ಇಹಾನೇಕೇ ಸಂತಃ: ಉಪಕಾರ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವವರು ಹಲವರು, ಕೇಳದೆ ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವರು

ಮದುವೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏನು ಉಡುಗೊರೆ ಕೊಟ್ಟರು ಎಂದು ಬರೆದಿಡುವ ಪುಸ್ತಕ ಇರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಬಂದಾಗ ಅದೇ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.

ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯೇ, ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದರಾಚೆಗಿನ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳ, ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 242 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 242

ವಿಷಯ: ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ · Gratitude and selfless service

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 34 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಇಹಾನೇಕೇ ಸಂತಃ ಸತತಮುಪಕಾರಿಣ್ಯುಪಕೃತಿಂ ಕೃತಜ್ಞಾಃ ಕುರ್ವಂತೋ ಜಗತಿ ನಿವಸಂತೋಽಪಿ ಸುಧಯಃ
ಕಿಯಂತಸ್ತೇ ಸಂತಃ ಸುಕೃತಪರಿಪಾಕಪ್ರಣಯಿನಾಂ ವಿನಾ ಸ್ವಾರ್ಥಂ ಯೇಷಾಂ ಭವತಿ ಪರಕೃತ್ಯವ್ಯಸನಿತಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

इहानेके सन्तः सततमुपकारिण्युपकृतिं कृतज्ञाः कुर्वन्तो जगति निवसन्तोऽपि सुधयः
कियन्तस्ते सन्तः सुकृतपरिपाकप्रणयिनां विना स्वार्थं येषां भवति परकृत्यव्यसनिता

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ihāneke santaḥ satatamupakāriṇyupakṛtiṃ kṛtajñāḥ kurvanto jagati nivasanto’pi sudhayaḥ
kiyantaste santaḥ sukṛtaparipākapraṇayināṃ vinā svārthaṃ yeṣāṃ bhavati parakṛtyavyasanitā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಇಹ (इह, iha) = ಇಲ್ಲಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ (here, in this world)
ಅನೇಕೇ ಸಂತಃ (अनेके सन्तः, aneke santaḥ) = ಹಲವು ಸಜ್ಜನರು (many good people)
ಸತತಮ್ (सततम्, satatam) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
ಉಪಕಾರಿಣಿ (उपकारिणि, upakāriṇi) = ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ (to the one who did a favour)
ಉಪಕೃತಿಮ್ (उपकृतिम्, upakṛtim) = ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರವನ್ನು (a favour in return)
ಕೃತಜ್ಞಾಃ (कृतज्ञाः, kṛtajñāḥ) = ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿ (grateful)
ಕುರ್ವಂತಃ (कुर्वन्तः, kurvantaḥ) = ಮಾಡುತ್ತಾ (doing)
ಜಗತಿ ನಿವಸಂತಃ ಅಪಿ ಸುಧಯಃ (जगति निवसन्तः अपि सुधयः, jagati nivasantaḥ api sudhayaḥ) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ (the wise too, who dwell in the world)
ಕಿಯಂತಃ ತೇ ಸಂತಃ (कियन्तः ते सन्तः, kiyantaḥ te santaḥ) = ಅಂಥ ಸಜ್ಜನರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ (how many are those good ones)
ಸುಕೃತಪರಿಪಾಕಪ್ರಣಯಿನಾಮ್ (सुकृतपरिपाकप्रणयिनाम्, sukṛtaparipākapraṇayinām) = ಪುಣ್ಯದ ಫಲ ಪಕ್ವವಾಗುವುದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರ (of those fond of the ripening of merit)
ವಿನಾ ಸ್ವಾರ್ಥಮ್ (विना स्वार्थम्, vinā svārtham) = ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ (without self interest)
ಯೇಷಾಮ್ (येषाम्, yeṣām) = ಯಾರಿಗೆ (in whom)
ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಇರುತ್ತದೋ (there is)
ಪರಕೃತ್ಯವ್ಯಸನಿತಾ (परकृत्यव्यसनिता, parakṛtyavyasanitā) = ಇತರರ ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿನ ಹುಚ್ಚು ಒಲವು (a passion for the tasks of others)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಕೃತಜ್ಞ ಸಜ್ಜನರು ಹಲವರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಇತರರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಒಲವುಳ್ಳ ಸಜ್ಜನರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

In this world there are many good and grateful people who always repay a favour, and they are wise as well. But how many are there who, without any self interest, have a real passion for the tasks of others.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಸಜ್ಜನರ ಗುಣವೆಂದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಇದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶ.

The verse does not belittle gratitude and accepts it as a mark of the good. Its aim is to show that there is a further step above it.

ವ್ಯಸನಿತಾ ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಚಟ. ಅದನ್ನು ಇತರರ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಒಲವಿಗೆ ಬಳಸಿ, ಒಳ್ಳೆಯದರ ಚಟ ಎಂದು ತಿರುಗಿಸಿದ್ದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸುಕೃತಪರಿಪಾಕಪ್ರಣಯಿನಾಂ ಎಂಬ ಪದದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು.

Vyasanita usually means a bad habit. Using it for a fondness for others’ work turns it into a habit of the good. The finer sense of the word sukritaparipakapranayinam may differ slightly.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 52. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 52. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾರಾದರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಮನಸ್ಸು ಬರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಕೇಳದೆ, ಲಾಭವಿಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸುವ ಹಿರಿಯರು ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪ.

To feel like returning help when someone helps us is a good trait. Rarer still are seniors who, unasked and with nothing to gain, lend a hand to a junior doctor’s work.

ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರವನ್ನು ತಪ್ಪೆನ್ನುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯದೇ ಇರುವ ಸಹಾಯಕ್ಕೂ ಜಾಗ ಇರಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.

The verse does not call returning a favour wrong. It only suggests that there be room for help that does not go into our book of accounts.