ಅಹಮೇವ ಗುರುಃ ಸುದಾರುಣಾನಾಂ: ಹಾಲಾಹಲಕ್ಕೆ ದುರ್ಜನರ ಮಾತಿನ ಬುದ್ಧಿವಾದ

ಶಾಲೆಯ ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಜಂಭ ಕೊಚ್ಚುವ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನ ಜಂಭ ತಾನೇ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜಂಭ ಕೊಚ್ಚುವುದು ಒಂದು ವಿಷ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಳುವ ಬುದ್ಧಿವಾದವೇ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 204 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 204

ವಿಷಯ: ವಿಷಕ್ಕೇ ಬುದ್ಧಿವಾದ · Advice to the poison itself

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಹಮೇವ ಗುರುಃ ಸುದಾರುಣಾನಾಮಿತಿ ಹಾಲಾಹಲ ಮಾ ಸ್ಮ ತಾತ ದೃಪ್ಯಃ
ನನು ಸಂತಿ ಭವಾದೃಶಾನಿ ಭೂಯೋ ಭುವನೇಽಸ್ಮಿನ್ವಚನಾನಿ ದುರ್ಜನಾನಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अहमेव गुरुः सुदारुणानामिति हालाहल मा स्म तात दृप्यः
ननु सन्ति भवादृशानि भूयो भुवनेऽस्मिन्वचनानि दुर्जनानाम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ahameva guruḥ sudāruṇānāmiti hālāhala mā sma tāta dṛpyaḥ
nanu santi bhavādṛśāni bhūyo bhuvane’sminvacanāni durjanānām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಹಮೇವ (अहमेव, ahameva) = ನಾನೇ (I alone)
ಗುರುಃ (गुरुः, guruḥ) = ಹಿರಿಯ, ಶ್ರೇಷ್ಠ (the foremost)
ಸುದಾರುಣಾನಾಮಿತಿ (सुदारुणानामिति, sudāruṇānāmiti) = ಅತಿ ಭಯಂಕರರಲ್ಲಿ ಎಂದು (among the most terrible, thus)
ಹಾಲಾಹಲ (हालाहल, hālāhala) = ಹಾಲಾಹಲವೇ (O Halahala)
ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (do not)
ಸ್ಮ (स्म, sma) = (ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡುವ ಪದ) ((a word strengthening the prohibition))
ತಾತ (तात, tāta) = ಅಯ್ಯಾ (dear one)
ದೃಪ್ಯಃ (दृप्यः, dṛpyaḥ) = ಜಂಭ ಪಡು (be proud)
ನನು (ननु, nanu) = ಅಲ್ಲವೇ (surely)
ಸಂತಿ (सन्ति, santi) = ಇವೆ (there are)
ಭವಾದೃಶಾನಿ (भवादृशानि, bhavādṛśāni) = ನಿನ್ನಂತಹವು (like you)
ಭೂಯೋ (भूयो, bhūyo) = ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (many more)
ಭುವನೇಽಸ್ಮಿನ್ವಚನಾನಿ (भुवनेऽस्मिन्वचनानि, bhuvane’sminvacanāni) = ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳು (words in this world)
ದುರ್ಜನಾನಾಮ್ (दुर्जनानाम्, durjanānām) = ದುರ್ಜನರ (of the wicked)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅತಿ ಭಯಂಕರವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಹಿರಿಯ ಎಂದು ಹಾಲಾಹಲವೇ, ಜಂಭ ಪಡಬೇಡ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಇನ್ನೂ ಬೇಕಾದಷ್ಟಿವೆ ಅಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O Halahala, do not be proud that you alone are the foremost among the most terrible things. Surely this world has many more words of the wicked that are just like you.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹಾಲಾಹಲ ಎಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಸಮುದ್ರ ಮಥನ ಮಾಡಿದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದ ವಿಷ. ಅದನ್ನು ಶಿವ ಕುಡಿದ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಆ ವಿಷವನ್ನೇ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.

Halahala is the poison that arose when the gods and demons churned the ocean, and the Puranas say Shiva drank it. The verse addresses that very poison.

ಮಾ ಸ್ಮ ದೃಪ್ಯಃ ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯರು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರೀತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಧಾಟಿ. ತಾತ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ ವಿಷವನ್ನೇ ಮಗುವಿನಂತೆ ಕಂಡಿರುವುದು ವ್ಯಂಗ್ಯ.

Ma sma drpyah is the tone of an elder’s affectionate warning to a youngster. Addressing the poison as tata, dear child, is the irony.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮಾತು ವಿಷವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲರು. ಒಂದು ತಪ್ಪು ಶಬ್ದ ರೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಉಳಿಯಬಹುದು.

Doctors know well that speech can be a poison. A single wrong word can stay in a patient’s mind for years.

ಎಷ್ಟೇ ಕಠಿಣವಾದರೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಠಿಣ ಮಾತು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಟುವಾದ ಮಾತೇ ಕೊನೆಯದು ಎಂದು ನಾವು ಬೀಗಬೇಕಿಲ್ಲ.

However harsh a word is, a harsher one exists. So there is no need to swell with pride that our sharp word is the last.