ವಂದ್ಯಾನ್ನಿಂದತಿ ದುಃಖಿತಾನುಪಹಸತಿ: ಖಲನ ಪಟ್ಟಿ

ಒಂದು ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರು ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಅವರು ಹೇಳುವ ಪಟ್ಟಿ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಖಲನ ಅಂಥ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ ಇದು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 277 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 277

ವಿಷಯ: ಖಲನ ನಡತೆಯ ಪಟ್ಟಿ · A list of the wicked man’s habits

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಂದ್ಯಾನ್ನಿಂದತಿ ದುಃಖಿತಾನುಪಹಸತ್ಯಾಬಾಧತೇ ಬಾಂಧವಾಂಛೂರಾಂದ್ವೇಷ್ಟಿ ಧನಚ್ಯುತಾನ್ಪರಿಭವತ್ಯಾಜ್ಞಾಪಯತ್ಯಾಶ್ರಿತಾನ್
ಗುಹ್ಯಾನಿ ಪ್ರಕಟೀಕರೋತಿ ಘಟಯನ್ಯತ್ನೇನ ವೈರಾಶಯಂ ಬ್ರೂತೇ ಶೀಘ್ರಮವಾಚ್ಯಮುಜ್ಝತಿ ಗುಣಾನ್ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ದೋಷಾನ್ಖಲಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वन्द्यान्निन्दति दुःखितानुपहसत्याबाधते बान्धवाञ्छूरान्द्वेष्टि धनच्युतान्परिभवत्याज्ञापयत्याश्रितान्
गुह्यानि प्रकटीकरोति घटयन्यत्नेन वैराशयं ब्रूते शीघ्रमवाच्यमुज्झति गुणान् गृह्णाति दोषान्खलः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vandyānnindati duḥkhitānupahasatyābādhate bāndhavāñchūrāndveṣṭi dhanacyutānparibhavatyājñāpayatyāśritān
guhyāni prakaṭīkaroti ghaṭayanyatnena vairāśayaṃ brūte śīghramavācyamujjhati guṇān gṛhṇāti doṣānkhalaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವಂದ್ಯಾನ್ನಿಂದತಿ (वन्द्यान्निन्दति, vandyānnindati) = ವಂದನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ (reviles those worthy of reverence)
ದುಃಖಿತಾನುಪಹಸತ್ಯಾಬಾಧತೇ (दुःखितानुपहसत्याबाधते, duḥkhitānupahasatyābādhate) = ದುಃಖಿತರನ್ನು ನಗುತ್ತಾನೆ, ಬಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ (laughs at the sorrowing and troubles them)
ಬಾಂಧವಾಂಛೂರಾಂದ್ವೇಷ್ಟಿ (बान्धवाञ्छूरान्द्वेष्टि, bāndhavāñchūrāndveṣṭi) = ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶೂರರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ (hates kinsmen and the brave)
ಧನಚ್ಯುತಾನ್ಪರಿಭವತ್ಯಾಜ್ಞಾಪಯತ್ಯಾಶ್ರಿತಾನ್ (धनच्युतान्परिभवत्याज्ञापयत्याश्रितान्, dhanacyutānparibhavatyājñāpayatyāśritān) = ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ (scorns those who lost wealth and orders about dependants)
ಗುಹ್ಯಾನಿ (गुह्यानि, guhyāni) = ಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನು (secrets)
ಪ್ರಕಟೀಕರೋತಿ (प्रकटीकरोति, prakaṭīkaroti) = ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ (makes public)
ಘಟಯನ್ಯತ್ನೇನ (घटयन्यत्नेन, ghaṭayanyatnena) = ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿಸುತ್ತಾ (contriving with effort)
ವೈರಾಶಯಂ (वैराशयं, vairāśayaṃ) = ವೈರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು (a hostile aim)
ಬ್ರೂತೇ (ब्रूते, brūte) = ಹೇಳುತ್ತಾನೆ (speaks)
ಶೀಘ್ರಮವಾಚ್ಯಮುಜ್ಝತಿ (शीघ्रमवाच्यमुज्झति, śīghramavācyamujjhati) = ಬೇಗನೆ ಹೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಅಂದರೆ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ (quickly lets out the unspeakable)
ಗುಣಾನ್ (गुणान्, guṇān) = ಗುಣಗಳನ್ನು (virtues)
ಗೃಹ್ಣಾತಿ (गृह्णाति, gṛhṇāti) = ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ (takes up)
ದೋಷಾನ್ಖಲಃ (दोषान्खलः, doṣānkhalaḥ) = ದೋಷಗಳನ್ನು, ಖಲ (faults, the wicked man)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲ ವಂದನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ದುಃಖಿತರನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶೂರರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಶ್ರಿತರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಗುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ವೈರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೇಳಬಾರದ್ದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೋಷಗಳನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked man reviles those worthy of reverence, laughs at the sorrowing and troubles them. He hates his kinsmen and the brave, scorns those who have lost wealth, and orders his dependants about. He makes secrets public, contrives with effort a hostile aim, and quickly lets out what should not be spoken. He lets go of virtues and takes up faults.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಕಥೆ ಇಲ್ಲದ, ಉಪಮೆ ಇಲ್ಲದ ಶ್ಲೋಕ. ಹನ್ನೆರಡು ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬರುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದರ ಚುರುಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಓದುವವನಿಗೆ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಹೆಸರು ನೆನಪಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

This verse has no story and no simile. Twelve verbs come one after another. The list itself is the sting, because some name or other comes to the reader’s mind.

ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ಗುಣಾನ್ ಉಜ್ಝತಿ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ದೋಷಾನ್ ಎಂಬುದು ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾರ. ಕಿರಿಯರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವದ ಎರಡು ಬದಿ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

The last line, leaving virtues and taking up faults, is the essence of the list. The verse says that lording it over juniors and reviling elders are two sides of one nature.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದದೆ ನಮ್ಮದೇ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಓದಿ ನೋಡಬಹುದು. ಸುಸ್ತಾದ ದಿನ ಒಂದೆರಡು ಸಾಲುಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಹೊಂದಬಹುದು.

One can read this not as someone else’s list but as our own. On a tiring day, a line or two may fit us as well.

ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಗುಣ ಮೊದಲು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ, ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ದೋಷ ಮೊದಲು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷ ಪಾಠ.

Whose virtue we name first and whose fault we name first shows our nature. For a teacher this is a special lesson.