ಸ್ತೋಕೇನೋನ್ನತಿಮಾಯಾತಿ: ತಕ್ಕಡಿಯ ತಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಖಲ

ತರಕಾರಿ ಅಂಗಡಿಯ ತಕ್ಕಡಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಿ. ಒಂದು ಕಾಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಒಂದು ತಟ್ಟೆ ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ತಕ್ಕಡಿಯ ತುದಿಯನ್ನು ಖಲನ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹಿಗ್ಗುವ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 23 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 23

ವಿಷಯ: ತಕ್ಕಡಿಯಂತಹ ನಡವಳಿಕೆ · Conduct like a scale beam

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ತೋಕೇನೋನ್ನತಿಮಾಯಾತಿ ಸ್ತೋಕೇನಾಯಾತ್ಯಧೋಗತಿಮ್
ಅಹೋ ನು ಸದೃಶೀ ವೃತ್ತಿಸ್ತುಲಾಕೋಟೇಃ ಖಲಸ್ಯ ಚ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्तोकेनोन्नतिमायाति स्तोकेनायात्यधोगतिम्
अहो नु सदृशी वृत्तिस्तुलाकोटेः खलस्य च

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

stokenonnatimāyāti stokenāyātyadhogatim
aho nu sadṛśī vṛttistulākoṭeḥ khalasya ca

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ತೋಕೇನೋನ್ನತಿಮಾಯಾತಿ (स्तोकेनोन्नतिमायाति, stokenonnatimāyāti) = ಸ್ವಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಏರುತ್ತಾನೆ (by a little he rises)
ಸ್ತೋಕೇನಾಯಾತ್ಯಧೋಗತಿಮ್ (स्तोकेनायात्यधोगतिम्, stokenāyātyadhogatim) = ಸ್ವಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ (by a little he sinks)
ಅಹೋ (अहो, aho) = ಅಹಾ (ah)
ನು (नु, nu) = ನಿಜಕ್ಕೂ (indeed)
ಸದೃಶೀ (सदृशी, sadṛśī) = ಸಮನಾದ (alike)
ವೃತ್ತಿಸ್ತುಲಾಕೋಟೇಃ (वृत्तिस्तुलाकोटेः, vṛttistulākoṭeḥ) = ನಡವಳಿಕೆ, ತಕ್ಕಡಿಯ ತುದಿಯ (the conduct of the end of the scale beam)
ಖಲಸ್ಯ (खलस्य, khalasya) = ಖಲನ (of the wicked man)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಮೇಲೇರುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅಹಾ, ತಕ್ಕಡಿಯ ತುದಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯೂ ಖಲನ ನಡವಳಿಕೆಯೂ ಎಷ್ಟು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

By a little he rises, by a little he sinks. Ah, how alike are the ways of the end of a scale beam and of the wicked man.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ತುಲಾಕೋಟಿ ಎಂದರೆ ತಕ್ಕಡಿಯ ತುದಿ ಅಥವಾ ತಟ್ಟೆ. ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ತೂಕಕ್ಕೇ ಅದು ಅತ್ತ ಇತ್ತ ಓಲಾಡುವುದನ್ನು ಕವಿ ಖಲನ ಚಂಚಲ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Tulakoti means the end of the beam or the pan of a balance. It swings at a pinch of weight, and the poet likens that to the wicked man’s fickle nature.

ಇಲ್ಲಿನ ಪಾಠ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ವೃತ್ತಿಸ್ತುಲಾಕೋಟೇಃ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುರುತು ಮಸುಕಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.

The reading here follows the printed book. One mark in the word vrittistulakoteh is faint, and we have read it as given.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಉಬ್ಬಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಟೀಕೆಗೆ ಕುಗ್ಗುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ವೈದ್ಯನೂ ಇದನ್ನು ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

We should watch the mind that swells at a little praise and shrinks at a little blame. Students and doctors alike meet this on the day of an assessment.

ಅದಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ನಂಬಿ ಯಾವ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

The comparison also hints that one should not hand a weighty task to someone with no steadiness.