ಖಲಃ ಸುಜನಪೈಶುನ್ಯೇ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಣ್ಣು ಕಿವಿ ಇರುವ ಖಲ

ಓಣಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವಾಗ ಬಂದರು, ಯಾರ ಮನೆಗೆ ಯಾರು ಹೋದರು ಎಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವ ಒಬ್ಬರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೂ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಳೆಯ ಒಂದು ವರ್ಣನೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 81 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 81

ವಿಷಯ: ಚಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಖಲ · The wicked who is everywhere in slander

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲಃ ಸುಜನಪೈಶುನ್ಯೇ ಸರ್ವತೋಽಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಃ
ಸರ್ವತಃಶ್ರುತಿಮಾಂಲ್ಲೋಕೇ ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

खलः सुजनपैशुन्ये सर्वतोऽक्षिशिरोमुखः
सर्वतःश्रुतिमांल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

khalaḥ sujanapaiśunye sarvato’kṣiśiromukhaḥ
sarvataḥśrutimāṃlloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ಖಲನು (the wicked one)
ಸುಜನಪೈಶುನ್ಯೇ (सुजनपैशुन्ये, sujanapaiśunye) = ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ (in slandering the good)
ಸರ್ವತೋಽಕ್ಷಿಶಿರೋಮುಖಃ (सर्वतोऽक्षिशिरोमुखः, sarvato’kṣiśiromukhaḥ) = ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು ತಲೆ ಮುಖ ಉಳ್ಳವನು (with eyes, heads and mouths on every side)
ಸರ್ವತಃಶ್ರುತಿಮಾಂಲ್ಲೋಕೇ (सर्वतःश्रुतिमांल्लोके, sarvataḥśrutimāṃlloke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಿವಿ ಉಳ್ಳವನು (with ears on every side in the world)
ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ (सर्वमावृत्य, sarvamāvṛtya) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ (enveloping everything)
ತಿಷ್ಠತಿ (तिष्ठति, tiṣṭhati) = ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (stands)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಖಲನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಣ್ಣು, ತಲೆ ಮತ್ತು ಮುಖ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಕಿವಿ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

In slandering the good, the wicked one has eyes, heads and mouths on every side. With ears on every side in the world he stands, enveloping everything.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನ ಧಾಟಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಮಾತನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಖಲನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದೆ.

The second line is known to echo the words that describe the Supreme in the thirteenth chapter of the Gita. Here it is turned ironically on the wicked one.

ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಬರೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೋಲಿಕೆ. ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಖಲನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಗಮನವನ್ನು ಅತಿಶಯವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ.

Only the reach of the figure is borrowed. The verse says nothing further about the divine, and its aim is to exaggerate the wicked one’s all pervading attention.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಥವನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಕಿವಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಸಂದೇಶ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹರಡುವ ಕೆಲಸ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

Today such a person has even more eyes and ears. In message groups it has become easy to hold on to what each person said and spread it elsewhere.

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಕೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ ಸಂದರ್ಭ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟರೆ ಚಾಡಿಯ ಬಲ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

An eye that sees everything does not therefore understand everything. Remembering that a heard remark has its context takes away some of the power of gossip.