ಸ್ವಭಾವೇನೈವ ನಿಶಿತಃ: ಬಾಣದಂತೆ ಒಡೆಯುವ ದುಷ್ಟ

ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಬಾವಿಯ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ನೆಂಟ ಬಂದು ಎರಡು ದಿನ ಉಳಿದಾಗ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರ ನಡುವೆ ಮಾತು ನಿಂತುಹೋದ ಕಥೆಗಳು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಡಕು ಹಾಕುವವನನ್ನು ಬಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಣದ ಪ್ರತಿ ಅಂಗವೂ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 113 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 113

ವಿಷಯ: ಒಡೆಯುವವನ ಹರಿತ · The sharpness of the divider

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಭಾವೇನೈವ ನಿಶಿತಃ ಕೃತಪಕ್ಷಗ್ರಹೋಽಪಿ ಸನ್
ಶರವದ್ಗುಣನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಖಲಃ ಕಸ್ಯ ನ ಭೇದಕಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वभावेनैव निशितः कृतपक्षग्रहोऽपि सन्
शरवद्गुणनिर्मुक्तः खलः कस्य न भेदकः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svabhāvenaiva niśitaḥ kṛtapakṣagraho’pi san
śaravadguṇanirmuktaḥ khalaḥ kasya na bhedakaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಭಾವೇನ (स्वभावेन, svabhāvena) = ಸ್ವಭಾವದಿಂದ (by nature)
ಏವ (एव, eva) = ತಾನೇ (itself)
ನಿಶಿತಃ (निशितः, niśitaḥ) = ಹರಿತವಾದವನು (sharp)
ಕೃತಪಕ್ಷಗ್ರಹಃ (कृतपक्षग्रहः, kṛtapakṣagrahaḥ) = ಪಕ್ಷ ಹಿಡಿದವನು, ರೆಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವನು (one who has taken a side, one who has been fitted with feathers)
ಅಪಿ (अपि, api) = ಆದರೂ (even though)
ಸನ್ (सन्, san) = ಆಗಿದ್ದರೂ (being)
ಶರವತ್ (शरवत्, śaravat) = ಬಾಣದಂತೆ (like an arrow)
ಗುಣನಿರ್ಮುಕ್ತಃ (गुणनिर्मुक्तः, guṇanirmuktaḥ) = ಗುಣವಿಲ್ಲದವನು, ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಿಟ್ಟವನು (free of virtue, freed from the string)
ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ದುಷ್ಟ (the wicked man)
ಕಸ್ಯ (कस्य, kasya) = ಯಾರನ್ನು (whom)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಭೇದಕಃ (भेदकः, bhedakaḥ) = ಒಡೆಯುವವನು, ಇರಿಯುವವನು (one who divides or pierces)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಹರಿತನಾಗಿ, ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ಗುಣವಿಲ್ಲದ ದುಷ್ಟ ಬಾಣದಂತೆ ಯಾರನ್ನು ತಾನೇ ಒಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Sharp by his very nature, siding with one party though he is, and without virtue like an arrow without its string, whom does the wicked man not divide or pierce.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಬಾಣದ ರೆಕ್ಕೆ ಎರಡೂ ಹೌದು. ಗುಣ ಎಂದರೆ ಸದ್ಗುಣ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನ ಹಗ್ಗ ಎರಡೂ. ಈ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣೆದಿರುವುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಕುಶಲತೆ.

Paksha means both a party and the feather of an arrow. Guna means both virtue and the bowstring. Weaving both pairs into one sentence is the verse’s craft.

ಭೇದಕ ಎಂದರೆ ಇರಿಯುವವನು ಮತ್ತು ಒಡಕು ತರುವವನು ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾಣ ದೇಹವನ್ನು ಒಡೆದರೆ, ದುಷ್ಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Bhedaka can mean one who pierces and also one who causes a rift. So where an arrow breaks a body, the wicked man breaks relationships.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರ ಮಾತನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಿರುಚಿ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಡಕು ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಬಹುದು.

If someone keeps passing one person’s words to another in a twisted form, before suspecting a wish to divide we can simply ask the original speaker directly.

ಎಲ್ಲ ಭೇದವೂ ದುಷ್ಟತನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಕಟುತನಕ್ಕೆ ಸಮತೋಲನ ಬರುತ್ತದೆ.

Not every rift is born of wickedness, some come from misunderstanding. Noticing this gives the verse’s bitterness a balance.