ಅಮರೈರಮೃತಂ ನ ಪೀತಂ: ದುರ್ಜನನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಮತ್ತು ವಿಷ

ಔಷಧದ ಬಾಟಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಚೀಟಿ ಒಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಒಳಗಿನ ದ್ರವ ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೇ ವೈದ್ಯರು ಚೀಟಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಚೀಟಿ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ವಿಷಯದ ಅಂತರವನ್ನು ದುರ್ಜನನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 206 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 206

ವಿಷಯ: ಮಾತಿನ ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ · Outside and inside the speech

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಮರೈರಮೃತಂ ನ ಪೀತಮಬ್ಧೇರ್ನ ಚ ಹಾಲಾಹಲಮುಲ್ಬಣಂ ಹರೇಣ
ವಿಧಿನಾ ನಿಹಿತಂ ಖಲಸ್ಯ ವಾಚಿ ದ್ವಯಮೇತದ್ಬಹಿರೇಕಮಂತರನ್ಯತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अमरैरमृतं न पीतमब्धेर्न च हालाहलमुल्बणं हरेण
विधिना निहितं खलस्य वाचि द्वयमेतद्बहिरेकमन्तरन्यत्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

amarairamṛtaṃ na pītamabdherna ca hālāhalamulbaṇaṃ hareṇa
vidhinā nihitaṃ khalasya vāci dvayametadbahirekamantaranyat

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಮರೈರಮೃತಂ (अमरैरमृतं, amarairamṛtaṃ) = ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು (the gods, the nectar)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಪೀತಮಬ್ಧೇರ್ನ (पीतमब्धेर्न, pītamabdherna) = ಕುಡಿದದ್ದು, ಸಮುದ್ರದ್ದನ್ನು, ಅಲ್ಲ (drunk, from the ocean, nor)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಹಾಲಾಹಲಮುಲ್ಬಣಂ (हालाहलमुल्बणं, hālāhalamulbaṇaṃ) = ಉಗ್ರವಾದ ಹಾಲಾಹಲ (the fierce Halahala)
ಹರೇಣ (हरेण, hareṇa) = ಹರನು (by Hara)
ವಿಧಿನಾ (विधिना, vidhinā) = ವಿಧಾತನು (by the creator)
ನಿಹಿತಂ (निहितं, nihitaṃ) = ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ (has placed)
ಖಲಸ್ಯ (खलस्य, khalasya) = ಖಲನ (of the wicked)
ವಾಚಿ (वाचि, vāci) = ಮಾತಿನಲ್ಲಿ (in the speech)
ದ್ವಯಮೇತದ್ಬಹಿರೇಕಮಂತರನ್ಯತ್ (द्वयमेतद्बहिरेकमन्तरन्यत्, dvayametadbahirekamantaranyat) = ಈ ಎರಡನ್ನು, ಒಂದು ಹೊರಗೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಒಳಗೆ (these two, one outside and the other within)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೇವತೆಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ, ಹರನೂ ಉಗ್ರವಾದ ಹಾಲಾಹಲವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಾತನು ಖಲನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದು ಹೊರಗೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಒಳಗೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The gods did not drink the nectar of the ocean, nor did Hara drink the fierce Halahala. The creator has set both in the speech of the wicked, one outside and the other within.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ಕಥೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಹಾಲಾಹಲ ಎರಡೂ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತಂದು ಇಡುತ್ತದೆ.

This can be taken as a reference to the churning of the ocean, where the Puranas say both nectar and Halahala came out of the sea. The verse brings both onto one man’s tongue.

ಹೊರಗೆ ಅಮೃತ ಎಂದರೆ ಕೇಳಲು ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತು. ಒಳಗೆ ವಿಷ ಎಂದರೆ ಆ ಮಾತಿನ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಹರನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Nectar outside means the sweet-sounding word, and poison within means the purpose behind it. The poet here outdoes both the gods and Hara.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರೆಲ್ಲ ದುರ್ಜನರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಾತು ಮತ್ತು ನಡೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನೋಡುವುದು ಜಾಣತನ.

Not everyone who speaks sweetly is wicked. But it is wise to watch for a while whether speech and conduct match.

ನಾವೂ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹೊರಗಿನ ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಆಗಿರಲಿ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಮಗೂ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ.

When we speak to others, the verse is a mirror for us too: let the sweetness outside and the intent within be one.