಭುನಕ್ತು ।
ಸ॒ಹ ವೀ॒ರ್ಯಂ॑ ಕರವಾವಹೈ ।
ತೇ॒ಜ॒ಸ್ವಿನಾ॒ವಧೀ॑ತಮಸ್ತು॒ ಮಾ ವಿ॑ದ್ವಿಷಾ॒ವಹೈ᳚ ॥

ಉದಾತ್ತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸದೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಅನುದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಸ್ವರಿತವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಕ್ರಮದ ಜಾಣ್ಮೆ. ಗುರುತುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರವೇ ಎತ್ತರದ್ದು.

The ingenuity of this scheme is that it does not mark the udatta directly. It marks the anudatta before it and the svarita after it; the syllable caught between them is the high one.

ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಗುರುತುಗಳಲ್ಲ

ಸಾಮವೇದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೇಲೆ 1, 2, 3 ಎಂಬ ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹಾಡುವ ವೇದ. ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದ ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳು ಬೇರೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ಕೈಯ ಚಲನೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ವರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣುವ 1 ಎಂಬ ಅಂಕೆ ಕಂಪ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಸ್ವರದ ಸೂಚಕ.

The Sama Veda uses the numerals 1, 2 and 3 above the syllables, because it is the sung Veda. Some texts of the Shukla Yajurveda use other marks, and its recitation also shows accent with movements of the hand. The digit 1 sometimes seen in digital Rig Veda texts marks a special accent called kampa.

ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಗುರುತುಗಳೊಡನೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಅದು ತಪ್ಪಲ್ಲ, ಶಾಖೆಯ ಭಿನ್ನತೆ.

So the same mantra may appear with different marks in different books. That is not an error but a difference of branch.

ಸ್ವರ ತಪ್ಪಿದರೆ

ಪಾಣಿನೀಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತ್ವಷ್ಟೃ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮಗ ಬೇಕೆಂದು ಇಂದ್ರಶತ್ರು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು. ಸ್ವರ ತಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಪದದ ಅರ್ಥ ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರು ಎಂಬುದರ ಬದಲು ಇಂದ್ರನೇ ಶತ್ರುವಾದವನು ಎಂದಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವೃತ್ರನೇ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಹತನಾದನು.

The Paniniya Shiksha tells a story. Tvashtr chanted the word indrashatru, wanting a son who would slay Indra. Because the accent was wrong, the word came to mean one whose slayer is Indra instead of the slayer of Indra, and so Vritra was himself slain by Indra.

ಕಥೆಯ ಪಾಠ ಸರಳ: ವೇದದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಅಲಂಕಾರವಲ್ಲ, ಅರ್ಥದ ಭಾಗ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಬರೆಯದೆ ಬಂದ ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸ್ವರವೂ ಅಕ್ಷರದಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋ 2003ರಲ್ಲಿ ವೇದಪಠಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮಾನವತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

The lesson of the story is simple: in the Veda accent is not ornament but part of meaning. That is why, in Vedic recitation handed down by mouth for thousands of years, the accent has been kept as exactly as the syllables. In 2003 UNESCO proclaimed the tradition of Vedic chanting a Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity.

ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ

ಈ ತಾಣದ ವೇದ ಸೂಕ್ತಗಳ ಪುಟಗಳು ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಲೌಕಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ರಚನೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಲಯ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.

The Vedic hymn pages on this site give the accented text in large type. Stotras and shlokas carry no accent marks; they are compositions in classical Sanskrit metres, and their rhythm comes from the metre.

ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲುTo learn more

ಸ್ವರವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಲಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ನಿಮ್ಮ ಶಾಖೆಯ ವೇದಪಾಠಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯುವುದು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ. ಉತ್ತಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಕೇಳುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

Accent is hard to learn from books alone. The right way is to learn by listening at a Vedic school or from a teacher of your branch. Good recordings help with the habit of listening.

ಈ ಪುಟ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯ. ಸ್ವರದ ನಿಯಮಗಳು ಶಾಖೆ, ಪ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಠ ಪರಂಪರೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

This page is a general introduction. The rules of accent differ subtly between branches, Pratishakhyas and lineages of recitation.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ತಪ್ಪಿದರೂ ಅಪಾಯವಾಗಬಹುದು. ಇಂದ್ರಶತ್ರುವಿನ ಕಥೆ ಅದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹಳೆಯ ರೂಪ: ನಿಖರತೆ ಗೌರವದ ಒಂದು ರೂಪ.

In medicine a single wrong letter in a drug name can cause harm. The story of indrashatru is an old form of the same warning: precision is a form of respect.

ಸ್ವರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೇಳಿ ಕಲಿತು ಕಲಿಸಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಅಷ್ಟೇ ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಡುತ್ತದೆ.

For thousands of years families have listened, learned and taught to keep the accent alive. Passing any skill on to the next generation asks for the same patience.