ದೇವಿಯ ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ ಇದು. ಲಲಿತಾಂಬಿಕೆಯ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.
ಅವಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವುದಲ್ಲ, ನಾನೇ ಅವಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಗುರಿ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಇತಿ ಏವ ಎಂಬ ಮಾತು ಬರುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅರುಣಾಂ ಕರುಣಾತರಂಗಿತಾಕ್ಷೀಂ ಧೃತಪಾಶಾಂಕುಶಪುಷ್ಪಬಾಣಚಾಪಾಮ್ ।
ಅಣಿಮಾದಿಭಿರಾವೃತಾಂ ಮಯೂಖೈರಹಮಿತ್ಯೇವ ವಿಭಾವಯೇ ಭವಾನೀಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अरुणां करुणातरंगिताक्षीं धृतपाशांकुशपुष्पबाणचापाम् ।
अणिमादिभिरावृतां मयूखैरहमित्येव विभावये भवानीम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
aruṇāṃ karuṇātaraṃgitākṣīṃ dhṛtapāśāṃkuśapuṣpabāṇacāpām |
aṇimādibhirāvṛtāṃ mayūkhairahamityeva vibhāvaye bhavānīm ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅರುಣಾಂ (अरुणां, aruṇāṃ) = ಅರುಣ ವರ್ಣದವಳನ್ನು, ಉದಯದ ಕೆಂಪಿನವಳನ್ನು (the dawn-red one)
- ಕರುಣಾತರಂಗಿತಾಕ್ಷೀಂ (करुणातरंगिताक्षीं, karuṇātaraṃgitākṣīṃ) = ಕರುಣೆಯ ಅಲೆಗಳು ಹೊಮ್ಮುವ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವಳನ್ನು (ಕರುಣಾ + ತರಂಗಿತ + ಅಕ್ಷೀಂ) (whose eyes ripple with waves of compassion)
- ಧೃತಪಾಶಾಂಕುಶಪುಷ್ಪಬಾಣಚಾಪಾಂ (धृतपाशांकुशपुष्पबाणचापां, dhṛtapāśāṃkuśapuṣpabāṇacāpāṃ) = ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಹೂವಿನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದವಳನ್ನು (ಧೃತ + ಪಾಶ + ಅಂಕುಶ + ಪುಷ್ಪಬಾಣ + ಚಾಪಾಂ) (who holds the noose, the goad, the flower arrows and the bow)
- ಅಣಿಮಾದಿಭಿರಾವೃತಾಂ (अणिमादिभिरावृतां, aṇimādibhirāvṛtāṃ) = ಅಣಿಮಾ ಮೊದಲಾದ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವಳನ್ನು (ಅಣಿಮಾದಿಭಿಃ + ಆವೃತಾಂ) (surrounded by animā and the other siddhis)
- ಮಯೂಖೈರಹಮಿತ್ಯೇವ (मयूखैरहमित्येव, mayūkhairahamityeva) = ಕಿರಣಗಳಿಂದ, ನಾನೇ ಎಂದು (ಮಯೂಖೈಃ + ಅಹಂ + ಇತಿ + ಏವ) (by rays, as “I am she” (mayūkhaiḥ + aham + iti + eva))
- ವಿಭಾವಯೇ (विभावये, vibhāvaye) = ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ, ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ (we contemplate)
- ಭವಾನೀಂ (भवानीं, bhavānīṃ) = ಭವಾನಿಯನ್ನು (Bhavani)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಉದಯದ ಕೆಂಪಿನ ದೇವಿಯನ್ನು ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯ ಅಲೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಅವಳು ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಹೂವಿನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ.
ಅಣಿಮಾ ಮೊದಲಾದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಆ ಭವಾನಿಯನ್ನು ನಾನೇ ಅವಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
We meditate on the Devi, red as the dawn. Waves of compassion rise in her eyes. She holds the noose, the goad, the flower arrows and the bow.
The siddhis beginning with animā surround her like rays of light. We contemplate that Bhavani as “I am she”.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಇದೊಂದು ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕ. ಇದರ ಕರ್ತೃ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ಪುಷ್ಪಬಾಣ ಮತ್ತು ಚಾಪ ಲಲಿತಾಂಬಿಕೆಯ ಹೆಸರಾಂತ ಆಯುಧಗಳು.
This is a meditation verse and its author is unknown, so we name no one. The noose, goad, flower arrows and bow are the well-known implements of Lalitambika.
ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಅಣಿಮಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವು ಅವಳ ಸುತ್ತ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಇವೆ ಎಂಬುದು ಭಾವ.
The eight siddhis, animā, mahimā and the rest, are called animādi. The image is that they surround her like rays.
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಇತಿ ಏವ ಎಂಬ ಭಾವ ಮುಖ್ಯ. ಅವಳನ್ನು ದೂರದಲ್ಲಿರುವವಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ನಾನೇ ಅವಳು ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ದತ್ತಪೀಠ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಭಿರಾವೃತಾಂ ಎಂಬ ಮುದ್ರಣದೋಷವಿದೆ. ನಾವು ಭಿರಾವೃತಾಂ ಬದಲಿಗೆ ಅಣಿಮಾದಿಭಿರಾವೃತಾಂ ಎಂಬ ಸರಿಯಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
In the last line the key idea is aham iti eva. We do not see her as distant but contemplate “I am she”. One Dattapeetham print has the typo birāvṛtām. We keep the correct reading animādibhirāvṛtām.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ನೆನಪನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಠಿಣ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೂ ಕರುಣೆಯ ಕಣ್ಣು ಇರಬಹುದು.
The verse reminds us that compassion and strength within us are not apart. Even amid hard work there can be an eye of compassion.
ನಾನೇ ಅವಳು ಎಂಬ ಭಾವ ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತಲ್ಲ. ನಮ್ಮೊಳಗೂ ಒಳ್ಳೆಯತನ ಇದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿನಯದ ಭಾವ ಇದು.
The thought “I am she” is not boasting. It is a humble acceptance that goodness lies in us too.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ